Bella ciao!

«Το Στάλινγκραντ δεν έπεσε»: έτσι τιτλοφορεί η χθεσινή Repubblica το βασικό της άρθρο για τη νίκη του Δημοκρατικού Κόμματος στην Εμίλια Ρομάνια. Παρόλο που την πολιορκούσαν επί οκτώ μήνες, οι «βάρβαροι» δεν κατόρθωσαν να την αλώσουν. «Θα γίνει μάχη ανάμεσα στην απελευθέρωση και την αντίσταση», έλεγαν. Τελικά αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε τίποτα για να απελευθερωθεί.

Θεωρητικά, η Κεντροαριστερά θα έπρεπε να σαρώσει. Η περιφέρεια αυτή, που βρίσκεται στην καρδιά της «κόκκινης» Ιταλίας, δεν έχει κυβερνηθεί από κανέναν άλλον μετά το 1945. Και τα αποτελέσματα είναι ζηλευτά: η ανεργία εδώ είναι μόλις 5,9% (έναντι εθνικού μέσου όρου 9,7%), η ανάπτυξη έφτασε πέρυσι το 2,8% και οι υπηρεσίες υγείας αποτελούν πρότυπο για όλη τη χώρα. Το πρόβλημα ήταν η περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Οι συνεχείς νίκες του Ματέο Σαλβίνι, που ήθελε ακόμη μία για να απαιτήσει άμεσες εκλογές. Αλλά δεν την πέτυχε.

Πώς κρατήθηκε λοιπόν το Στάλινγκραντ; Πώς γλίτωσε η Ευρώπη, προσωρινά τουλάχιστον, από μια ακροδεξιά κυβέρνηση σε μια από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες χώρες της; Τρεις λόγους μπορεί να ξεχωρίσει κανείς.

Πρώτον, ο αρχηγός της Λέγκας έδειξε για άλλη μια φορά μια υπέρμετρη αλαζονεία. Είχε ξανακάνει το ίδιο λάθος όταν έριξε την κυβέρνηση στην οποία μετείχε, ελπίζοντας ότι θα ακολουθούσαν εκλογές και θα τις κέρδιζε. Τότε υποτίμησε τις πολιτικές δυνάμεις. Τώρα υποτίμησε τους ψηφοφόρους. Μετατρέποντας μια αναμέτρηση περιφερειακού χαρακτήρα σε δημοψήφισμα, καταδίκασε τον εαυτό του και το κόμμα του σε μια μακρά αντιπολίτευση.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι ο απερχόμενος κυβερνήτης Στέφανο Μπονατσίνι φρόντισε σε όλη την προεκλογική εκστρατεία να αποστασιοποιηθεί από το Δημοκρατικό Κόμμα και να συγκεντρωθεί στα τοπικά ζητήματα. Εφτασε μάλιστα να «πρασινίσει» τα χρώματα του κόμματος στις αφίσες και στις προκηρύξεις, ώστε να υπογραμμίσει την όψιμη οικολογική του συνείδηση.

Ο τρίτος και σημαντικότερος λόγος ακούει στο όνομα «Σαρδέλες». Πρόκειται για το κίνημα που πρωτοεμφανίστηκε τον περασμένο Νοέμβριο με πρωτοβουλία μερικών τριαντάρηδων και έκτοτε γεμίζει τις πλατείες όλης της Ιταλίας τραγουδώντας Bella ciao και καταγγέλλοντας τον Σαλβίνι. Μαζικές συγκεντρώσεις προοδευτικού χαρακτήρα στον 21^ο αιώνα; Πού ακούστηκε;

Ακούστηκε. Η Μπολόνια ήταν ανέκαθεν γνωστή στην Ιταλία για τρία πράγματα: la dotta (το πολύ παλιό της πανεπιστήμιο), la grassa (η βαριά της κουζίνα) και la rossa (η παραδοσιακή διακυβέρνησή της από την Αριστερά). Θα συνεχίσει να είναι γνωστή και για τα τρία. Η κεντρική κυβέρνηση βέβαια είναι ευάλωτη. Ο ένας από τους δύο εταίρους της, τα Πέντε Αστέρια, βλέπει τη δύναμή του να μειώνεται συνεχώς, ενώ παραιτήθηκε και ο αρχηγός του. Ομως ο πρωθυπουργός, ο Τζουζέπε Κόντε, έχει δείξει απροσδόκητη επιδεξιότητα. Το Δημοκρατικό Κόμμα, πάλι, έχει δείξει ρεαλισμό. Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια υπάρχει ελπίδα.