Οι ηθικοί και οι άτολμοι{CR}

Είναι το δίλημμα που ταλαιπωρεί κάθε πετυχημένη οικογενειακή επιχείρηση τη στιγμή που επαληθεύονται τα πρώτα σημάδια κάμψης στις πωλήσεις της: διατήρηση της παλιάς δομής και εικόνας που άλλωστε δοκιμάστηκαν τον καιρό των πρώτων επιτυχιών ή ριζική αναδιοργάνωση της επιχείρησης ώστε να προλάβει το τρένο του ανταγωνισμού; Οσο και αν η αριστερή ιδεολογία απεχθάνεται τον τεχνοκρατισμό και την εργαλειοποίηση, θα ήταν μυωπικό να αρνηθούμε τα κοινά στοιχεία ενός σύγχρονου πολιτικού κόμματος με μια επιχείρηση που επιδιώκει τη μεγιστοποίηση του εκλογικού της οφέλους. Ας δεχθούμε λοιπόν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι η μικρή οικονομική μονάδα που ξαφνικά εκτοξεύτηκε στην κορυφή των προτιμήσεων της αγοράς και ύστερα από λίγα χρόνια υποχώρησε από την κορυφή χωρίς ωστόσο να καταρρεύσει. Ποια είναι η βέλτιστη κίνηση; Και πόσο εύκολη είναι στην πράξη;

Κανένας τεχνικός σύμβουλος, αλλά και κανένας από τους νοσταλγικούς ιδιοκτήτες μιας επιχείρησης δεν θα αρνιόταν την αξία μιας οργανωτικής αναδιοργάνωσης. Οι διαφωνίες θα αφορούσαν την έκτασή της και φυσικά το κατά πόσο θα επηρεαστεί το περιεχόμενο του προϊόντος. Ομως στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, τις απαντήσεις δίνουν εύκολα από τη μία πλευρά η πολλαπλώς τεκμηριωμένη οργανωτική του αδυναμία (μειωμένος αριθμός μελών, αδύναμη παρουσία στον συνδικαλισμό και στην τοπική αυτοδιοίκηση) και, από την άλλη πλευρά, οι συνθήκες της εκλογικής αγοράς. Η κυριαρχία του δικομματισμού στην ελληνική αγορά στερεί από καθένα μεγάλο παίκτη – είτε τον κεντροαριστερό, είτε τον κεντροδεξιό – την πολυτέλεια να νοιάζεται για την πλάτη του, αγνοώντας τον κεντρώο ψηφοφόρο. Τα παθήματα των Βρετανών Εργατικών που – παρά τις όμοιες συνθήκες της βρετανικής αγοράς – πίστεψαν ότι η «επιστροφή στις ρίζες τους» είναι η λύση είναι πρόσφατα και ισχυρά. Κατά συνέπεια, η συμβολική κατάκτηση του πάλαι ποτέ χώρου του ΠΑΣΟΚ -σε επίπεδο ρητορικής ή προτάσεων πολιτικής και όχι τόσο σε επίπεδο προσώπων – είναι ο μόνος δρόμος για τον εδραιωμένο, πλην όμως συγκυριακά αποδυναμωμένο, δικομματικό παίκτη.

Την εφικτότητα ενός τέτοιου εγχειρήματος επιβεβαιώνει η μελέτη των μετακινήσεων ψηφοφόρων από άλλα κόμματα προς τον ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες τρεις αναμετρήσεις. Οι σχετικά ισοκατανεμημένες μετακινήσεις από ΔΗΣΥ/ΚΙΝΑΛ προς ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ δείχνουν ότι ο χώρος του σημερινού ΚΙΝΑΛ είναι διεκδικήσιμος με ίσους όρους από τον ΣΥΡΙΖΑ, παρά την παρατεταμένη αντί-ΣΥΡΙΖΑ διάθεση του εκλογικού σώματος. Επίσης, η ευκολία με την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ εισέπραξε στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 2019 μεγάλα κομμάτια ψηφοφόρων που είχαν στηρίξει ΚΚΕ ή ΜέΡΑ25 ή ΛΑΕ στις ευρωεκλογές μαρτυρά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δύναται να λειτουργήσει πολιτικά ως κεντρικός πόλος ενός δικομματικού συστήματος που θα ωφελείται από την αντιπάθεια έναντι στον παραδοσιακό δεξιό πόλο, εισπράττοντας και από τα αριστερά του και από τα δεξιά του.

Πόσο εύκολα μπορεί να ληφθεί μια τέτοια απόφαση; Καθόλου, όπως θα γνωρίζουν όσοι νεότεροι επιχειρηματίες συνυπάρχουν στη διοίκηση μιας εταιρείας με τους ιδρυτές και πνευματικούς ή φυσικούς πατέρες τους. Η πατροκτονία ισοδυναμεί με χειραφέτηση από το παρελθόν, όμως δεν παύει να είναι έγκλημα. Και μπροστά στο έγκλημα υπάρχουν δύο κατηγοριών άνθρωποι που σηκώνουν τα χέρια ψηλά: οι ηθικοί και οι άτολμοι. Οι πρώτοι τιμούνται, οι δεύτεροι στηλιτεύονται. Και οι δύο όμως χάνουν το παιχνίδι της αγοράς. Μπορούν μόνο να επιλέξουν την ετικέτα που θα τους ακολουθεί στην ήττα τους. Ομως η ετικέτα δεν είναι μικρό πράγμα.

Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας