To τελευταίο ημίχρονο της Μέρκελ

Η περασμένη Κυριακή ήταν για την Aνγκελα Μέρκελ ιστορική ημέρα. Συμπλήρωσε 5.143 ημέρες στην καγκελαρία της Γερμανίας, ακριβώς όσες και ο Κόνραντ Αντενάουερ, ο πρώτος καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ρεκόρ κυβερνητικής θητείας, 5.869 ημέρες, έχει ο «καγκελάριος της ενοποίησης» Χέλμουτ Κολ – και κατά πάσα πιθανότητα θα συνεχίσει να το διατηρεί. Για να το ξεπεράσει η Μέρκελ πρέπει να μείνει στην εξουσία μέχρι τις 17 Δεκεμβρίου 2021. Αλλά η θητεία της λήγει τρεις μήνες νωρίτερα, με τις εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2021.

«Η τέταρτη θητεία μου ως καγκελαρίου της Γερμανίας είναι και η τελευταία», αποσαφήνισε ήδη από καιρό η Μέρκελ. Στις παγγερμανικές εκλογές του 2021 δεν θα είναι υποψήφια καγκελάριος της Χριστιανικής Ενωσης ούτε θα διεκδικήσει βουλευτική έδρα στην Μπούντεσταγκ. Θεωρητικά υπάρχει το ενδεχόμενο να σπάσει το ρεκόρ του Κολ, αν ο σχηματισμός κυβέρνησης μετά τις εκλογές τραβήξει πέραν του Δεκεμβρίου του 2021 και παραμείνει υπηρεσιακή καγκελάριος. Αλλά μέχρι τότε πολλά μπορεί να συμβούν.

Η Ανγκελα Μέρκελ διανύει ήδη το δεύτερο ημίχρονο της τελευταίας της θητείας και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι o σημερινός κυβερνητικός συνασπισμός CDU/CSU-SPD θα εξαντλήσει την τετραετία μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2021. Οι Σοσιαλδημοκράτες, με την αριστερή στροφή που έκαναν υπό τη νέα ηγεσία των Βάλτερ Μπόργιανς και Σάσκια Εσκενς, βρίσκονται με το ένα πόδι εκτός κυβέρνησης και θα πρέπει σύντομα να ξεκαθαρίσουν αν θα πιουν μέχρι τέλους το πικρό ποτήρι της συγκυβέρνησης με τη Μέρκελ ή θα αυτοκτονήσουν, φοβούμενοι τον θάνατο, επιχειρώντας μια υποτιθέμενη ηρωική έξοδο από την κυβέρνηση. Αυτό θα βυθίσει τη Γερμανία σε κυβερνητική κρίση, με σοβαρές επιπτώσεις και στη διαχειριστική ικανότητα της ΕΕ. Αλλά δεν σημαίνει αυτόματα και το τέλος της Μέρκελ ούτε αμέσως πρόωρες εκλογές στη Γερμανία. Θεσμικά η θέση της καγκελαρίου είναι ισχυρή και μπορεί να συνεχίσει με κυβέρνηση μειοψηφίας. Δεν είναι το σενάριο που προτιμά η Μέρκελ, πρωτίστως τώρα που η ΕΕ πρέπει να διαχειριστεί την πρωτόγνωρη πρόκληση του Brexit με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η Μέρκελ θα είναι αποδυναμωμένη, αλλά όχι αδύναμη. Ο προϋπολογισμός για την επόμενη χρονιά έχει εγκριθεί χωρίς νέα χρέη, με τις προδιαγραφές του «μαύρου μηδέν» (ισοσκελισμένος προϋπολογισμός) που θέλει η καγκελάριος και μπορεί να υλοποιηθεί και από μία κυβέρνηση μειοψηφίας.

Στα θέματα ΕΕ θα βάλουν πλάτη οι Σοσιαλδημοκράτες και εκτός κυβέρνησης, π.χ. συμφωνώντας σε ένα βασικό πλαίσιο για την προεδρία της Γερμανίας στην ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2020. Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση για τη Μέρκελ και η ευκαιρία να αφήσει την ευρωπαϊκή παρακαταθήκη της έπειτα από 16 χρόνια στην καγκελαρία της Γερμανίας. Το γεγονός ότι πρόεδρος της Κομισιόν είναι η πολιτική συνοδοιπόρος της για πολλά χρόνια, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διευκολύνει τη Μέρκελ να κλείσει διάφορους ανοιχτούς λογαριασμούς που έχει στην ΕΕ.

Το Προσφυγικό-Μεταναστευτικό είναι ένας από αυτούς, όπως και η διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής έναντι της Κίνας. Και οι δύο θεματικές αφορούν άμεσα και την Ελλάδα. Με τις αυξανόμενες ροές προς τα νησιά του Αιγαίου, η Μέρκελ θα επισκεφθεί τον Ιανουάριο τον Ερντογάν για να διασώσει τη συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό, ενώ στη γερμανική προεδρία σχεδιάζει την πρώτη συνάντηση κορυφής ΕΕ – Κίνας.