Το τέλος του παραδείγματος της ελεύθερης αγοράς

Η δεκαετία του 2020 θα είναι η δεκαετία κατά την οποία η ιδέα ότι η επίλυση των οικονομικών προβλημάτων μπορεί να «αφεθεί στην αγορά» τελικά θα τελειώσει έπειτα από περίπου 40 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων η θεωρία αυτή προκάλεσε ανείπωτη ζημιά στην κοινωνία και στο περιβάλλον.

Μπορούμε να προβλέψουμε κάτι τέτοιο με βεβαιότητα λόγω της φύσης της ψηφιακής οικονομίας. Η μακροχρόνια οικονομική θεωρία, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις ή οι άνθρωποι παράγουν τα καλύτερα αποτελέσματα για την κοινωνία ενεργώντας μεμονωμένα για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη, δεν ήταν ποτέ έγκυρη. Αν ήταν, οι επιχειρήσεις δεν θα είχαν κανένα πλεονέκτημα στο να γίνουν πολύ μεγαλύτερες και οι διαφημιζόμενοι δεν θα χρησιμοποιούσαν ποτέ κοινωνική πίεση για να χειραγωγούν τους καταναλωτές. Αλλά στον ψηφιακό κόσμο που ζούμε, είναι πλέον απλά αδύνατο να αγνοήσουμε την αλληλεξάρτησή μας με το υπόλοιπο περιβάλλον.

Η ψηφιοποίηση έχει δημιουργήσει εκτεταμένες αλυσίδες εφοδιασμού παγκοσμίως, συνδέοντας τις μοίρες εκατομμυρίων επιχειρήσεων. Τα κοινωνικά μέσα καθιστούν τις κοινωνικές επιρροές στη ζήτηση προϊόντων από τους καταναλωτές πιο σημαντικές από ποτέ. Και η οικονομική πρόοδος, περισσότερο από ποτέ, οδηγείται από ιδέες που συνδέονται με τους ίδιους τους ανθρώπους.

Η φύση της ψηφιακής οικονομίας είναι τέτοια που καθιστά ακόμη πιο έντονες τις κλασικές προκλήσεις και βρισκόμαστε ακριβώς στα πρώτα στάδια της σκέψης για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισής τους. Οταν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, αλληλεπιδρούν με μυριάδες τρόπους και εξαρτώνται από τις ενέργειες άλλων που βρίσκονται χιλιάδες χιλιομέτρων μακριά. Για αυτό δεν υπάρχει λόγος να περιμένουμε να βρεθούν εύκολες λύσεις.

Δυστυχώς, η ακαδημαϊκή κοινωνία της οικονομίας βρίσκεται ακόμη πίσω.

Οπως αναφέρει ο Τόμας Φίλιππον, εξετάζοντας την αυξανόμενη δυσλειτουργία της αμερικανικής οικονομίας, «με εξέπληξε το χάσμα μεταξύ οικονομικής έρευνας και πολιτικής». Οι πολιτικοί γνωρίζουν ότι χρειάζονται πιο αναλυτικά εργαλεία για να κατευθύνουν την οικονομία εκεί όπου για άλλη μια φορά αυτή να παρέχει ευρεία βάση προόδου. Για να τους βοηθήσουν, οι οικονομικοί ερευνητές πρέπει να επικεντρωθούν στην οικονομία της δεκαετίας του 2020.

Η Νταϊάν Κόιλ είναι καθηγήτρια Δημόσιας Πολιτικής στο University of Cambridge