Το ποτήρι ξεχείλισε;

Θα έλεγε κανείς ότι η αναγγελία της συμφωνίας (μνημονίου έστω) μεταξύ της Τουρκίας και της (αναγνωρισμένης από την Ευρωπαϊκή Ενωση) κυβέρνησης της μισής Λιβύης θα ήταν η σταγόνα που θα έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει. Η συμφωνία, πράγματι, ξεπερνά όλα τα ως τώρα δεδομένα. Δεν πρόκειται για την αμφισβήτηση των δικαιωμάτων του νησιωτικού συμπλέγματος του Καστελλορίζου, αλλά για συνολική έμπρακτη ακύρωση όλων των κυριαρχικών δικαιωμάτων των νησιών της Ελλάδας, ανεξαρτήτων μεγέθους και θέσης: για την Κρήτη μιλάμε.

Ανεξάρτητα όμως από τα όσα θα σκεφτόταν ο τυχόν εξωτερικός παρατηρητής, η πραγματικότητα δείχνει ότι η ενδοτικότητα και η διάθεση «αποδοχής τετελεσμένων» που επιδεικνύουν διαχρονικά οι ελληνικές κυβερνήσεις ξεπερνούν κάθε πολιτική φαντασία. Την ώρα που το μεταξύ Τουρκίας και κυβέρνησης μισής Λιβύης μνημόνιο έπαιρνε τον δρόμο της επικύρωσης από τα αντίστοιχα κοινοβούλια και την ίδια στιγμή που οι αρμόδιοι υπουργοί της Αγκυρας ανακοίνωναν επίσημα την άμεση πρακτική εφαρμογή των συμφωνηθέντων – με την έναρξη δραστηριοτήτων έρευνας και εκμετάλλευσης – ο έλληνας πρωθυπουργός συναντούσε τον ομόλογό του της Τουρκίας. Τον συναντούσε ως «σύμμαχο» στο πλαίσιο της συνάντησης των αρχηγών των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Ως σύμμαχος προς σύμμαχο λοιπόν φρόντισε να μην ενοχλήσει ιδιαίτερα ούτε την εορτάζουσα τα 70ά γενέθλια συμμαχία ούτε τον ομόλογό του.

Περιορίστηκε λοιπόν σε γενικότητες περί «παρανόμων» ενεργειών, περί σεβασμού των «θεμελιωδών αρχών στις οποίες στηρίζεται η συμμαχία» και τα συναφή. Η εξαίρετη συντροφιά των παριστάμενων στο Λονδίνο ηγετών εξέφρασαν ίσως κατ’ ιδίαν στον κ. Μητσοτάκη τη συμπάθειά τους αλλά δημόσια και επίσημα δεν έπραξαν τίποτε. Εξάλλου στην ομόφωνη απόφασή τους προσδιόρισαν ως κύριο εχθρό του ΝΑΤΟ τη Ρωσία και ως μελλοντικό κίνδυνο την Κίνα. Αυτούς, όπως και τον ισχυρό παράγοντα της συμμαχίας, τις ΗΠΑ, αυτό και μόνο τους ενδιαφέρει. Την ελληνική κυβέρνηση εκτός από αυτό την ενδιαφέρει μήπως και κάτι άλλο; Ο ιστορικός τού μέλλοντος θα δυσκολευτεί πολύ να δώσει απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

Την ίδια ώρα στην Αθήνα οι αρμόδιοι, αφού με κόπο – και ισχυρή δόση αυτογελοιοποίησης – ξεκαθάρισαν αν θα συνεχιστούν ή όχι οι συζητήσεις για «Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης» με τη γείτονα χώρα, επανέλαβαν ότι η συμφωνία με τη Λιβύη δεν «παράγει νομικό αποτέλεσμα». Μια «εκ βαθέων» συζήτηση με τους ομολόγους τους στη Λευκωσία θα μπορούσε ίσως να τους διαφωτίσει για το τι ακριβώς «παράγει νομικό αποτέλεσμα» στον κόσμο που κανοναρχούν οι «αρχές» του ΝΑΤΟ και τα συμφέροντα των πολυεθνικών: οι κανόνες του ισχυρού, με άλλα λόγια. Η καλύτερη κατανόηση του κόσμου δεν θα τους βοηθούσε ίσως να χαράξουν άλλη πολιτική αλλά, θέλουμε να ελπίζουμε, θα τους απέτρεπε από το να εκτοξεύουν ανοησίες σε κάθε περίπτωση (έχουν γίνει πάρα πολλές οι περιπτώσεις αυτές τελευταία) που συλλαμβάνονται «ξεβράκωτοι» (ας μου συγχωρεθεί η έκφραση, είναι η ηπιότερη που βρήκα).

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής στο ΑΠΘ