Μια μουσική από το 2019

ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΑΛΑΝΗ

Η Billie Eilish

Δύσκολα μπορείς να εντοπίσεις ενδιαφέρουσες δουλειές – σε παγκόσμιο επίπεδο – εξαιτίας του μαζικού χαρακτήρα που έχει η βιομηχανία παραγωγής δίσκων. Το 2019 ξεχώρισα στο Spotify την Billie Eilish. Είναι μόλις 19 ετών και θεωρώ ότι κάνει πάρα πολύ σοβαρή δουλειά – σε συνεργασία με τον αδελφό της. Προτείνει – μέσα σε αυτό το απερίγραπτο περιβάλλον της trap που ακούν κυρίως οι συνομήλικοί της – να πει χαμηλόφωνα, όπως τραγουδάει, αυτά που θέλει. Στο κοινό που απευθύνεται αυτομάτως, του δίνει τη δυνατότητα ενός άλλου κόσμου που διαφοροποιείται από την κυρίαρχη τάση. Και κοινωνικά με αφορά η τραγουδοποιία της, διότι δημιουργεί μια άλλη αισθητική για να ενταχθεί κάποιος. Αυτό γίνεται mainstream και έχει μεγάλη σημασία διότι δεν είναι indie ή alternative ήχος. Θεωρώ ότι τη δισκογραφική αγορά την έχει καταστρέψει η ίδια η «αγορά». Εβαλε τα χεράκια της και έβγαλε τα ματάκια της, όπως λέει ο λαός. Η μουσική έχει φύγει από τα χέρια των δημιουργών και έχει πάει σε ανθρώπους που τους ενδιαφέρει μόνο πώς θα την εκμεταλλευτούν. Είναι πάρα πολλές οι παράμετροι και σηκώνει πολύ μεγάλη συζήτηση αυτό το θέμα. Προς το παρόν ας μείνουμε στην Eilish.

ΝΙΚΟΣ ΞΥΔΑΚΗΣ

Γκλουκ και «Abbey Road»

Τη χρονιά η οποία σχεδόν έχει φύγει άκουσα ξανά και πάρα πολλές φορές ένα έργο που μου αρέσει διαχρονικά και με ενδιαφέρει αισθητικά. Είναι το «Ορφέας και Ευρυδίκη» του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ (1714-1787). Γράφοντας τη μουσική για το ντοκιμαντέρ της Σπιναλόγκα, έπιασα τον εαυτό μου να ακούει το συγκεκριμένο έργο σαν ένα σημείο αναφοράς. Φυσικά, πήρα πολλά στοιχεία, σε βαθμό σκανδαλώδη. Ξεκίνησα την εισαγωγή – της μουσικής για το φιλμ – με ένα θέμα από την εισαγωγή του «Ορφέας και Ευρυδίκη», το οποίο χρησιμοποίησα σχεδόν αυτούσιο. Bέβαια, όταν θέλω να φτιάξει η διάθεσή μου και να παρηγορηθώ, εξακολουθώ να ακούω τους Beatles. Και ακόμα πιο συχνά βάζω στο πικάπ τον δίσκο τους «Abbey Road» (1969).

ΑΛΚΙΝΟΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

O «Ορφέας» του Μοντεβέρντι

Πιο πολύ φέτος άκουσα και μελέτησα τον «Ορφέα» του Κλάουντιο Μοντεβέρντι (1567-1643). Δεν είναι ακριβώς καινούργια δουλειά, αφού γράφτηκε το 1607. Είναι όμως ένα έργο-ορόσημο για την εξέλιξη της ευρωπαϊκής μουσικής – και όχι μόνο. Νοηματοδοτεί το πέρασμα από την Αναγέννηση στο μπαρόκ. Πρόκειται για ένα οριακό έργο. Ακροβατεί μοναδικά ανάμεσα στον παλιό και στον νέο κόσμο, στη λαϊκή και στη λόγια έκφραση, στην καλλιτεχνική ελευθερία και στον νόμο της τέχνης, στην ελαφράδα και στη βαρύτητα, στη δύναμη και στην ευθραυστότητα, στην ομορφιά και στην τραγικότητα της ύπαρξης.

ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ

Μπρους Σπρίνγκστιν

Είναι δύσκολο να σκεφτώ κάτι που να μου έμεινε από το 2019. Ακουσα και μου άρεσε το χορευτικό τραγούδι της Alice Merton «No Roots» – αν και είναι παραγωγή του 2017. Από ολοκληρωμένη δουλειά ξεχωρίζω τον τελευταίο δίσκο του Μπρους Σπρίνγκστιν «Western Star». Είναι ένας τελείως διαφορετικός Σπρίνγκστιν και ως συνθέτης αλλά και ως τραγουδιστής. Μου αρέσει γιατί δημιουργεί ένα ωραίο ξάφνιασμα, δεν μένει στις γνωστές περιοχές του. Σε πάει σε ανέλπιστα μουσικά τοπία, από αυτά που ενδεχομένως να περιμένει να ακούσει κάποιος είτε είναι φαν του είτε όχι. Ο Μπρους βρίσκεται, κατά την άποψή μου, σε υπέροχη φάση και το άλμπουμ αυτό είναι από τις καλύτερες δουλειές του.

ΜΙΛΤΟΣ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ

Η «Μαρκίζα», η Ρίζου, ο Μάλαμας

Φέτος είδα τουλάχιστον πολλές φορές το σόου που είχε κάνει στο Μπρόντγουεϊ ο Μπρους Σπρίνγκστιν και το είχε μαγνητοσκοπήσει. Εκτός από το ότι παίζει μουσική, αφηγείται και όλη του τη ζωή. Μου αρέσει γιατί μέσα από τα τραγούδια του καταρρίπτει το αμερικάνικο όνειρο. Ακουσα επίσης, λόγω της περιοδείας που κάναμε φέτος με τον Γιώργο Νταλάρα – αφιέρωμα στον Μάνο Ελευθερίου -, όλο το υλικό με τους στίχους του. Κόλλησα ξανά με τη «Μαρκίζα» σε μουσική Γιάννη Σπανού. Διαλύθηκα. Διαπίστωσα ξανά ότι το έργο του Μάνου έχει διαρκή υπονοούμενα και παραπομπές. Ακουσα πολλά ωραία τραγούδια το τελευταίο διάστημα που δεν είναι όμως ολοκληρωμένοι δίσκοι. Για παράδειγμα, από τη Μαρίζα Ρίζου και από τα «Σκέτα» του Μάλαμα (ερμηνεύει παλιά λαϊκά, με δύο κιθάρες τα περισσότερα, τα οποία κυκλοφορούν στο YouTube). Βέβαια, όταν θα κλείσουμε το τηλέφωνο μπορεί να μου έρθουν άλλα δέκα τραγούδια ή δίσκοι που άκουσα το 2019, αλλά τώρα που μιλάμε μου έρχονται αυτά πρώτα στο μυαλό μου.

Μανώλης Φάμελλος

Η Angel Olsen

Στην εποχή της ψηφιακής πλατφόρμας έχοντας κανείς άμεση πρόσβαση στο αχανές μουσικό σύμπαν αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να παραμένει εμμονικός…, το στοίχημα αυτό γίνεται ολοένα και δυσκολότερο. Αλλωστε ό,τι νέο γεννιέται, βρίσκεται αυτόματα στην άκρη των δαχτύλων σου και κάτι αυτομάτως διαθέσιμο υπάρχει πάντα που θα σου κεντρίσει ή θα σου αποπροσανατολίσει το ενδιαφέρον. Τελικά κι εδώ καταλήγουμε να πάσχουμε συλλογικά από αδυναμία εστίασης, να τα βλέπουμε όλα θολά, μέσα σε μια αδιάκοπη ροή πληροφορίας. Δεν υπάρχει πλέον σώμα (αντικείμενο) να λατρέψουμε και πρέπει να ασκηθούμε σε μια νέα αφαίρεση. Εάν όμως τίποτα δεν μπορεί να μας αιχμαλωτίσει, τότε και τίποτα δεν μπορεί να μας ελευθερώσει. Αλλωστε οι εμμονές και τα πάθη είναι που μας πάνε παρακάτω, στον γκρεμό ή στη σωτηρία μας.

Θα ήθελα από τον ωκεανό της νέας μουσικής του 2019 να εμβαθύνω περισσότερο στο «Anima» του Thom Yorke, στο «I am Easy to Find» των National (με πολλά νέα απρόσμενα καλά τραγούδια), το μεταθανάτιο αποκαλυπτικό «Thanks for the Dance» του Cohen, αλλά επειδή ο πρώτος λόγος ανήκει δικαιωματικά στο νέο αίμα, μεταξύ του «New Miami Sound» των Twain, του «Dirt Emo Vol.1» του Ruston Kelly και των φετινών επίσης πολύ σπουδαίων άλμπουμ των Billie Eilish και Lana del Rey πρώτο θα έβαζα για καθαρά ιδιοσυγκρασιακούς λόγους το «All Mirrors» της Angel Olsen, για να καταλήξω στο συμπέρασμα πως η τελευταία χρόνια ανήκει δικαιωματικά στο πρώην ασθενές φύλο…

Δημήτρης Βραχνός,

διευθυντής του Μελωδία FM 99,2

Monika, Μυστακίδης, «Εξακρίβωση»

Τα νέα ελληνόφωνα τραγούδια της Monika είναι μία από τις ευχάριστες εκπλήξεις του 2019. Στο άλμπουμ της «Ο κήπος είναι ανθηρός» η δυτική της ματιά συναντά θεοδωρακικές και χατζιδακικές αναφορές, χορωδίες και εντυπωσιακά έγχορδα, ανοίγοντας ίσως έναν νέο δρόμο στο πώς θα μπορούσε να δει ένας νέος καλλιτέχνης το ελληνικό τραγούδι –  κυρίως εκείνοι που μεγαλώνουν με ξένη μουσική. Με αφορμή το αρχετυπικό μας δίπολο μεταξύ Ανατολής και Δύσης, θα σταθώ και στο πολύ καλό πάντρεμά τους που παρουσίασε ο Δημήτρης Μυστακίδης στο άλμπουμ «Εδώ κι εκεί», αναδεικνύοντας τον μπλουζ χαρακτήρα λαϊκών τραγουδιών μέσα από εξαιρετικές παραγωγές. Θα σταθώ επίσης στα τραγούδια που έγραψαν για την Ελευθερία Αρβανιτάκη ο Θέμης Καραμουρατίδης και η Λήδα Ρουμάνη στο άλμπουμ «Τα μεγάλα ταξίδια», αναδεικνύοντας μια φρέσκια ματιά σε κλασικά μονοπάτια. Ξεχωρίζω και το άλμπουμ «Εξακρίβωση» με τις ερμηνείες – μεταξύ άλλων – της Δήμητρας Γαλάνη, του Χρήστου Θηβαίου και του Μίλτου Πασχαλίδη σε ανέκδοτα ποίηματα του Παύλου Σιδηρόπουλου, που μελοποίησε κι ενορχήστρωσε εύστοχα ο Δημήτρης Καρράς.

Γιώργος Μουχταρίδης,

διευθυντής του Pepper FM 96,6

Florence και Billie Eilish

Ο Mike Scott, τραγουδιστής και συνθέτης των Waterboys, στην πρόσφατη συναυλία τους στην Αθήνα προαναγγέλλοντας το «The whole of the Moon» μας ρώτησε αν η ελληνική κοινωνία είναι πατριαρχική. Αφού πήρε ως μάλλον δύσθυμη απάντηση ένα πολύ χαλαρό «ναι» συνέχισε: «Απολαύστε το όσο διαρκεί γιατί τελειώνει, και η μητριαρχία έρχεται». Το 2019 ήταν μια χρονιά που οι γυναίκες στη μουσική έκαναν τα πάντα. Από την απόλυτη εμπορική επιτυχία τής Taylor Swift και της Arianna Grande, στην καλλιτεχνική επιτυχία της εναλλακτικής Weyes Blood και της Agnes Olsen και από εκεί στην εκλεκτική και καλόγουστη ποπ της δικής μας Σtella, οι γυναίκες έβαλαν ψηλά τον πήχη και μίλησαν με πειθώ για τα θέματα της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας. Το ευχάριστο είναι ότι ο κόσμος γύρισε το κεφάλι του και τις άκουσε με προσοχή. Δύο ξεχώρισαν και έγιναν για μένα τα πρόσωπα της χρονιάς. Η 34χρονη Florence Welch, που πέρασε από την Ελλάδα σαν τυφώνας, ενώ βρίσκεται δημιουργικά και εμπορικά στο πιο ψηλό σημείο, συζητήθηκε όσο καμία άλλη, ενώ οι συναυλίες της ήταν το απόλυτο talk of the town για πολύ καιρό μετά. Αποθεώθηκε και λατρεύτηκε για τη δύναμη και την ευαισθησία με την οποία εξέφρασε τον κόσμο της και βρέθηκε στη σκηνή. Μια ηρωίδα σημερινή, βγαλμένη μέσα από τις δικές της ηρωίδες, Virginia Wolf και Patti Smith ταυτόχρονα.

Η δεύτερη είναι η 17χρονη Billie Eilish, άλλη μια έφηβη που αλλάζει για τη γενιά της τους όρους του παιχνιδιού με την αβίαστη αλλά και πρωτότυπη ποπ μουσική της. Από τις σπάνιες φορές τα τελευταία χρόνια που ένα ταλέντο αποκαλύπτεται αδιαμεσολάβητα, σαν όλα να συμβαίνουν στο δωμάτιό της, μια έφηβη που αποφάσισε να μιλήσει για όλα όσα νιώθει και συζητάει με τις παρέες της. Το πώς κατάφερε να περάσει και να αρέσει και στους γονείς της είναι μια άλλη ιστορία.