Ο δολοφόνος ήταν καταδικασμένος τζιχαντιστής

H τρομοκρατική επίθεση στο Λονδίνο την Παρασκευή, από την οποία έχασαν τη ζωή τους δύο πολίτες από έναν άνδρα που είχε αποφυλακισθεί πρόωρα παρότι είχε καταδικαστεί για συμμετοχή σε τρομοκρατικό σχέδιο, φέρνει το θέμα της ασφάλειας στην πρώτη γραμμή στη Βρετανία δύο εβδομάδες πριν από τις γενικές εκλογές. O βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δεσμεύθηκε για την επανεξέταση του καθεστώτος πρόωρης αποφυλάκισης, καθώς ο δράστης Ουσμάν Καν, ο οποίος είχε αφεθεί πρόωρα ελεύθερος από τις φυλακές πέρυσι με ηλεκτρονική επιτήρηση, δηλαδή το λεγόμενο βραχιολάκι, φορώντας ψεύτικο γιλέκο αυτοκτονίας και κρατώντας μαχαίρια, δολοφόνησε δύο περαστικούς πριν πέσει νεκρός από τις σφαίρες των αστυνομικών.

«Οταν άνθρωποι καταδικάζονται σε φυλάκιση για έναν ορισμένο αριθμό ετών, πρέπει να εκτίνουν όλα τα έτη της ποινής αυτής» δήλωσε ο Τζόνσον μετά την επίσκεψή του στο σημείο της επίθεσης και συνέχισε: «Δεν έχει κανένα νόημα για την κοινωνία μας να αφήνουμε ελεύθερους πρόωρα ανθρώπους που καταδικάστηκαν για τρομοκρατικά αδικήματα, βίαια εγκλήματα. Λέω εδώ και καιρό πως αυτό το σύστημα απλώς δεν λειτουργεί» πρόσθεσε κάνοντας λόγο και για βαρύτερες ποινές για τρομοκράτες.

Η τραγική ειρωνεία είναι ότι προτού ακόμη πέσει νεκρός από τα πυρά της αστυνομίας, ο δράστης είχε τεθεί υπό έλεγχο στη Γέφυρα του Λονδίνου από πολίτες που χαρακτηρίστηκαν «ήρωες», μεταξύ των οποίων βρισκόταν και ένας πρώην κρατούμενος που είχε καταδικαστεί για δολοφονία, σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης. Η ειρωνεία δεν σταματά εκεί. Ενα από τα θύματα, ο 25χρονος Τζακ Μέριτ, ήταν πτυχιούχος της Νομικής και της Εγκληματολογίας και συντονιστής μαθήματος του προγράμματος επαναπροσαρμογής κρατουμένων του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Το σχέδιο αυτό υπό τον τίτλο «Learning Together» (Μαθαίνουμε Μαζί) προσφέρει την ευκαιρία σε φοιτητές και κρατουμένους να μελετήσουν μαζί, να βοηθήσουν στον περιορισμό υποτροπών – κάτι στο οποίο «πίστευε πολύ βαθιά» ο Μέριτ, σύμφωνα με οικείους του. Το άλλο θύμα ήταν η 23χρονη απόφοιτος του Κέιμπριτζ Σάσκια Τζόουνς.

Από την επίθεση, την ευθύνη για την οποία ανέλαβε το Ισλαμικό Κράτος, προκύπτουν για πολλές ευρωπαϊκές χώρες ερωτηματικά σχετικά με το τι θα γίνει με καταδικασμένους  τζιχαντιστές που πρόκειται να απελευθερωθούν από τις φυλακές μέσα στα επόμενα χρόνια. Ο 28χρονος Καν ήταν έφηβος όταν καταδικάστηκε για συμμετοχή σε τρομοκρατικό σχέδιο το 2010 και σύμφωνα με τον δικηγόρο του «δεν έδειχνε ότι θα υποτροπιάσει». Είχε καταδικαστεί σε ποινή κάθειρξης 16 ετών, που σήμαινε πως σε 8 χρόνια θα έβγαινε έξω. Μάλιστα με επιστολή του ο Καν είχε ζητήσει να παρακολουθήσει μάθημα αποριζοσπαστικοποίησης. «Αναγνωρίζω τώρα», έγραφε, «πως οι απόψεις μου τον καιρό που πήρα μέρος στην οργάνωση του τρομοκρατικού σχεδίου δεν ήταν σύμφωνες με το Ισλάμ». Ακόμα δεν είναι ξεκάθαρο τι άλλαξε ή εάν απλά άλλαξε τη ρητορική του προκειμένου να αποφυλακισθεί πρόωρα.

Το ερώτημα όμως είναι γενικότερο και αφορά όλες τις Αρχές ασφαλείας της Ευρώπης: ποια γεγονότα μπορούν να ριζοσπαστικοποιήσουν έναν πρώην κρατούμενο; Ποιον θα πρέπει να παρακολουθούν, καθώς η πλήρης παρακολούθηση ενός ατόμου απαιτεί τουλάχιστον 20 αστυνομικούς; Ποιος μπορεί να είναι υποψήφιος για πρόωρη αποφυλάκιση;

Πέντε από τους συνεργούς του Καν το 2010 έχουν απελευθερωθεί πρόωρα. Ενας εξ αυτών, ο Μοχιμπούρ Ραχμάν, είχε πάρει μέρος σε πρόγραμμα αποριζοσπαστικοποίησης, όμως φυλακίστηκε και πάλι τον Αύγουστο του 2017 επειδή σχεδίαζε με δύο άλλους επίθεση σε αστυνομικό στόχο. Σε πολλές περιπτώσεις στην Ευρώπη, η έκτιση ποινών σε υπερπλήρεις φυλακές αποτελεί οδό προς τη ριζοσπαστικοποίηση, όπως είχε συμβεί με έναν από τους δράστες της επίθεσης στο περιοδικό «Charlie Hebdo». Ηδη από το 2016 η βρετανική αστυνομία χαρακτηρίζει τον ισλαμικό εξτρεμισμό ως «ολοένα αυξανόμενο πρόβλημα μέσα στις φυλακές, που πρέπει να αντιμετωπιστεί».