Για πάντα Τσάρος ο Βλαντίμιρ Πούτιν;

Κομμάτια ενός καλά χορογραφημένου σχεδίου με στόχο να διατηρήσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν την πραγματική εξουσία ακόμα και όταν εγκαταλείψει, υποχρεωτικά, την προεδρία το 2024 μοιάζουν να είναι η μεταρρύθμιση του ρωσικού Συντάγματος που πρότεινε χθες ο ρώσος πρόεδρος, η επακόλουθη παραίτηση σύσσωμης της κυβέρνησης του Ντμίτρι Μεντβέντεφ και η επιλογή ενός ελάχιστα γνωστού τεχνοκράτη που διατελούσε τα τελευταία 10 χρόνια επικεφαλής των φορολογικών υπηρεσιών της Ρωσίας, του Μιχαήλ Μισούστιν, για τη θέση του νέου πρωθυπουργού.

Στην ετήσια ομιλία του για την κατάσταση του έθνους, o Πούτιν προανήγγειλε ουσιαστικά την πρώτη μείζονα αναδιάρθρωση του ρωσικού πολιτικού συστήματος μετά το 1993. Περιγράφοντας τις προτάσεις του ως μια προσπάθεια ενίσχυσης της δημοκρατίας, εισηγήθηκε την τροποποίηση του Συντάγματος προκειμένου να τεθεί όριο δύο θητειών (αντί για δύο συνεχόμενων θητειών, όπως σήμερα) στην προεδρία, να υποχρεούται κάθε υποψήφιος πρόεδρος να έχει ζήσει τα τελευταία 25 χρόνια στη Ρωσία και να ενισχυθούν οι εξουσίες του Κοινοβουλίου, ώστε να επιλέγει αυτό (αντί του προέδρου, όπως σήμερα) τον πρωθυπουργό και τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου. «Θεωρώ αναγκαίο να τεθεί υπό την έγκριση των πολιτών της χώρας το σύνολο των προτεινόμενων τροποποιήσεων του Συντάγματος» πρόσθεσε, με έναν ρώσο αξιωματούχο να δηλώνει λίγο αργότερα πως το δημοψήφισμα μπορεί να δρομολογηθεί μόλις επισημοποιηθούν οι προτάσεις συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Ο Πούτιν βρίσκεται στα ηνία της Ρωσίας από το 2000, είναι ο μακροβιότερος ηγέτης της χώρας μετά τον Στάλιν και στο παρελθόν παρέκαμψε το συνταγματικό εμπόδιο παρεμβάλλοντας μία πρωθυπουργική θητεία (2008-2012) μεταξύ των συνολικά τεσσάρων προεδρικών θητειών του. Το τι σχεδιάζει να κάνει το 2024 παραμένει, όπως επισημαίνει η «Guardian», το σημαντικότερο πολιτικό ερώτημα στη χώρα. Στη χθεσινή ομιλία του επέμεινε πως το πολίτευμα της Ρωσίας θα πρέπει να παραμείνει προεδρικό, με την προτεινόμενη όμως ενίσχυση των εξουσιών του κοινοβουλίου αλλά και του επονομαζόμενου Κρατικού Συμβουλίου, ενός σώματος συμβουλευτικού του προέδρου που ίδρυσε ο ίδιος το 2000, ουσιαστικά αποδυναμώνει το προεδρικό αξίωμα.

Ελάχιστη ώρα μετά την ομιλία του ρώσου προέδρου ο Μεντβέντεφ (ο οποίος είχε «αντικαταστήσει» τον Πούτιν στην προεδρία την τετραετία 2008-2012) ανακοίνωσε την παραίτηση της κυβέρνησής του. Ο ρώσος πρόεδρος τον ευχαρίστησε για το έργο του και γνωστοποίησε την πρόθεσή του να θεσπίσει θέση αναπληρωτή προέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας (του οποίου είναι επικεφαλής ο ίδιος), προτείνοντας για αυτή τον απερχόμενο πρωθυπουργό. Στη συνέχεια έκανε γνωστό πως προτείνει ως διάδοχο του Μεντβέντεφ στην πρωθυπουργία τον 53χρονο Μιχαήλ Μισούστιν, έναν αφοσιωμένο τεχνοκράτη που θεωρείται ότι θα παίξει τον ρόλο του ικανού πληρεξουσίου όσο ο Πούτιν σχεδιάζει την πολιτική διαδοχή του.

Ποιον θα προωθήσει όμως για διάδοχό του ο ρώσος πρόεδρος; Πάντως όχι τον Μισούστιν, λένε αυτοί που ξέρουν. Και τι σκοπεύει τελικά να κάνει ο ίδιος μετά το 2024; Σύμφωνα με τους «New York Times», ο Πούτιν ενδεχομένως να σχεδιάζει την επιστροφή του στον πρωθυπουργικό θώκο, αυτή τη φορά όμως ως επικεφαλής ενός ενισχυμένου κοινοβουλίου. Ισως επίσης να διατηρήσει την ουσιαστική εξουσία ως επικεφαλής ενός ενδυναμωμένου Κρατικού Συμβουλίου. Υπάρχουν, επιπλέον, και αναλυτές που εικάζουν ότι ο Πούτιν σκοπεύει να δημιουργήσει ένα σύστημα αντίστοιχο με εκείνο του Καζακστάν, όπου ο επί 29ετία πρόεδρος, Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, αποχώρησε πέρυσι από τη θέση του επίσημου ηγέτη της χώρας αποκτώντας έναν νέο τίτλο ως «ηγέτης του λαού» και κρατώντας την πραγματική εξουσία. «Το κύριο αποτέλεσμα της ομιλίας του Πούτιν: Τι ανόητοι (και / ή απατεώνες) είναι όλοι όσοι έλεγαν ότι ο Πούτιν θα φύγει το 2024» σχολίασε κατόπιν αυτών ο Αλεξέι Ναβάλνι, ο ηχηρότερος ηγέτης της αντιπολίτευσης.