Το πραγματικό δημοκρατικό έλλειμμα{CR}

Η συζήτηση για τον εκλογικό νόμο επαναφέρει το ερώτημα για την ποιότητα της λειτουργίας της δημοκρατίας στη χώρα. Δεν αναφέρομαι στο δίλημμα που έχει σχηματοποιηθεί ανάμεσα στην κάπως αμήχανη διαπίστωση ότι το 37% θεωρείται επαρκές ποσοστό για αυτοδύναμη διακυβέρνηση και την επίσης αμήχανη παραδοχή ότι δεν έχει γίνει εφικτός εκείνος ο πλειοψηφικός πολιτικοκοινωνικός συνασπισμός που θα έδινε νόημα στο ιστορικό αίτημα για «απλή και ανόθευτη» αναλογική. Κυρίως στέκομαι στο πόσο αισθάνονται οι πολίτες ότι όντως «έχουν την εξουσία».

Το ερώτημα γίνεται πιο επιτακτικό, εάν αναλογιστούμε ότι την τελευταία φορά όπου με μαζικούς όρους το εκλογικό σώμα είδε την ψήφο ως μέσο μεγάλης αλλαγής, δηλαδή στην ιστορική ακολουθία από την εκλογική εξέγερση του 2012 έως τις εκλογές του 2015 (συμπεριλαμβανομένου του δημοψηφίσματος), το αποτέλεσμα ήταν μάλλον η δικαίωση όσων κυνικά υποστήριζαν ότι δεν θα άλλαζαν πολλά. Εξού και η επιστροφή στην πεπατημένη που θέλει δύο πόλους, χωρίς μεγάλες στρατηγικές αποκλίσεις, που εναλλάσσονται στην εξουσία περισσότερο επειδή εισπράττουν το κόστος για τις πολιτικές που άσκησαν οι αντίπαλοί τους, παρά επειδή εμπνέουν θετικά με το πρόγραμμά τους.

Ομως, αυτό απλώς επιτείνει τη διάχυτη αίσθηση, που τη συναντάμε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ότι οι τυπικές δημοκρατικές διαδικασίες δεν εγγυώνται ούτε την εκπροσώπηση κοινωνικών αναγκών ούτε την προώθηση αιτημάτων αλλαγής, κάτι που συνεπάγεται μια εντεινόμενη αποξένωση των πολιτών από τους δημοκρατικούς θεσμούς. Το γεγονός ότι παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση εξακολουθεί να προχωρά με όρους περιορισμού του πραγματικού βαθμού δημοκρατικής απόφασης των ίδιων των πολιτών, είτε αυτό αφορά τον κυρίαρχο ρόλο της διακρατικής διαπραγμάτευσης είτε την αδιαφανή αυτονομία της γραφειοκρατίας των Βρυξελών, απλώς κάνει τα πράγματα χειρότερα. Μόνο που αυτό γεννά τη συνθήκη μιας βαθύτερης πολιτικής κρίσης που μπορεί να εξηγήσει και την ένταση που παίρνουν σήμερα κοινωνικές εκρήξεις που δεν αφορούν απλώς ιδιαίτερες εθνικές συγκυρίες.