Το πείραμα, το μοντέλο και οι ισορροπίες

Το πείραμα είναι απλό: παίρνουμε το αποτέλεσμα των εκλογών του Ιουλίου. Και πάνω σ’ αυτό εφαρμόζουμε, με βάση τα δεδομένα που γνωρίζουμε, τρεις διαφορετικές πολιτικές προτάσεις. Αυτήν που ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατύπωσε χθες στους πολιτικούς αρχηγούς κατά τη διάρκεια των ραντεβού τους, την απλή αναλογική που θεσμοθέτησε ο ΣΥΡΙΖΑ και την πρόταση εκλογικού νόμου που κατέθεσε το 2018 το Κίνημα Αλλαγής. Δύο εξ αυτών προβλέπουν (μικρότερη ή μεγαλύτερη) πριμοδότηση του πρώτου κόμματους και μία, η απλή αναλογική, θέτει ως μοναδικό κριτήριο για τον σχηματισμό της επόμενης Βουλής το όριο εισόδου. Τι κυβέρνηση θα είχαμε σήμερα, αν το εκλογικό σύστημα που εφαρμόστηκε ήταν διαφορετικό;

Με βάση το μοντέλο στο οποίο κατέληξε η κυβέρνηση, και για το οποίο ο Μητσοτάκης δεν έδειξε χθες διάθεση διαπραγμάτευσης, το αποτέλεσμα θα ήταν, όχι και τόσο παραδόξως, ακριβώς το ίδιο με το σημερινό. Η ΝΔ, με 39,85%, θα κέρδιζε και τις πενήντα έδρες που προτείνει ως μπόνους για το πρώτο κόμμα, κερδίζοντας 158 έδρες. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα παρέμενε στις 86, το Κίνημα Αλλαγής στις 22, το ΚΚΕ στις 15, η Ελληνική Λύση στις 10 και η ΜέΡΑ25 στις 9. Τίποτα δεν θα άλλαζε, μιας και το κόμμα που άγγιξε το 40% θα εξασφάλιζε μια σχετικά άνετη αυτοδυναμία. Ούτε γάτα ούτε ζημιά για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Οι επιλογές της απλής αναλογικής

Η απλή αναλογική είναι, από την άλλη, ένα σενάριο από το μέλλον. Δεδομένου ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση αναγκαστικά θα διεξαχθεί με βάση το πάγιο αριστερό αίτημα για απαλοιφή του μπόνους, το οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ μετέτρεψε σε νόμο. Με αυτό το σύστημα και με βάση τα αποτελέσματα του περασμένου Ιανουαρίου, η ΝΔ θα έπαιρνε 130 έδρες και δεν θα μπορούσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Για να μην υπάρξουν δεύτερες εκλογές, το πρώτο κόμμα θα έπρεπε να επιδιώξει συμμαχίες. Κι αυτές εκ των πραγμάτων περιορίζονται σε δύο κόμματα. Στον ΣΥΡΙΖΑ, με 103 έδρες, στο Κίνημα Αλλαγής, με 27 ή και στα δύο μαζί. Δηλαδή είτε θα έπρεπε να υπάρξει μια λύση μεγάλου συνασπισμού, με τα δύο πρώτα κόμματα να μοιράζονται την εξουσία (ενδεχομένως βάζοντας στο παιχνίδι και έναν μικρότερο εταίρο) είτε η ΝΔ θα έπρεπε να επιδιώξει συνεργασία με το Κίνημα Αλλαγής, με τις έδρες του οποίου η πλειοψηφία θα έφτανε τις 157 έδρες.

Στην απλή αναλογική, ωστόσο, ακόμα και με το «καθαρό» αποτέλεσμα που κέρδισε η ΝΔ στις προηγούμενες εκλογές, η υπόθεση δεν τελειώνει αν το πρώτο κόμμα δώσει πίσω στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας την εντολή που έλαβε. Εκεί, άλλωστε, βασίζεται και όλη η επιχειρηματολογία του ΣΥΡΙΖΑ για την απλή αναλογική. Ακόμα και χωρίς τη ΝΔ, αν τα κόμματα στην (κεντρο)αριστερή πλευρά του πολιτικού φάσματος συντάσσονταν το ένα με το άλλο, θα μπορούσαν να συγκροτήσουν κυβέρνηση στα πρότυπα της Ιβηρικής: ο ΣΥΡΙΖΑ, το Κίνημα Αλλαγής, το ΚΚΕ και το ΜέΡΑ25 συγκεντρώνουν όλοι μαζί 158 έδρες και μαθηματικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Κεντροαριστερή ισορροπία

Στην πρόταση του Κινήματος Αλλαγής, τα πράγματα μοιράζονται κάπως στη μέση: η αυτοδυναμία είναι μεν πιο δύσκολη, αλλά δεν είναι αδύνατη. Η συγκρότηση κυβέρνησης, όμως, πρέπει και μαθηματικά να περιλαμβάνει το κόμμα που έκοψε πρώτο το νήμα στην εκλογική αναμέτρηση. Αν το κεντροαριστερό σύστημα εφαρμοζόταν στις προηγούμενες εκλογές, η ΝΔ θα είχε φτάσει πολύ κοντά στην πηγή, δεν θα είχε όμως πιει νερό. Για μια μόνο έδρα, θα έπρεπε να ξεκινήσει την αναζήτηση για έναν κομματικό εταίρο. Και παρότι, αριθμητικά, κάθε κόμμα εξ αυτών που μπήκαν στη Βουλή θα μπορούσε να είναι εν δυνάμει συνεργάτης (θα χρειαζόταν, άλλωστε, μόνο μία έδρα), θεωρείται βέβαιο ότι ούτε το ΚΚΕ ούτε το ΜέΡΑ25 θα δέχονταν να σχηματίσουν κυβέρνηση με τη ΝΔ – ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, σ’ αυτή την περίπτωση, θα αρκούταν στις 91 έδρες που του αναλογούν και στον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Οι επιλογές της ΝΔ περιορίζονται, λοιπόν, εκ νέου στο Κίνημα Αλλαγής και στην Ελληνική Λύση. Κι εκεί στη ΝΔ θα καλούνταν να αποφασίσουν τι είδους προγραμματική συμφωνία θα ήθελαν να κάνουν, άλλα κυρίως την πολιτική κατεύθυνση που θα είχε η κυβέρνηση. Και, παράλληλα, το τρίτο κόμμα θα έπαιζε τον ρόλο που θέλει να παίξει – αυτό του τελικού «ρυθμιστή», ο οποίος δεν αποκλείεται μαθηματικά από τη δυνατότητα άσκησης εξουσίας και έχει την ικανότητα να επιβάλει συγκεκριμένες βασικές θέσεις και αρχές μέσω μιας προγραμματικής συμφωνίας με το εκάστοτε πρώτο κόμμα.