Οι παγίδες για τον εκλογικό νόμο

Η αρχή έγινε «με το άγριο»: ο ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε να διεμβολίσει το Κίνημα Αλλαγής χρησιμοποιώντας πολιτικές μεταγραφές και απαξίωση. «Γιατί μένεις εκεί; Αυτοί έχουν τελειώσει» – η φράση αυτή έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές από στελέχη της Προοδευτικής Συμμαχίας που προσπαθούν να πείσουν παλιούς συντρόφους να περάσουν στη συριζαϊκή πλευρά. Το «άγριο» συνεχίζεται ακόμα, όμως μαζί αρχίζει να ξεδιπλώνεται μία ακόμα τακτική. Αυτή της «εκ των πραγμάτων» σύγκλισης που, όπως φάνηκε από τη συνεδρίαση του Πολιτικού Συμβουλίου της Επιτροπής Ανασυγκρότησης, θα έχει ως αιχμή του δόρατος την αλλαγή του εκλογικού νόμου.

Η Κεντροαριστερά, πριν ακόμα από τον σχηματισμό του Κινήματος Αλλαγής, καταψήφισε την απλή αναλογική, τονίζοντας πως οδηγεί σε ακυβερνησία. Εδώ και δύο χρόνια, σε ανύποπτο χρόνο, παρουσίασε μια πρόταση που περιέχει κλιμακωτό μπόνους έως 35 έδρες, το οποίο θα παίρνει το πρώτο κόμμα μόνο εφόσον περάσει ένα συγκεκριμένο ποσοστό. Με αυτόν τον τρόπο αφενός προωθούνται οι κυβερνήσεις συνεργασίας και αφετέρου το τρίτο κοινοβουλευτικό κόμμα (θέση που σήμερα κατέχει το Κίνημα Αλλαγής) μπορεί να παίξει στην πράξη τον ρόλο του ρυθμιστή. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, από την άλλη, η υπεράσπιση της απλής αναλογικής εμπίπτει στην υπεράσπιση του κυβερνητικού έργου του κόμματος. Απόφαση που έχει ληφθεί και τηρείται ευλαβικά, ακόμα και στις περιπτώσεις που δεν θα έπρεπε. «Η απλή αναλογική που ψήφισε ο ΣΥΡΙΖΑ ήρθε για να μείνει και να δημιουργήσει μια νέα σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στα κόμματα, το πολιτικό σύστημα και τους πολίτες» ανέφερε ένα από τα σημεία της απόφασης του Πολιτικού Συμβουλίου, εξηγώντας γιατί η αξιωματική αντιπολίτευση δεν θα συναινέσει στην αλλαγή της.

Συνεργασία. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, έχει αυτό που αναφέρεται στη συνέχεια: «Οι πολιτικές συγκλίσεις είναι αναγκαίες σε προγραμματική βάση και με ορίζοντα μια νέα προοδευτική πολιτική και κοινωνική πλειοψηφία». Με βάση αυτό, φαίνεται πως η επόμενη παγίδα του ΣΥΡΙΖΑ στο Κίνημα Αλλαγής θα βασιστεί στην προεκλογική προγραμματική συνεργασία. Από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα ψηφίσει την κατάργηση της απλής αναλογικής, εξανεμίζονται οι ελπίδες για την εξεύρεση των 200 ψήφων, που θα επέτρεπε στο νέο σύστημα να εφαρμοστεί από τις αμέσως επόμενες εκλογές. Με ορίζοντα την κάλπη της απλής αναλογικής, στην Κεντροαριστερά εκτιμούν πως η Κουμουνδούρου θα απευθύνει πρόσκληση για προγραμματική συνεργασία στη Χαριλάου Τρικούπη. Που, τυπικά, θα επιτρέπει την ξεχωριστή οργανωτική υπόσταση του κάθε κόμματος, αλλά επί της ουσίας θα δημιουργεί ένα «προοδευτικό μέτωπο» απέναντι στη σημερινή κυβέρνηση – στην πραγματικότητα, λένε, ο συριζαϊκός σκοπός είναι το δικό τους μεγάλο ψάρι να καταπιεί το μικρότερο κεντροαριστερό, με μοναδικό στόχο την επιστροφή στην εξουσία.

Μπορεί αυτή η τακτική να αποδειχθεί επικίνδυνη; Υπάρχει, όντως, μια τάση εντός του Κινήματος Αλλαγής που δεν θα είχε αντίρρηση για προγραμματική συμφωνία με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ομως πρόκειται για μια τάση με μικρή επίδραση: ακόμα και μετά τις εκλογές, το μεγαλύτερο ποσοστό των ψηφοφόρων του Κινήματος Αλλαγής είναι υπέρ της αυτονομίας του χώρου και φέρει αντισυριζαϊκά χαρακτηριστικά. Η αυτόνομη παρουσία αντικατοπτρίζεται και στις επιλογές της ηγεσίας και ενισχύεται από το γεγονός ότι στη Χαριλάου Τρικούπη δεν εμπιστεύονται τον Αλέξη Τσίπρα. Παράλληλα, η σημερινή στάση του ΣΥΡΙΖΑ στην αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά και τα κυβερνητικά του πεπραγμένα δεν συμπίπτουν με αυτό που στο Κίνημα Αλλαγής θεωρούν προοδευτικό – μετά από μια σειρά από πρωτοβουλίες το τελευταίο διάστημα, πιστεύουν ότι η δουλειά τους ως αντιπολίτευση όχι μόνο είναι χρησιμότερη, αλλά αποδεικνύει στην πράξη την «πολιτική ένδεια» του ΣΥΡΙΖΑ. Σε κάθε περίπτωση, όλα δείχνουν πως πολλά θα εξαρτηθούν και από τον εκλογικό νόμο που θα παρουσιάσει η κυβέρνηση – και το κατά πόσο δημιουργεί νέο δικομματικό πεδίο.