Κερδισμένοι στη μετάφραση

Συγγραφέας: Ivo de Figueiredo

Henrik Ibsen

The man and the mask

Yale University Press

Ο Ιψεν και οι μάσκες του

Η συντομευμένη εκδοχή της δίτομης βιογραφίας που κυκλοφόρησε το 2010 ο νορβηγός ιστορικός παρακολουθεί το αφήγημα μιας ζωής (έστω και με αρκετές περιγραφικές ευκολίες) και, ταυτόχρονα, αποδέχεται ότι ο Ιψεν υπήρξε μια μάσκα.

Ο γιος ενός εμπόρου από το Σκίεν της Νορβηγίας που μεταμορφώθηκε σε γίγαντα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και περσόνα για τους συμπατριώτες του. Οπως θα πει ο μυθιστοριογράφος Αρνε Γκάρμποργκ για την παραμονή του ομότεχνού του στο Μόναχο: «Το να βρεθείς στην πόλη και να μη δεις τον Ιψεν είναι σαν να βρίσκεσαι στη Ρώμη και να μη δεις τον Πάπα».

Ενα tour de force 640 ωφέλιμων σελίδων, μέσα από τις οποίες αποκαλύπτεται η αμφιθυμική σχέση του κορυφαίου συγγραφέα για το επαναστατικό κλίμα της εποχής του (κι όμως, είναι αυτός που θα καυτηριάσει την καταπίεση του ατόμου μέσα στα θεατρικά του), η προτίμησή του για τον ρεαλισμό έναντι του ιδεαλισμού ως αφηγηματικού εργαλείου (από εδώ και η κατηγορία ότι είναι «αισθηματικός»), η σταδιακή διαμόρφωση της λατρείας γύρω από το πρόσωπό του.

Ολα αυτά ενώ τα θεατρικά του έργα εξετάζονται ως έκφραση του Zeitgeist, με έμφαση στην υποδοχή τους από την ευρωπαϊκή κοινωνία.

Συγγραφέας: Richard J. King

Ahab’s rolling sea

Chicago University Press

Η εποχή του Μέλβιλ

Η επιστήμη, η περιβαλλοντική συνείδηση και η οικολογική σκέψη πίσω από τον «Μόμπι Ντικ». Ο Ρίτσαρντ Κινγκ (με τον «εξωτικό» τίτλο του καθηγητή Λογοτεχνίας της Θαλάσσιας Ζωής) επιστρέφει στην περίοδο κατά την οποία ο Χέρμαν Μέλβιλ υπογράφει ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας (1851) και ενώ έχει ήδη ταξιδέψει επί τρία χρόνια στον Ειρηνικό Ωκεανό. Σε εμφανή διάλογο με τα έργα των Εμερσον και Θόρο για τη φύση και με μια αντίληψη που ο Κινγκ χαρακτηρίζει «πρωτο-δαρβινική» (η «Καταγωγή των ειδών» θα εκδοθεί το 1859) ο Μέλβιλ ενσωματώνει τη γνώση της εποχής του στη δική του Λευκή Βίβλο. Και ο Κινγκ υπόσχεται μια εξίσου συναρπαστική αφήγηση για το «πώς γράφτηκε» αναδεικνύοντας όλες τις πολιτισμικές αναφορές από τις οποίες εμπνεύστηκε ο κορυφαίος συγγραφέας τον «Μόμπι Ντικ». Αντιστρέφοντας – όχι σπάνια – την επίσημη επιστήμη προς όφελος της αφηγηματικότητας.

Επιμέλεια: Paul Musselwhite, Peter C. Mancall, James Horn

Virginia 1619 – Slavery & freedom in the making of English America

University of North Carlina Press / Omohundro Institute of Early American History and Culture

Οι πρώτοι σκλάβοι
στη Βιρτζίνια

Η κομβική ιστορική στιγμή κατά την οποία φτάνουν στη Βιρτζίνια των ΗΠΑ οι πρώτοι σκλάβοι αφρικανικής προέλευσης αναλύεται σε διαφορετικά επίπεδα από τους 13 συγγραφείς που συμμετέχουν στον τόμο. Τη στιγμή που οι Βρετανοί και οι κάτοικοι του Νέου Κόσμου πειραματίζονται με την εφαρμογή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, το 1619 συμπυκνώνει τις αντιφάσεις της εποχής για την ιδέα της Κοινοπολιτείας, του εμπορίου και του αποικισμού. Υπό την οπτική των συγγραφέων, η ελευθερία και η δουλεία εμφανίστηκαν ταυτόχρονα στον κόλπο Τσίζπικ, στο ευρύτερο πλαίσιο του ατλαντικού κόσμου. Γι’ αυτό και το 1619 αναλύεται σαν μια μικρογραφία για τον τρόπο λειτουργίας της αγγλικής αποικιοκρατίας: τι πίστευαν οι Αγγλοι για τη δουλεία εκείνη τη δεδομένη περίοδο, κατά πόσο προόριζαν τη Βιρτζίνια για σταθμό σκλάβων και ποιες ήταν οι επιπτώσεις όσον αφορά τη γέννηση του ρατσισμού; Μια διαφωτιστική συλλογή δοκιμίων για μια χρονιά που μόνο σε πρώτη ανάγνωση βρίσκεται 500 χρόνια μακριά μας.

Συγγραφέας: William E. Wallace

Michelangelo, god’s architect

Princeton University Press

Οι τελευταίες μέρες
του Μιχαήλ Αγγέλου

Εκτός από μια πλήρης περιγραφή των δύο τελευταίων δεκαετιών στη ζωή του Μιχαήλ Αγγέλου (από τα 70 ως τα 90) η μονογραφία του ιστορικού τέχνης αποτελεί εμμέσως ένα ρέκβιεμ για την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Αντιμετωπίζοντας το φάσμα της ανημπόριας, βλέποντας τις αρχιτεκτονικές αναθέσεις να μένουν ημιτελείς η μία μετά την άλλη, ο κορυφαίος αναγεννησιακός καλλιτέχνης βλέπει τους φίλους του να πεθαίνουν. Και τότε προκύπτει η ανάθεση της εικονογράφησης στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου (1546) από τον Πάπα. Με εμφανή έλεγχο του υλικού του (βιογραφικά στοιχεία, ιστορικές λεπτομέρειες, θρησκειολογία) ο – ειδικός στον Μικελάντζελο – Γουάλας ξαναγράφει μια ξεχωριστή στιγμή στην ιστορία της παγκόσμιας τέχνης ως το παράλληλο ταξίδι ενός δημιουργού προς την αυτοσυνείδηση, το άγχος του θανάτου, της αμαρτίας και της λύτρωσης.

Συγγραφέας: Tom Geue

Author unknown

Harvard University Press

Ανωνύμου του συγγραφέως

Σε μια αντίστροφη πορεία προς την αποκατάσταση της αρχαίας λογοτεχνίας, ο αμερικανός κλασικιστής αποδέχεται την ανωνυμία στη ρωμαϊκή περίοδο ως κρίκο της αλυσίδας και όχι ως «πρόβλημα» (όπως στην περίπτωση του ψευδώνυμου «Ibis», εναντίον του οποίου στρέφεται ο ομότιτλος λίβελος του Οβίδιου).

Αναδεικνύει το λογοτεχνικό αποτύπωμα πολλών από τους συγγραφείς και «διαβάζει» την ανωνυμία όχι με τα φίλτρα της δικής μας εποχής, αλλά ενταγμένη στη δική της.