«Το χρήμα {LF}δεν εξημερώνει τον φόβο»

Αν και ο τίτλος της, «Ο κάτω Παρθενώνας», φέρνει αμέσως στη σκέψη την αθηναϊκή πραγματικότητα, η παράσταση ξεκίνησε την πορεία της από τη Θεσσαλονίκη το 2015. Τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη παρουσίαση στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το έργο που έγραψε ο Μηνάς Βιντιάδης μετακομίζει στην Αθήνα. Από τις 16 Δεκεμβρίου κάθε Δευτέρα και Τρίτη θα παίζεται στο θέατρο Αλμα σε σκηνοθεσία της Βάνας Πεφάνη, ενώ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους εμφανίζονται οι Λεωνίδας Κακούρης και Χρήστος Σαπουντζής. Οι δυο τους υποδύονται έναν χρηματιστή και έναν άστεγο αντιστοίχως, οι οποίοι διαπραγματεύονται στην Ελλάδα τού σήμερα μια «συνεργασία» που ισορροπεί ανάμεσα στην ιδεολογία και τη δικαιολογία, τη φτώχεια και την ηθική εξαθλίωση, την ευκαιρία και την καταστροφή, τη δολοφονία και τη σωτηρία. Για όλες αυτές τις αποχρώσεις στην αφήγηση της παράστασης μιλάει στα «Πρόσωπα» η σκηνοθέτρια.

Τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη παρουσίαση του έργου στο ΚΘΒΕ, ποια είναι η πρόκληση για την αθηναϊκή μεταφορά;

Αντιμετωπίζω τις ίδιες προκλήσεις που θέτω η ίδια στον εαυτό μου σε κάθε σκηνοθεσία μου. Η μεγαλύτερη από αυτές είναι να εφεύρω τον κατάλληλο τρόπο να πω την ιστορία. Να ξεδιπλώσω το κείμενο, να αποκωδικοποιήσω τις λέξεις, να δημιουργήσω εικόνες ικανές να ταξιδέψουν τον θεατή στο σύμπαν που δημιουργήσαμε όλοι οι συντελεστές μαζί. Να κάνω τον θεατή συνένοχο στην παράσταση. Να επιβιβαστούμε όλοι μαζί στο ίδιο καράβι.

Ο χρηματιστής και ο άστεγος, δύο φαινομενικά αντίθετα πρόσωπα, τι κοινά βρίσκουν μεταξύ τους για να έρθουν σε συνεργασία;

O ένας λειτουργεί ως «δαίμoνας εαυτού» του άλλου. Και αναφέρομαι στον δαίμονα της αρχαιοελληνικής παράδοσης και όχι της χριστιανικής, φυσικά. Στον δαίμονα που είναι ο φύλακας-άγγελος και εμείς τον επιλέγουμε, όχι αυτός εμάς, όπως αναφέρεται στην «Πολιτεία» του Πλάτωνα. Ο ένας ενσαρκώνει τελικά τη συνείδηση του άλλου και τον καθοδηγεί, τον προστατεύει, τον δοκιμάζει, τον εξωθεί  σε λύσεις που ξέχασε ή που αδυνατεί να δει εξαιτίας της τύφλωσης που επιφέρουν ο ακατάπαυστος αγώνας της επιβίωσης και η διαρκής αναζήτηση του ανέφικτου.

Οι τράπεζες και οι οίκοι αξιολογήσεων πώς συνδέονται με τους προσωπικούς δαίμονες των ηρώων;

Αν σκεφτούμε ότι ο ένας πρωταγωνιστής του «Κάτω Παρθενώνα» είναι χρηματιστής, η απάντηση στην ερώτησή σας θα μπορούσε να ήταν απλή. Μια οικονομική κρίση, μια κακή αξιολόγηση επιφέρει άμεσα τη χρεοκοπία. Αφού ορίσαμε λοιπόν ότι οι δαίμονες αντιπροσωπεύουν τη συνείδηση, τη στάση ζωής του καθενός μας, είναι σχετικά εύκολο να συμπεράνουμε τη σύγκρουση που δημιουργείται στον ψυχισμό του ήρωά μας όταν επέλθει η καταστροφή. Οσον αφορά τον άλλο μας πρωταγωνιστή, τον άστεγο, τα αποτελέσματα της χρεοκοπίας ήδη έχουν αλλάξει δραματικά τη ζωή του. Η αναμέτρηση στην περίπτωσή του έχει ήδη συμβεί.

Πώς το χρήμα που ξαφνικά ορίζει τον κόσμο, εδώ περνάει σε δεύτερη μοίρα και «δυνατός γίνεται αυτός που έχει το μαχαίρι», δηλαδή ο άστεγος, όπως διαβάζουμε στην περιγραφή του έργου;

Στις κρίσιμες και οριακές του στιγμές ο άνθρωπος – και ίσως μόνο τότε – συνειδητοποιεί ότι αυτά που θεωρούσε απαραίτητα, ελάχιστη βοήθεια μπορούν να του παρέχουν. Τον φόβο δεν τον εξημερώνει το χρήμα. Δεν γιατρεύει αρρώστιες, βοηθάει αλλά δεν θεραπεύει, δεν αποτρέπει το έγκλημα, δεν επουλώνει πληγές και δεν ανασταίνει εκλιπόντες. Το χρήμα πάντα ήταν σε δεύτερη μοίρα, εμείς το ορίσαμε πρώτο.

Αυτό το καλά κρυμμένο μικρό χωριό κάτω από την Ακρόπολη, πόση σχέση έχει με το δικό μας σήμερα, τον δικό μας τόπο;

Θα χρησιμοποιήσω για απάντηση φράσεις του Μηνά Βιντιάδη από το έργο μας: «Παππούδες και γιαγιάδες ξεχασμένοι από παιδιά κι εγγόνια, υπάλληλοι κι επιχειρηματίες που έχασαν τη δουλειά τους, άρα κι αυτούς που μοιράζονταν αυτά που έβγαζαν, ξένοι χωρίς πατρίδα και κάποιοι λίγοι, που μένουν στον δρόμο από ιδεολογία-δικαιολογία. Ολοι όμως είναι υπερήφανοι, ή μάλλον πρώην υπερήφανοι, που τώρα ντρέπονται, που αναγκάζονται να ντρέπονται». Αυτός είναι ο «Κάτω Παρθενώνας». Η Αθήνα μας. Οι άνθρωποί της. Εμείς, εσείς, όλοι. Σήμερα, και ελπίζω όχι στο μέλλον.