Το προβλεπτό και το απρόβλεπτο των ελληνοτουρκικών σχέσεων

Θα ξεκινήσω με εκτίμηση, η οποία δεν γνωρίζω εάν πρέπει να μας χαροποιεί ή να μας λυπεί. Η Τουρκία δεν «χαραμίζει» δύναμη πυρός κατά της Ελλάδας για λόγους προσχημάτων ψευδοσυμμαχίας (στο ΝΑΤΟ), πεδίου πιθανής «μάχης» που δεν την ευνοεί, αλλά κυρίως γιατί γνωρίζει πως η Ελλάδα κατακτάται πλέον με σύγχρονα οικονομικά μέσα. Με έργα που κάνουν ή προσπαθούν να κάνουν ξένα και τουρκικά κεφάλαια σε σύμπραξη με Kapitülasyon (σύγχρονες διομολογήσεις) και τη διαφαινόμενη – κατ’ αυτήν – έλλειψη σθένους λόγω κόπωσης του ελληνικού λαού και αδιαφορίας για οτιδήποτε συνεκτικό, λόγω της κομματικής και όχι μόνο διχόνοιας. Στοιχεία που ευελπιστεί να την ωφελήσουν εφόσον καθίσει μαζί μας σε «τραπέζι διαπραγματεύσεων», πιθανολογώντας πως θα λυθούν θέματα που την ευνοούν χωρίς ένοπλο πόλεμο, αφού, έχοντας διαταράξει την κατοχή και τη νομή, διεκδικεί τη διά «χρησικτησίας» κυριότητα (βλ. Κύπρο, Ιμια), όπως είχε κάνει παλαιότερα με την Αλεξανδρέττα της Συρίας. Ομως η Τουρκία κάνει ψυχολογικό «πόλεμο» (bullying) στην Ελλάδα εδώ και χρόνια.  Βεβαίως οι λαοί δεν έχουν κάτι να χωρίσουν, αλλά έχουν να χωρίσουν τα κράτη, και τελικά οι λαοί δεν είναι που αποτελούν τις νομικές διεθνείς αναγνωρισμένες οντότητες που λέμε κράτη; Οι λαοί δεν παρίστανται διεθνώς ως κράτη; Γιατί λαοί χωρίς κράτος (π.χ. Κούρδοι, Παλαιστίνιοι) θέλουν να ιδρύσουν/αναγνωριστούν ως κράτος και λαοί που έχουν κράτος θέλουν να το διαλύσουν; Οπως γράφουν τα συνθήματα στους τοίχους και όχι μόνο. Ρητορικά τα ερωτήματα, παράδοξα και αναπάντητα από τη συνολική ανθρώπινη διάνοια, ή μη επαρκώς και καθολικά απαντημένα, αφού η κάθε ιδεολογία απαντά διαφορετικά για τα ερωτήματα αυτά.

Ομως γεννάται και ένα άλλο ερώτημα: Η Τουρκία, με διαχρονικές βλέψεις σε Κύπρο, Αιγαίο, Θράκη και 20 έως 70 εναέριες παραβιάσεις την ημέρα, είναι απρόβλεπτη ή προβλέψιμη; Προφανώς προβλέψιμη στο διαχρονικό θέμα των διεκδικήσεών της. Τότε γιατί τα ΜΜΕ και ο πολιτικός κόσμος επιμένουν να την αποκαλούν απρόβλεπτη;

Συνεχώς τίθεται το ερώτημα: «Γιατί οι ξένες συμμαχικές μας δυνάμεις δεν χαλάνε τις σχέσεις τους με την Τουρκία, παρότι αυτή είναι διαρκώς άτακτη;».

Εκτός των προφανών γεωπολιτικών και οικονομικών τους συμφερόντων, ως απάντηση παραπέμπω στην παραβολή του ασώτου, όπου ο πατέρας θυσίασε τον «μόσχο τον σιτευτό» για την επιστροφή του άτακτου υιού και όχι για τον φρόνιμο υιό που ήταν δεδομένος (βλ. Ελλάδα). Την ώρα που δίπλα μας δομείται η νέα αυτοκρατορία, εμείς φαίνεται να ζούμε στο φαντασιακό μας, όπως θα έλεγε ο Κορνήλιος Καστοριάδης, «κυνηγώντας» την ατζέντα που θέτει η Τουρκία, χωρίς πρωτογενή δική μας.

Ενόψει του 2020, η Ελλάδα πρέπει να θέσει τη δική της ατζέντα και να καταδείξει urbi et orbi πως είναι αυτόνομη, με συμμαχίες και αυτοπεποίθηση, ικανή να υπερασπίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, βλάπτοντας καίρια όποιον διανοηθεί να τα θίξει, έχοντας αφήσει πίσω τη διχόνοια και την έλλειψη αυτοπεποίθησης λόγω οικονομικής καταστροφής που την έκαναν να φαίνεται άκρως εξαρτημένη από ξένα συμφέροντα, άβουλη και αδύναμη. Η αυτοπεποίθηση είναι κάτι που η Τουρκία σέβεται απολύτως στον αντίπαλό της, σύμφωνα με τον αξιακό της κώδικα.

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι δρ Παντείου Πανεπιστημίου, συνεργάτης Εργαστηρίου Τουρκικών & Ευρασιατικών Μελετών (ΕΤΕΜ) Παν. Πειραιά, δικηγόρος στον Αρειο Πάγο