Περί πιθήκου σκιάς

Αυτή η ιστορία με τους πιθήκους που απεικονίζονται στις τοιχογραφίες στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης, μου θυμίζει κάτι ταινίες του Εριχ φον Ντένικεν που βλέπαμε εκστασιασμένοι στη δεκαετία του 1970. Για αρχαίους αστροναύτες και θεούς ταξιδευτές του χρόνου που θα επιστρέψουν ή μπορεί και να μην έφυγαν ποτέ διότι, λέει, στο Μεξικό έχουν βρεθεί χαραγμένα κάτι σχέδια που παραπέμπουν σε αεροπλάνα και αεροδρόμια και αφού οι Αζτεκοι δεν είναι δυνατόν να ήξεραν, κάμποσους αιώνες πριν, από αεροπλάνα ποιος πήγε κι άπλωσε τα ρούχα στην ταράτσα;

Οι εικαστικές Τέχνες δεν απεικονίζουν πάντα την πραγματικότητα. Η Τέχνη, γενικώς, δεν είναι ρεαλιστική φωτογραφία. Και οι ζωγράφοι δεν ζωγραφίζουν αυτό ακριβώς που βλέπουν. Ζωγραφίζουν, τολμώ να πω, με έμπνευση αυτό που βλέπουν. Διαφορετικά δεν θα υπήρχαν ο σουρεαλισμός,  ο κυβισμός, ο ντανταϊσμός ούτε πλείστα όσα κινήματα στη ζωγραφική. Ασε που πολλοί θα αναρωτιόνταν τι συνέβη στη γαλλική πόλη το 1907, τότε που ο Πικάσο ζωγράφισε τις «Δεσποινίδες της Αβινιόν», και οι γυναίκες έπασχαν από στραβισμό ή παρουσιάζονταν αλλεπάλληλες περιπτώσεις τερατομορφίας; Ή στους πόσους βαθμούς έλιωσαν τα περίφημα ρολόγια του Νταλί; Ή, ακόμη, πώς συνδέεται η «Γκολκόντα» του Μαγκρίτ με την ντίσκο επιτυχία «It’s raining men» των Weather Girls;

Σε τοπικές φορεσιές της Βουλγαρίας, της Φινλανδίας και του Περού υπάρχουν κάποια παρόμοια σχέδια. Αυτό δεν σημαίνει ούτε ότι οι Βούλγαροι είχαν φτάσει στο Περού πριν από τον Πισσάρο ούτε ότι οι Λάπωνες είχαν κατέβει έως τη Βαλκανική χερσόνησο. Το πιθανότερο είναι ότι κάποιοι άνθρωποι είτε μένουν στον Βορρά, τον Νότο ή τον Ισημερινό, σκέφτονται το ίδιο μοτίβο όταν αντικρύζουν τον ήλιο, την αστραπή ή τη βροχή. Αυτή ακριβώς είναι η υποκειμενικότητα της Τέχνης. Που δεν χρειάζεται να την εξηγήσουμε. Ή, ακόμη, και αν κάποιοι την εξηγήσουν, αυτό δεν θα επηρεάσει το πόσο συγκινεί κάποιους άλλους.