Το «Μνημείο πεσόντων» της Αλις Οσβαλντ

«Μόλις είχανε φτάσει και στρατοπέδεψαν παράμερα απ’

τους άλλους

Με τα όπλα τους καθαρισμένα κι απλωμένα σαν

μαχαιροπίρουνα

Αυτό εδώ είναι κάτι τρομερό είναι μια γιορτή αίματος

Και δίπλα σε κάθε άντρα τα άλογά του

Δώδεκα ανώνυμοι Θρακιώτες σκοτώθηκαν στον ύπνο τους

Προτού προλάβουν τα φαντάσματά τους να συγκρατήσουν

τα ονόματά τους

Ηταν τόσο ξαφνικό

Η μυρωδιά ωμού κρέατος από τα σώματά τους ξύπνησε τα σκυλιά»

Συνήθως πηγαίνει κανείς σε βραδιές ανάγνωσης με συγκρατημένες προσδοκίες (ή συχνότερα τις αποφεύγει για να αντικρούσει μια και καλή το άγχος κουλτούρας που κουβαλούν). Την περασμένη Παρασκευή, ωστόσο, η ανάγνωση της Μυρσίνης Γκανά – και του Μάκη Μαλαφέκα ως «αντηχείου» δίπλα της για την επανάληψη στίχων όπου απαιτούνταν – στην οικία Αγγελου και Λητώς Κατακουζηνού ήταν διαφορετική.

Συνέτρεχαν τρεις προϋποθέσεις για να γίνει η ανάγνωση εμπειρία. Πριν απ’ όλα, ο χώρος τον οποίο επέλεξε η ίδια η Γκανά: ένα σπίτι φορτωμένο με μνήμες από τη λογοτεχνική ιστορία της χώρας – η μορφή και το όνομα του Σεφέρη κυριαρχούσαν στις γωνιές του – επέβαλε παντού την αυστηρή λιτότητα που απαιτούσε η βραδιά.

Το ίδιο το κείμενο, στη συνέχεια, το «Μνημείο πεσόντων» της Αλις Οσβαλντ, έλαμπε μέσα στη σκοτεινότητά του, αν επιτρέπεται η έκφραση. Οι νεκροί της «Ιλιάδας» αποκτούσαν όνομα και για ελάχιστα δευτερόλεπτα μια ιστορία που νομοτελειακά έσβηνε σε κάθε στίχο. «Οπως όταν ο θεός ρίχνει ένα αστέρι / Και όλοι κοιτούν επάνω / Να δουν αυτό το μαστίγιο απο σπίθες / Κι έπειτα πάει» (αξίζει εδώ να δείτε το εξώφυλλο της έκδοσης από το Μελάνι).

Κι έπειτα, ήταν εμφανής η «διαισθητική» σχέση που απέκτησε με το ποίημα της Οσβαλντ η Μυρσίνη Γκανά που το μετέφρασε. Σε ένα κείμενο χωρίς στίξη και αφού είχε ακούσει το CD με την απαγγελία της ίδιας της Οσβαλντ, πρόσθεσε τα σημεία στίξης που απαιτούσε η ανάγνωση με φόντο την εορταστική πρόσοψη της Βουλής. «Ανάμεσα στα μοιρολόγια, η Οσβαλντ επιλέγει και εισάγει ομηρικές παρομοιώσεις – μόνο το κομμάτι που αναφέρεται στον φυσικό κόσμο εμφανίζεται εδώ – που επαναλαμβάνονται συχνά εν είδει ρεφρέν» σημειώνει σχετικά η μεταφράστρια στον πρόλογο της έκδοσης.