Συναγερμός για τα πυρηνικά του Ιράν

Τον ασκό του Αιόλου άνοιξε η δολοφονία του ιρανού στρατηγού Κασίμ Σουλεϊμανί την Παρασκευή από αμερικανική επίθεση στη Βαγδάτη. Στην Τεχεράνη εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί πλημμύρισαν τους δρόμους χθες για την κηδεία του Σουλεϊμανί, με την κόρη του Ζεϊνάμπ να προειδοποιεί: «Παράφρονα Τραμπ, μην πιστεύεις ότι έχουν τελειώσει όλα τώρα που ο πατέρας μου έγινε μάρτυρας. Ο θάνατός του θα φέρει μαύρες μέρες στη χώρα σου».

Στην Ουάσιγκτον ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε 53 ιρανικούς στόχους που ήδη βρίσκονται στο στόχαστρο των ΗΠΑ εάν το Ιράν προβεί σε αντίποινα και για άλλη μια φορά τόνισε πως κάποιοι εξ αυτών είναι σημαντικοί «για την ιρανική κουλτούρα», προκαλώντας αντιδράσεις από συμμαχικές χώρες όπως η Βρετανία. Ο εκπρόσωπος του βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον τόνισε πως η στοχοποίηση πολιτιστικών μνημείων στο Ιράν θα παραβιάσει τις διεθνείς συνθήκες. Επιστρέφοντας στην Ουάσιγκτον με το προεδρικό αεροσκάφος από τις διακοπές του, ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε την Τεχεράνη ότι θα υποστεί «μεγάλα αντίποινα» αν επιτεθεί σε αμερικανούς πολίτες ή σε αμερικανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή. «Αυτοί έχουν δικαίωμα να σκοτώνουν υπηκόους μας κι εμείς δεν έχουμε δικαίωμα να αγγίξουμε τους πολιτιστικούς τους χώρους; Δεν πάει έτσι» είπε. Στην αμερικανική κυβέρνηση έχει ανάψει η συζήτηση κυρίως μεταξύ των Δημοκρατικών για τον «ριψοκίνδυνο και βιαστικό τρόπο» με τον οποίο ο Τραμπ αποφάσισε τη δολοφονία του Σουλεϊμανί τώρα, παρότι οι αμερικανικές αρχές τον θεωρούσαν απειλή εδώ και πολλά χρόνια. Σε συναγερμό έχουν τεθεί αμερικανικές δυνάμεις σε διάφορες χώρες όπου υπάρχει κίνδυνος να εκδηλωθούν επιθέσεις εις βάρος τους. Οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα συνεδριάσουν εκτάκτως την Παρασκευή 10 Ιανουαρίου με αντικείμενο την ιρανική κρίση, όπως έγινε γνωστό από δύο διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες.

Στη Βαγδάτη το κοινοβούλιο του Ιράκ ψήφισε τον τερματισμό της παρουσίας των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στη χώρα. Το πρακτορείο Ρόιτερ μετέδωσε πως το Πεντάγωνο έστειλε επιστολή όπου ανακοινώνει ότι αποσύρει από το Ιράκ τους 5.000 στρατιώτες του, σεβόμενο την απόφαση του κοινοβουλίου. Ομως λίγο αργότερα, με ανακοίνωσή του ο αμερικανός υπουργός Αμυνας Μαρκ Εσπερ τόνισε πως «οι ΗΠΑ δεν έχουν καμία πρόθεση να αποχωρήσουν από το Ιράκ», γεγονός που προκάλεσε σύγχυση. Η ένταση που έχει δημιουργηθεί προκαλεί διεθνή αναστάτωση και διπλωματικές κινήσεις προς διάφορες κατευθύνσεις. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στενοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, κάνουν έκκληση στον Λευκό Οίκο για αυτοσυγκράτηση, ενώ εκπρόσωποι του Κατάρ, που φιλοξενεί στο έδαφός του αμερικανούς στρατιώτες, πήγαν στην Τεχεράνη για να παραστούν στην κηδεία του Σουλεϊμανί.

Την ίδια ώρα φόβοι εκφράζονται για τα νέα βήματα που έκανε το Ιράν για την αποδέσμευσή του από την πυρηνική συμφωνία του 2015. Εκπρόσωπος της Τεχεράνης δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα τηρεί πλέον τα όρια για τον εμπλουτισμό ουρανίου που είχαν τεθεί από τη συμφωνία αλλά θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας του ΟΗΕ. Σε απάντηση ο Ντόναλντ Τραμπ έγραψε σε tweet του ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο». Νωρίτερα η σύμβουλος του Λευκού Οίκου Κελιάν Κόνγουεϊ είχε δηλώσει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι βέβαιος πως θα μπορούσε ακόμη να επαναδιαπραγματευθεί μια νέα πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.

Παρότι κάποιοι μετριοπαθείς στο Ιράν συμβουλεύουν την ηγεσία της Τεχεράνης να κάνει συγκρατημένα βήματα, η ατμόσφαιρα χθες στην ιρανική πρωτεύουσα ήταν εκρηκτική. Το μέγεθος του πλήθους που συγκεντρώθηκε στην Τεχεράνη μπορούσε να συγκριθεί μόνο με εκείνο που πλημμύρισε τους δρόμους της ιρανικής πρωτεύουσας το 1989 για την κηδεία του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί. Κρατώντας πορτρέτα του εκλιπόντος επικεφαλής της Δύναμης αλ Κοντς χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν από νωρίς γύρω από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, όπου ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ηγήθηκε της προσευχής για τον εκλιπόντα στρατηγό. Τα φέρετρα του Σουλεϊμανί και του επικεφαλής της ιρακινής πολιτοφυλακής Κατάεμπ Χεζμπολάχ, του Αμπού Μάχντι αλ Μουχάντις, ο οποίος επίσης σκοτώθηκε στην επιδρομή της Παρασκευής, πέρασαν πάνω από τα κεφάλια του πλήθους. Ο Σουλεϊμανί, ο οποίος εθεωρείτο ο δεύτερος πιο ισχυρός άνθρωπος στο Ιράν μετά τον Αγιατολάχ Χαμενεΐ, ουσιαστικά επέκτεινε την επιρροή της χώρας του μέσω «πολέμων δι’ αντιπροσώπων» από τον Λίβανο έως τη Συρία, κινητοποιώντας σιιτικές δυνάμεις σε όλη την ευρύτερη περιοχή.