«Ολική επάνοδος» {LF}της Γερμανίας στην Τουρκία

Εύστοχα «ΤΑ ΝΕΑ» τιτλοφόρησαν (Φεβρουάριος του 2013) την επίσκεψη της καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ στην Αγκυρα: «Στρώνουν χαλί για την Τουρκία». Με τις πρώτες δηλώσεις της η καγκελάριος τάχθηκε υπέρ της έναρξης νέου γύρου διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Τόνισε, όμως, ότι υπάρχει αρκετός δρόμος για να διανυθεί μέχρι την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Με δεδομένο ότι πλέον του 60% των Γερμανών είναι εναντίον της ένταξης της Τουρκία στην ΕΕ και ενόψει των εκλογών, η δήλωση της Μέρκελ σηματοδοτεί την προσπάθεια «ολικής επανόδου» της Γερμανίας στην Τουρκία. Δεν μπορούσε η καγκελάριος να αγνοήσει, όταν βρέθηκε στην Αγκυρα, ότι στη Γερμανία κατοικούν σήμερα πέντε εκατομμύρια Τούρκοι, από τους οποίους το 50% έχουν γερμανικό διαβατήριο! Την απόφαση της Μέρκελ να εγκαταλείψει το «αντιτουρκικό μπλοκ» στην ΕΕ επηρέασε και η ανατροπή της πολιτικής Σαρκοζί από τον Φρανσουά Ολάντ. Ο υπουργός Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς δήλωσε ότι η Γαλλία θα άρει το βέτο σε ένα από τα πέντε κεφάλαια που είχαν παγώσει, το οποίο αναφέρεται στην περιφερειακή πολιτική.

Η Γαλλία, που αντιμετωπίζει σοβαρά δημοσιονομικά και οικονομικά προβλήματα, προσβλέπει στη μεγάλη και αναπτυσσόμενη αγορά της Τουρκίας, ενώ η Γερμανία έχει ευρύτερους στρατηγικούς στόχους, που έχουν τις ρίζες τους από την εποχή του Κάιζερ Γουλιέλμου Α’. Τους είχε διατυπώσει ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντο Βεστερβέλε σε συνάντηση με τον τούρκο ομόλογό του Αχμέτ Νταβούτογλου: «Η Τουρκία» τόνισε «μπορεί κάλλιστα να αναλάβει έναν ρόλο που θα αποτελεί γέφυρα για την Ανατολή και τη Δύση… Η Τουρκία παίζει ρόλο – κλειδί στις χώρες που ζουν την Αραβική Ανοιξη».

Από την κρίση στον «θαυμασμό». Οι σχέσεις της Γερμανίας με την Τουρκία πέρασαν σοβαρή κρίση εξαιτίας της στάσης του Βερολίνου στο Κυπριακό και της ταύτισης με την πολιτική Σαρκοζί για το πάγωμα των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Την κρίση τροφοδότησε και η έκκληση του Ερντογάν προς τους Τούρκους της Γερμανίας να μαθαίνουν πρώτα την τουρκική γλώσσα και μετά τη γερμανική.

Ο πάγος άρχισε να σπάει όταν τον περασμένο Απρίλιο η Γερμανία και η Τουρκία υπέγραψαν συμφωνία συμπαραγωγής τεθωρακισμένων Leopard με τη συμμετοχή τούρκων μηχανικών. Είχαν προηγηθεί μεγάλες γερμανικές επενδύσεις στις τηλεπικοινωνίες και την πληροφορική.

Το κλίμα επανασύνδεσης των σχέσεων μεταξύ Γερμανίας και Τουρκίας είχε προθερμάνει ο γερμανικός Τύπος. Ενώ δημοσίευε απαξιωτικά και προσβλητικά σχόλια για την Ελλάδα, προέβαλλε τον θετικό ρόλο της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και το «Σπίγκελ» χαρακτήριζε τον Ερντογάν «χαρισματικό ηγέτη» και την Τουρκία «ανερχόμενη δύναμη του Βοσπόρου».

Γνωρίζει η ηγεσία της Τουρκίας ότι ο δρόμος για την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι μακρύς και δύσβατος, αλλά η επανάληψη των διαπραγματεύσεων ενισχύει τον ηγετικό ρόλο που παίζει στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, όπου οι πολιτικές εξελίξεις είναι ραγδαίες και αδυσώπητος ο ανταγωνισμός για την πίτα του 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικής ενέργειας, που βρίσκεται σε αυτή την περιοχή.

Είναι προφανές ότι η Γερμανία επιδιώκει, με όχημα την Τουρκία να μετάσχει στην τελική διανομή. Δεν ήταν τυχαία επιλογή του Καραμανμαρά ως πρώτού σταθμού της επίσκεψης Μέρκελ στην Τουρκία. Απέχει μόλις 120 χιλιόμετρα από τη Συρία και εκεί έχει εγκατασταθεί συστοιχία αντιπυραυλικού συστήματος Πάτριοτ με τη συνδρομή και της Γερμανίας για την προστασία της Τουρκίας από τυχόν επιθέσεις της Συρίας.

Ο Κάιζερ και ο «φίλος» Αβδούλ Χαμίτ. Ο χαρακτηρισμός «ολική επάνοδος» της Γερμανίας στην Τουρκία συνδέεται με τη στρατηγική του Γουλιέλμου Α’, που έμεινε στην ιστορία ως Κάιζερ. Εγγονός της βασίλισσας Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου και αδελφός της βασίλισσας Σοφίας της Ελλάδας, συζύγου του γερμανόφιλου βασιλιά Κωνσταντίνου, ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας της Γερμανίας. Κάιζερ, Κωνσταντίνος και Σοφία έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στον Εθνικό Διχασμό κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που άρχισε όταν η Γερμανία μπήκε στο παιχνίδι του διεθνούς εμπορικού και αποικιακού ανταγωνισμού.

Η αποικιακή στρατηγική του Κάιζερ άρχισε από την Τουρκία. Μέχρι το 1900 ο πολυπληθής Ελληνισμός αποτελούσε σημαντική οικονομική και εμπορική δύναμη και συνυπήρχε αρμονικά με τους Αγγλους και τους Γάλλους, οι οποίοι έλεγχαν βασικούς τομείς της οικονομίας. Αλλωστε οι Ελληνες είχαν επικεντρώσει την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στο εμπόριο και ήσαν οι κύριοι εισαγωγείς προϊόντων από την Αγγλία και Γερμανία.

Η προσπάθεια διείσδυσης της Γερμανίας στην Τουρκία άρχισε το 1867 με την ίδρυση σχολής διδασκαλίας της γερμανικής γλώσσας. Αργότερα κυκλοφόρησε στη Γερμανία βιβλίο – οδηγός «Η Μικρά Ασία πεδίο γερμανικού εποικισμού»! Σκοπός να προσελκυστούν γερμανοί έποικοι στην Τουρκία. Ταχύτατα οι σχολές πολλαπλασιάστηκαν και για να προσελκύσουν μαθητές πρόσφεραν και ελκυστικές αμοιβές! Υψηλότερες βέβαια αμοιβές προσφέρονταν στους υψηλούς αξιωματούχους.

Οι Γερμανοί δεν απέκρυπταν ότι στόχος τους ήταν η αποπομπή των Αγγλων και των Γάλλων, που έλεγχαν βασικούς τομείς της οικονομίας και δεν ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς στους Τούρκους. Γρήγορα οι Γερμανοί απέκτησαν και τη συμπάθεια του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ. Το 1889 ο Κάιζερ επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη και εναγκαλίζεται τον «φίλο» του Σουλτάνο και μοιράζει εκατοντάδες παράσημα στους τούρκους αξιωματούχους και «μπαξίσια». Το μεγάλο παιχνίδι αρχίζει. Χιλιάδες Γερμανοί κατακλύζουν την Τουρκία και τούρκοι αξιωματικοί γίνονται δεκτοί στη Στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου. Ο γερμανός στρατηγός φον Γκολτς αναλαμβάνει την αναδιοργάνωση του τουρκικού στρατού. Σύντομα το φον θα αντικατασταθεί με το πασάς!

Ο πόλεμος για την οικονομική εξόντωση και διαδοχή των Αγγλων αρχίζει από τους σιδηροδρόμους. Με εξαγορά των τούρκων αξιωματούχων οι Γερμανοί τούς εκτοπίζουν από τη σιδηροδρομική γραμμή Χαϊδάρ-πασά – Νικομήδεια και αρχίζουν την επέκτασή τους προς Εσκί-Σεχίρ και Αγκυρα.

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας, πρώην υπουργός