Γεύμα στη Μόσχα με μενού Ιράν και Λιβύη

Στη Μόσχα μεταβαίνει σήμερα η καγκελάριος της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ, συνοδευόμενη από τον υπουργό Εξωτερικών Χάικο Μάας, για να συναντήσει τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Στο «γεύμα εργασίας», όπως αναφέρεται στο πρωτόκολλο η συνάντηση στο Κρεμλίνο, το αρχικό μενού ήταν η Ουκρανία και η Λιβύη. Προστέθηκε και το Ιράν, μετά την κρίση που πυροδότησε η εκτέλεση από τους Αμερικανούς του ιρανού στρατηγού Σουλεϊμανί.

Η κατάσταση παραμένει ελεγχόμενη, μέχρι στιγμής τουλάχιστον αποφεύχθηκε η άμεση στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά οι εντάσεις στην περιοχή δεν έχουν υποχωρήσει. Η γερμανική κυβέρνηση εκτιμά ότι η κατάσταση στο Ιράκ είναι άκρως επισφαλής. Το Ιράκ βρίσκεται στο επίκεντρο της αμερικανο-ιρανικής σύγκρουσης, η οποία απειλεί να ακυρώσει και όσες επιτυχίες υπήρξαν στην προσπάθεια σταθεροποίησης μετά την επικράτηση κατά του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή. «Εμείς οι Ευρωπαίοι έχουμε επενδύσει πολλά δισεκατομμύρια ευρώ εδώ κατά τα τελευταία χρόνια στο στρατιωτικό επίπεδο αλλά κυρίως δεσμευθήκαμε σε πολιτικό επίπεδο. Για τη δική μας ασφάλεια διακυβεύονται πολλά» δήλωνε χθες ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας.

Η αντιπολίτευση στη Γερμανία πιέζει την κυβέρνηση να αναλάβει πρωτοβουλίες και ενεργό ρόλο στην κρίση με το Ιράν. «Η καγκελάριος Μέρκελ και ο υπουργός Εξωτερικών Μάας πρέπει να εγκαταλείψουν τώρα τον ρόλο του θεατή. Πρέπει επιτέλους να ζητήσουν τώρα μια έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ» είπε ο «φιλελεύθερος» πολιτικός Αλεξάντερ Γκραφ Λάμπσντορφ. Πολλά δεν πρέπει να περιμένει κανείς από μια τέτοια προσπάθεια. Η Γερμανία είναι μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, αντίστοιχα μικρό είναι και το ειδικό της βάρος στο όργανο του ΟΗΕ. Σε στρατιωτικό επίπεδο δεν έχει ούτε τις δομές ούτε τις δυνατότητες που έχουν άλλοι μεγάλοι παίκτες στη διεθνή σκηνή. Εχει όμως δυνατότητες πολιτικής, διπλωματικής επιρροής, τις οποίες η καγκελάριος Μέρκελ αποφάσισε να αξιοποιήσει ενεργά, όπως δείχνει η σημερινή επίσκεψη στον Πούτιν.

Ο χρόνος πιέζει. Η ισορροπία δυνάμεων που υπήρχε τις προηγούμενες δεκαετίες στην Εγγύς και στη Μέση Ανατολή ανατρέπεται ραγδαία. Η προσέγγιση Μόσχας και Αγκυρας, Πούτιν και Ερντογάν – από την αγορά των ρωσικών πυραύλων S400 μέχρι τη Συρία και τη Λιβύη, όπου στηρίζουν και οι δύο τον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από την πρωτεύουσα Τρίπολη – διαμορφώνει νέα δεδομένα. Ο Ερντογάν επείγεται να στηρίξει στρατιωτικά τον πρωθυπουργό της Λιβύης Φαγέζ αλ Σαράζ, ο οποίος δεν ελέγχει σχεδόν τίποτα στη χώρα, γιατί με αυτόν υπέγραψε την «άκυρη» για την Ελλάδα και την ΕΕ συμφωνία διαμοίρασης της ΑΟΖ στη Μεσόγειο.

«Οταν η Τουρκία έστελνε στρατιωτικές της δυνάμεις στο Ιράκ και αργότερα και στη Συρία, υπήρχε κατανόηση για τον Ερντογάν, άλλωστε και στις δύο περιπτώσεις υπάρχουν κοινά χερσαία σύνορα. Από την Τρίπολη στην Αγκυρα η απόσταση είναι 1.922 χιλιόμετρα, ακόμα και το Μόναχο είναι πιο κοντά στην πρωτεύουσα της Λιβύης» σχολίασε ο Ματίας Κοχ στη γερμανική, κεντροαριστερή εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Ρουντσάου». Στο ερώτημα γιατί το κάνει τώρα, «η θλιβερή απάντηση, όχι μόνο για την ΕΕ αλλά και για τις ΗΠΑ, είναι: επειδή μπορεί. Η Δύση στερείται στρατηγικής και αποφασιστικότητας» εκτίμησε ο σχολιαστής.

Καρκινοβατεί η «διαδικασία του Βερολίνου»
Ο επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ θεωρεί την περίπτωση της Λιβύης τεστ που θα δώσει απάντηση στο ερώτημα εάν η Ευρώπη είναι ικανή να καθιερωθεί ως παγκόσμιος παίκτης. «Πρέπει να είμαστε σε θέση να κάνουμε περισσότερα στη Λιβύη. Δεν μπορούμε να καθιερωθούμε ως γεωπολιτική δύναμη εάν δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματα στην άμεση γειτονιά μας». Ωστόσο, ειδικά στην περίπτωση της Λιβύης δεν έχουν κοινό παρονομαστή ούτε το Παρίσι με το Βερολίνο. Και όσο Γερμανία και Γαλλία δεν έχουν κοινή γραμμή θα είναι αδύνατο να αποκτήσει και η ΕΕ ενιαία πολιτική αντιμετώπισης του προβλήματος.
Για τον λόγο αυτόν καρκινοβατεί και η «διαδικασία του Βερολίνου», στην οποία επενδύει διπλωματικά η γερμανική κυβέρνηση για την πολιτική διευθέτηση του Λιβυκού. Στο πλαίσιο της «διαδικασίας του Βερολίνου» είχε εξαγγελθεί συνάντηση κορυφής αρχικά για τα τέλη 2019, μετατέθηκε για τον Ιανουάριο, αλλά συγκεκριμένη ημερομηνία ακόμα δεν έχει ανακοινωθεί. Ο διεθνώς αναγνωρισμένος πρωθυπουργός της Λιβύης Φαγέντ αλ Σαράζ, στήριξε την Τετάρτη στις Βρυξέλλες τη «διαδικασία του Βερολίνου», στην οποία βλέπει δυνατότητα εκεχειρίας, αλλά δεν ελέγχει σχεδόν τίποτα στη χώρα. Η εκεχειρία, και η αναζήτηση μιας πολιτικής λύσης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, όπως εξήγησε ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών, είναι «ουσιαστική προϋπόθεση, προκειμένου να αποφασίσουμε εάν θα γίνει σε λίγες εβδομάδες στο Βερολίνο και μία διάσκεψη κορυφής για τη Λιβύη».