«Η αγάπη ενός φαντάσματος για ένα φάντασμα»

«Οταν δεν ήταν μαζί, της έγραφε συχνά και της έστελνε σχεδιάσματα των έργων του, τα οποία εκείνη του τα επέστρεφε με τις παρατηρήσεις της (δίδασκε θέατρο στο Σμιθ Κόλετζ). Ετσι λοιπόν τα πρώτα έξι χρόνια μετά τον χωρισμό του από τη Βιβιέν διατήρησαν μια στενή συνάφεια την οποία μόνο ο πόλεμος διέκοψε. Οι φίλοι της Εμιλι στην Αμερική ισχυρίστηκαν ότι εκείνη αισθανόταν ανεπίσημα “μνηστευμένη” μαζί του, αλλά οι προθέσεις ή τα αισθήματά του απέναντί της δεν θα διαλευκανθούν προτού δημοσιευτεί η αλληλογραφία τους» γράφει ο Πίτερ Ακρόιντ στη βιογραφία του Τ.Σ. Ελιοτ «Ο άνθρωπος πίσω από τη μάσκα» (εκδ. Νεφέλη, μτφ. Π. Ισμυρίδου) για τη σχέση του βρετανού ποιητή με την καθηγήτρια θεάτρου Εμιλι Χέιλ.

Η ώρα αυτή έφτασε. Οι 1.131 επιστολές που έστειλε ο Ελιοτ στην αγαπημένη του μεταξύ των ετών 1930 και 1957 και παρέμεναν σφραγισμένες από τον θάνατο της Χέιλ, το 1969, ανοίχτηκαν στη Βιβλιοθήκη του Πρίνστον, όπου εκείνη τις είχε δωρίσει το 1956, υπό τον όρο να αποσφραγιστούν 50 χρόνια μετά τον θάνατο και των δύο. Ο Ελιοτ πέθανε τέσσερα χρόνια πριν από τη Χέιλ, το 1965, και οι επιστολές του προς εκείνη έχουν καταστραφεί.

Η πολυαναμενόμενη – σε τέτοιο βαθμό ώστε ο επικεφαλής των ειδικών συλλογών του Πρίνστον, Ντάνιελ Λινκ, να την παρομοιάζει με τον πανικό από τον χαμό που επικρατεί σε μια ροκ συναυλία – αποκάλυψη του περιεχομένου των επιστολών που φυλάσσονταν σε 14 κουτιά, ωστόσο, φαίνεται να δημιουργεί μια αντιφατική εικόνα σχετικά με τη σχέση τους, η φύση της οποίας δεν έχει διαλευκανθεί παρά το γεγονός ότι πολλοί μελετητές του έργου του Ελιοτ θεωρούν ότι επρόκειτο για μια στενή φιλία και πως η Χέιλ αποτελούσε μούσα για τον ποιητή.

Το ζευγάρι αντήλλασσε γράμματα για περίπου 25 χρόνια, αρχής γενομένης από το 1930. Γνωρίστηκαν το 1912 στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, αλλά η φιλία τους δεν αναζωπυρώθηκε πριν από το 1927, εποχή που ο Ελιοτ ζούσε ήδη στη Βρετανία και η Χέιλ δίδασκε θέατρο σε αμερικανικά πανεπιστήμια.

Η πρώτη δήλωση αγάπης του ποιητή προς τη Χέιλ έγινε, σύμφωνα με δική της μαρτυρία, το 1913, πριν ακόμη εκείνος μετακομίσει στην Ευρώπη. Παρ’ όλ’ αυτά, δύο χρόνια αργότερα παντρεύτηκε τη Βίβιαν Χέι – Γουντ. Ηταν σε διάσταση από το 1932, αλλά παρέμειναν παντρεμένοι ως το 1947, οπότε και η σύζυγος απεβίωσε αφού είχε νοσηλευτεί για μία δεκαετία σε ψυχιατρική κλινική.

ΤΡΥΦΕΡΑ ΛΟΓΙΑ. Στο μεταξύ, Ελιοτ και Χέιλ αντήλλασσαν τρυφερές επιστολές. Σε γράμμα με ημερομηνία 2 Αυγούστου 1934 ο ποιητής την αποκαλεί «αγαπημένη κυρία» και της αναφέρει ότι «θα ήθελα κυριολεκτικά ακόμη και να χάσω την όρασή μου για να μπορέσω να σας παντρευτώ, αν και είμαι ανάξιος μιας τέτοιας ευτυχίας». Εκείνη από την πλευρά της υποστήριζε πως μέχρι το 1935 δεν είχε «αισθήματα για εκείνον εκτός από μια δύσκολη αλλά πιστή φιλία». Τα δύο επόμενα καλοκαίρια «διαπίστωσα πόσο πολύ είχε μεγαλώσει η αγάπη μου για εκείνον». Και κατά συνέπεια δεν φαντάζει παράλογο ότι αισθάνθηκε «σοκ και θλίψη» όταν ο Ελιοτ αποφάσισε να μην την παντρευτεί μετά τον θάνατο της συζύγου του. «Αν και κοιτώντας προς τα πίσω ίσως δεν θα μπορούσα να είμαι η σύντροφος που ήλπιζα να είμαι στον γάμο, ενδεχομένως η απόφαση μας έσωσε και τους δύο από μεγάλη δυστυχία».

Εκείνος από την πλευρά του έγραψε ότι μετά τον θάνατο της συζύγου του ξαφνικά συνειδητοποίησε ότι δεν ήταν ερωτευμένος με τη Χέιλ, αλλά μάλλον με την ανάμνηση του έρωτα που είχε για εκείνη στα νιάτα του. «Κατάλαβα ότι η αγάπη μου για την Εμιλι ήταν η αγάπη ενός φαντάσματος για ένα φάντασμα και ότι τα γράμματα που της είχα γράψει ήταν οι επιστολές ενός ανθρώπου με παραισθήσεις, ενός άνδρα που προσπάθησε μάταια να προσποιηθεί ότι ήταν ο ίδιος άνθρωπος που ήταν το 1914» έγραφε ο Ελιοτ προσθέτοντας: «Θα μπορούσα να αναφέρω σε αυτό το σημείο ότι ποτέ δεν είχα σεξουαλικές σχέσεις με την Εμιλι Χέιλ». Δεδομένου ότι στα κιβώτια εκτός από τις επιστολές υπάρχουν φωτογραφίες, αποκόμματα και άλλα αντικείμενα τα οποία εμπίπτουν στον νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας, το υλικό δεν θα αναρτηθεί στο Διαδίκτυο.