Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΕΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

Βασικό προσόν του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας είναι να έχει θεσμικό παράστημα. Αυτή τη θέση υποστηρίξαμε από τούτες τις σελίδες πρόσφατα, απέναντι σε ενδεχόμενο επικοινωνιακών κινήσεων και άχρωμων Προέδρων. Ο Πρόεδρος είναι ρυθμιστής του πολιτεύματος και διεθνής παραστάτης της χώρας.

Εκτοτε, η συζήτηση έχει ορθά μετατοπιστεί στις περιφερειακές εξελίξεις και την ανάγκη σαφούς προτάξεως της διεθνούς θέσης της χώρας μας. Τι σημαίνουν αυτά για την προεδρική επιλογή; Προφανώς δεν σημαίνουν, π.χ., να μετακαλέσουμε έναν απόδημο Ελληνα. Ο Πρόεδρος πρέπει να έχει επαφή με τα ελληνικά πολιτικά πράγματα. Να είναι σε θέση να συνομιλεί με τους πολιτικούς ηγέτες, να καθησυχάζει ανησυχίες και να λειαίνει αντιπαραθέσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε πολιτειακές κρίσεις. Δεν σημαίνουν επίσης ότι πρέπει να είναι διδάκτωρ στο Δίκαιο της Θάλασσας. Η σύνταξη των θέσεων της χώρας είναι έργο που υποστηρίζεται από εμπειρογνώμονες και πάντα σε συμβούλιο. Τότε τι;

Η χώρα μας, μας υπενθύμισε ο Γιάννης Βούλγαρης, είναι μια χώρα παραδόξως νεωτερική. Είχε μεγάλα στραβοπατήματα και παγιωμένες αγκυλώσεις, αλλά οι λαμπρές στιγμές και ο γενικότερος προσανατολισμός ήταν στην πλευρά του διαφωτισμού και της νεωτερικότητας. Αυτά χρειάζονται υπενθύμιση και διαρκή επιβεβαίωση.  Δεν αναφέρομαι, για να μην παρεξηγηθώ, σε κάποιο γεωστρατηγικό δόγμα. Αναφέρομαι στη σταθερή ένταξή μας στον πολιτισμό που ήκμασε στον ευρωατλαντικό κόσμο τους τελευταίους τρεις αιώνες και στα αγαθά της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ευημερίας που οι ανοιχτές κοινωνίες του διασφάλισαν στους πολίτες τους. Και στο γεγονός ότι οι μεγάλοι ηγέτες της νεωτερικότητας είχαν την ιστορική γνώση ότι αυτά τα αγαθά είναι ανθρωπίνως κατακτητά και ότι αυτό κάποτε είχε συμβεί στη μακρινή για αυτούς γη της Αττικοβοιωτίας και στο Αιγαίο (600-300 π.Χ.). Μάλιστα, τα γεωστρατηγικά οφέλη ήταν ενίοτε συνέπειες πολιτισμικών επιλογών, όπως της τελικής μας επιλογής να μη συνταχθούμε προ αιώνος με το κεντροευρωπαϊκό απολυταρχικό, στρατοκρατικό παράδειγμα, αλλά με τις δυτικές δημοκρατίες.

Εργο του Προέδρου δεν είναι βεβαίως να χαράζει τη διεθνή πολιτική της χώρας ή να καθοδηγεί τον πολιτικό της πολιτισμό. Είναι όμως να εκφράζει αυτά τα ιδανικά, εκτός και εντός της επικράτειας, τόσο με το διεθνές του παράστημα όσο και με τον εθνικό του λόγο. Πράγμα κρίσιμο δοθέντος ότι τόσο η περιφερειακή αστάθεια όσο και οι πολιτισμικοί κλυδωνισμοί εντός της Ευρώπης τα απειλούν.

Τέλος, ένας τέτοιος προεδρικός λόγος πρέπει να συνθέτει. Από οποιονδήποτε πολιτικό χώρο και αν ο Πρόεδρος προέρχεται, πρέπει να μπορεί να εκφράσει ότι αυτή η εθνική μας προσήλωση δεν είναι έργο ολίγων ή της μιας πλευράς. Είναι προϊόν των προσπαθειών, των αγωνιών, του ενθουσιασμού και των απογοητεύσεων πλείστων Ελλήνων και Ελληνίδων, από την Αριστερά, το Κέντρο και τη Δεξιά.

ΥΓ.: Δεν είναι ευχάριστη η σύνταξη τέτοιων άρθρων στον παρόντα χρόνο. Ελπίζουμε ότι κοντοζυγώνει η ώρα που ο Πρωθυπουργός θα ανακοινώσει τις αποφάσεις του.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι διδάκτωρ Νομικών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και επίκουρος καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών.