«Δεν έχουμε μάθει ακόμη το μάθημά μας»

Η Γερμανία δεν έχει μάθει ακόμα «άπαξ και διά παντός» το μάθημά της από το Ολοκαύτωμα, είπε χθες ο γερμανός πρόεδρος Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ, εκφράζοντας τη θλίψη του για τον ρόλο της χώρας του στη δολοφονία 6 εκατομμυρίων Εβραίων στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Σταϊνμάγερ, ένας από τους 40 ηγέτες απ’ όλον τον κόσμο που ταξίδεψαν στο Ισραήλ για να πάρουν μέρος στις εκδηλώσεις για τα 75 χρόνια από την απελευθέρωση του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης του Αουσβιτς, όπου έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 1 εκατομμύριο Εβραίοι, επέλεξε να κάνει την ομιλία του στα αγγλικά και όχι στα γερμανικά, ως ένδειξη τιμής προς τους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος που βρίσκονταν στο ακροατήριο, στην τελετή που έγινε στο μνημείο του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασέμ στην Ιερουσαλήμ. «Υποκλίνομαι με βαθύτατη θλίψη», πρόσθεσε ο Σταϊνμάγερ. «Η μαζική δολοφονία έξι εκατομμυρίων Εβραίων, το χειρότερο έγκλημα στην ιστορία της ανθρωπότητας, έγινε από συμπατριώτες μου» πρόσθεσε.

Μεταξύ των ηγετών που παραβρέθηκαν στην τελετή που διοργάνωσε το Παγκόσμιο Φόρουμ Ολοκαυτώματος στο Γιαντ Βασέμ, στους δυτικούς λόφους της Ιερουσαλήμ, ήταν οι πρόεδροι της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, καθώς και ο αμερικανός αντιπρόεδρος Μάικ Πενς. Η ομιλία του Σταϊνμάγερ βέβαια είχε ιδιαίτερη βαρύτητα και την παρακολούθησαν περίπου 70 επιζήσαντες του Αουσβιτς και μέλη των οικογενειών τους. Με τις αντισημιτικές επιθέσεις να αυξάνονται στη Γερμανία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, ο 64χρονος Σταϊνμάγερ εξέφρασε τη λύπη του για το ότι η χώρα ακόμα αντιμετωπίζει τον ρατσισμό και το μίσος που οδήγησε στο Ολοκαύτωμα. «Μακάρι να μπορούσα να πω ότι εμείς οι Γερμανοί έχουμε μάθει από την ιστορία μας μια και καλή. Ομως δεν μπορώ να το πω αυτό όταν το μίσος εξαπλώνεται» ανέφερε. Τον Οκτώβριο, ένοπλος άνοιξε πυρ έξω από συναγωγή της Γερμανίας στο Γιομ Κιπούρ, την πιο ιερή ημέρα του εβραϊκού έτους, με αποτέλεσμα να σκοτώσει δύο άτομα ενώ μετέδιδε ζωντανά την επίθεσή του στο Διαδίκτυο. «Φυσικά, η εποχή μας είναι μια διαφορετική εποχή. Οι λέξεις δεν είναι ίδιες. Οι δράστες δεν είναι ίδιοι. Ομως είναι το ίδιο κακό. Και υπάρχει μόνο μια απάντηση: Ποτέ ξανά! Niew wieder» φώναξε ο γερμανός πρόεδρος. «Η ευθύνη της Γερμανίας δεν έχει λήξει» κατέληξε. «Θέλουμε να σταθούμε στο ύψος της ευθύνης μας. Και βάσει αυτού να μας μετρήσετε».

Παρότι έγινε ως σημάδι διεθνούς συναίνεσης, η συγκέντρωση τόσων ηγετών σε μια πόλη δεν θα μπορούσε να μην έχει διπλωματικές αντιπαραθέσεις. Ο Μακρόν είχε έντονο διάλογο με ισραηλινό αξιωματικό που προσπαθούσε να τον συνοδεύσει μέσα σε γαλλική εκκλησία. Ο πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα αποσύρθηκε όταν ενημερώθηκε ότι δεν θα μιλήσει εκείνος, αλλά θα μιλήσει ο Πούτιν (με τον οποίο έχει έρθει σε αντιπαράθεση όταν ο ρώσος πρόεδρος κατηγόρησε την Πολωνία για συνέργεια στην έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου). Στην ομιλία του ο Πούτιν επανέλαβε κάτι αντίστοιχο λέγοντας πως «η Ρωσία πλήρωσε το μεγαλύτερο τίμημα και ότι τα ευρωπαϊκά στρατόπεδα συγκέντρωσης τα λειτουργούσαν οι ναζί με τη βοήθεια συνεργατών τους από διάφορες χώρες». Η Πολωνία παραπονιέται ότι η Μόσχα θέλει να ξαναγράψει τον ρόλο της ΕΣΣΔ στο ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ραγδαία άνοδος των περιστατικών αντισημιτισμού
Οι εκδηλώσεις έγιναν με την ελπίδα ότι η συνάντηση τόσων ηγετών θα δημιουργήσει ένα ενιαίο μέτωπο εναντίον του αντισημιτισμού, που φαίνεται να οξύνεται σε κάποιες από τις χώρες των παριστάμενων πολιτικών. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τελ Αβιβ πέρυσι κατέγραψαν περίπου 400 επιθέσεις εις βάρος Εβραίων το 2018 και προειδοποίησαν ότι ο αντισημιτισμός έχει γίνει πλέον «συνήθης». Η αύξηση των περιστατικών σημειώθηκε κυρίως στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική: στη Γαλλία και τη Γερμανία παρατηρήθηκε άνοδος άνω του 70% στα περιστατικά αντισημιτικής βίας. Αλλες έρευνες έχουν δείξει ότι περιορίζεται η γνώση για το Ολοκαύτωμα.
Ο Μοσέ Καντόρ, πρόεδρος του Παγκόσμιου Φόρουμ Ολοκαυτώματος, ανέφερε ότι 40% των ευρωπαίων Εβραίων εξετάζουν το ενδεχόμενο να φύγουν από τις χώρες στις οποίες βρίσκονται. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας σε Γαλλο-ισραηλινούς πριν ξεκινήσει η τρίωρη εκδήλωση, είπε ότι «η σκοτεινή σκιά του αντισημιτισμού ξαναγεννιέται. Ανταποκρίθηκα στην πρόσκληση να έρθω στο Γιαντ Βασέμ για να πω ότι αυτό δεν πρόκειται να ξανασυμβεί. Είναι μια μάχη που δεν κερδίζεται ποτέ. Είμαι απόλυτα αποφασισμένος να δράσω».