Πότε πρέπει να αποσύρεται ο επιχειρηματίας;

Ποία είνε τάχα η ηλικία εκείνη εις την οποίαν πρέπει ν’ αποσύρεται ο επιχειρηματίας από τας υποθέσεις του, ή εις ποίον σημείον του σταδίου του;

Ο κ. Σβαμπ ήτο πρόεδρος του χαλυβδουργικού συνεταιρισμού των Hνωμένων Πολιτειών εις ηλικίαν 30 ετών, με ετησίας απολαυάς ενός εκατομμυρίου δολλαρίων περίπου. Είχε βεβαίως αρκετά, ώστε να περάση ανέτως τον υπόλοιπον χρόνον της ζωής του. Διατί να μη αποχώρηση; Εφυγε μεν μετ’ ολίγον από την θέσιν εκείνην, αλλά διά να ιδρύση τα μεγάλα χαλυβδουργεία Bethlehem. Εάν είχεν απόσχει εντελώς από τας επιχειρήσεις, αι Ηνωμέναι Πολιτείαι δεν θα είχαν μίαν από τας μεγαλυτέρας και σπουδαιοτέρας βιομηχανίας των.

Εις την Αγγλίαν συνηθίζεται όπως οι πλούσιοι, και ειδικώτερον τα παιδιά των, αναμιγνύωνται εις την πολιτικήν· εις την Αμερικήν δεν συμβαίνει το αυτό, εις μεγάλην κλίμακα. Εις πλείστας περιπτώσεις, τα παιδιά των πολυτάλαντων Αμερικανών εξαναγκάζονται κυριολεκτικώς υπό των συνθηκών της εθνικής ζωής να επιδοθούν εις επιχειρήσεις και να παραμείνουν εις αυτάς.

Μία εκ των τεραστιωτέρων επιχειρήσεων του κόσμου είνε ασφαλώς η Στάνταρντ Οϊλ Κόμπανυ. Ο πρόεδρος αυτής Ουώλτερ Τηγκλ είνε ένας ακούραστος, ακαταπόνητος εργάτης. Δεν εγεννήθη πτωχός. Πιθανόν να μη έχη απέραντον περιουσίαν, πάντως όμως έχει αρκετά. Τον ηρώτησα εάν σκοπεύη ν’ αποσυρθή, όταν θα έχη αποκτήσει ένα ωρισμένον χρηματικόν ποσόν.

– Δεν ημπορώ να εύρω φυσικωτέραν φιλοδοξίαν, μου απήντησε, από τον πόθον τού να επιτυγχάνη κανείς εις τας υποθέσεις του, να παίζη το παιγνίδι του, να είνε ενεργητικός, ν’ αναγνωρίζεται από τους συνεταίρους και τους φίλους του ως ικανός και πρόθυμος όπως αναλάβη ευθύνας. Διά πολλούς επιχειρηματίας που γνωρίζω, ο πόθος της συσσωρεύσεως του πλούτου είνε δευτερεύον ελατήριον, είνε συνέπεια.

Πώς ημπορεί ένας επιχειρηματίας να μη επιθυμή όπως η εταιρεία του εξακολουθήση ευδοκιμούσα! Εάν εσκέπτετο αντιθέτως, θα ήτο υποψήφιος διά το φρενοκομείον. Τι χρειάζεται να ζη κανείς, εάν δεν κάμνη τίποτε; Ο άνθρωπος πρέπει να έχη ασχολίαν, και διά τον λόγον τούτον θα με ετρόμαζεν η αποχώρησίς μου. Πόσοι είνε εκείνοι που αποσύρονται, και έπειτα ξαναγυρίζουν στη δουλειά, κουρασμένοι από την… ανάπαυσιν!»

Εννοείται όταν ο μεγαλοβιομήχανος λέγη ότι δεν ημπορεί να σταματήση, αυτό σημαίνει ότι δεν θέλει να σταματήση. Δεν είνε εντελώς αληθές, ότι η επιχείρησις σε κυριεύει και γίνεσαι δούλος της.

Ο Κάρνετζυ π.χ. απεχώρησε· και πολλοί άλλοι.

Ο πλούσιος έχει τα αυτά δημιουργικά ένστικτα, όπως και οι άλλοι άνθρωποι. Αρέσκεται και αυτός να εργάζεται επί σχεδίων ιδικής του εμπνεύσεως, ή τα οποία άλλοι του προσκομίζουν. Η μόνη διαφορά είνε, ότι έχει περισσότερα κεφάλαια διά να κινηθή. Τούτο δε σημαίνει, ότι έχει και μεγαλυτέραν των άλλων ευχέρειαν όπως εξασκήση τα δημιουργικά του ένστικτα. Ευθύς ως αποκτήση ένας την φήμην ότι είνε πλούσιος, ότι είνε κεφαλαιούχος και δραστήριος βιομήχανος, τον καταπλημμυρίζουν με σχέδια, με προτάσεις, με θέσεις, με εφευρέσεις, με ιδέας. Συνεπώς θα ήτο ένα πράγμα άψυχον, αν δεν ενδιεφέρετο, αν δεν συνεκινείτο από μερικάς των προτάσεων.