«Σαρδέλες», Bella Ciao {LF}και Σύνταγμα

«Σαρδέλες», Bella Ciao και Σύνταγμα: από αυτά τα τρία συστατικά, άλλα απτά, άλλα ηχητικά και άλλα συμβολικά, γέμισε ασφυκτικά το Σάββατο η μεγάλη πλατεία που βρίσκεται μπροστά στη βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Λατερανού στη Ρώμη. Δεκάδες χιλιάδες «σαρδέλες», όπως αυτοαποκαλούνται οι οπαδοί ενός ολοκαίνουργιου ιταλικού αντιφασιστικού κινήματος, μαζεύτηκαν στην πλατεία, καταλήγοντας «στρυμωγμένες σαν μέσα σε κονσέρβα». Κάπου 100.000 πολίτες είχαν δηλώσει νωρίτερα συμμετοχή στο Facebook, εκεί όπου γεννήθηκε πριν από έναν μήνα το κίνημα, με δεδηλωμένο στόχο την απόρριψη της ρητορικής «μίσους και διχασμού» του Ματέο Σαλβίνι – πρώην Νο2 της ιταλικής κυβέρνησης και πάντα επικεφαλής της ακροδεξιάς Λέγκας.

Το κίνημα των «σαρδελών» έκανε την πρώτη εμφάνισή του στις 14 Νοεμβρίου στην Μπολόνια, στο περιθώριο μιας συγκέντρωσης του Ματέο Σαλβίνι σε αυτή την ιταλική φοιτητούπολη. Τέσσερις (άγνωστοι) Ιταλοί είχαν οργανώσει τότε στα σόσιαλ μίντια μία αντι-διαδήλωση, το αρχικό σύνθημα της οποίας παρέπεμπε εντούτοις σε καλαμπούρι: «Ούτε σημαία, ούτε κόμμα, ούτε ύβρεις. Δημιουργείστε τη δική σας σαρδέλα και ελάτε να συμμετάσχετε στην πρώτη ιχθυολογική επανάσταση της Ιστορίας». Δεν το περίμενε κανείς, αλλά συγκεντρώθηκαν σχεδόν 15.000 άνθρωποι. Και έκτοτε, έχουν πραγματοποιηθεί δεκάδες αντίστοιχες διαδηλώσεις, σε όλη τη χώρα, υπό τον ρυθμό του Bella Ciao, του ύμνου των ιταλών παρτιζάνων.

Συνολικά 300.000 «σαρδέλες» συγκεντρώθηκαν στο Μιλάνο, τη Φλωρεντία, τη Νάπολη και το Παλέρμο. Η ιδέα – σημείωσε την περασμένη Παρασκευή ο 32χρονος Ματία Σαντόρι, ερευνητής σε θέματα οικονομίας – είναι «να αναδυθεί μία νέα ενέργεια μέσω ενός σχήματος πολύ πιο ελεύθερου και αυθόρμητου από ένα κόμμα», μέσω μίας οργάνωσης «που δεν θα είναι ιεραρχική» αλλά θα θέσει «γενικούς προσανατολισμούς». «Αντιμετωπίζουμε έναν κίνδυνο, το να πιστέψει κάποιος ότι οι σαρδέλες είναι η λύση για όλα τα κακά. Αλλά οι σαρδέλες δεν υπάρχουν, είναι απλώς άνθρωποι που γεμίζουν τον δημόσιο χώρο με τις ιδέες τους και που βλέπουν έναν εχθρό, την απλοϊκή ενιαία σκέψη του λαϊκισμού», είπε ο ίδιος το Σάββατο απευθυνόμενος στο συγκεντρωμένο πλήθος στη Ρώμη.

ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ. Οι «σαρδέλες» έχουν αρχίσει πάντως να καταθέτουν στον πολιτικό κόσμο κάποιες διεκδικήσεις. Μία από αυτές, «να επικοινωνούν οι υπουργοί αποκλειστικά με θεσμικά μέσα» – μία ευθεία αναφορά στις συχνές «ζωντανές» μεταδόσεις του Ματέο Σαλβίνι μέσω Facebook. Μία δεύτερη, να εξισώσουν οι νομοθέτες «τη λεκτική βία με τη σωματική βία».

«Θα κάνουμε ό,τι είναι στο χέρι μας ώστε να γίνουν οι προτάσεις σας πράξη», αντέδρασε το Σάββατο ο Νικόλα Τσινγκαρέτι, ο γραμματέας του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, που συμπράττει στην κυβέρνηση με το αντισυστημικό Κίνημα Πέντε Αστέρων. Από την πλευρά της, η Βιρτζίνια Ράτζι, η δήμαρχος της Ρώμης, ευχαρίστησε τις σαρδέλες «για την ενέργεια που φέρατε στην πόλη μας».

Στην κατάμεστη πλατεία μπροστά στη βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Λατερανού, το πλήθος τραγούδησε για μία ακόμα φορά, με πάθος, τόσο το Bella Ciao, το θρυλικό ιταλικό αντιστασιακό τραγούδι του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όσο και τον ιταλικό εθνικό ύμνο. Παράλληλα, παρακολούθησε με κατάνυξη την ανάγνωση επιλεγμένων αποσπασμάτων του ιταλικού Συντάγματος. Επόμενος στόχος των σαρδελών: να κερδίσουν τις μικρές πόλεις και τα «ευάλωτα εδάφη», αυτά που κινδυνεύουν περισσότερο να υποκύψουν στις σειρήνες «των απλοϊκών ιδεών και του λαϊκισμού» – όπως τις ενσαρκώνει στην Ιταλία με μοναδικό τρόπο ο Ματέο Σαλβίνι. Ο πρώην ισχυρός άνδρας της Ιταλίας παραμένει ισχυρός, και στην αντιπολίτευση. Αν μη τι άλλο, ωστόσο, δεν μονοπωλεί πια με τις φωνές του τον δημόσιο χώρο.