Το παιχνίδι του Ζελένσκι{CR}ίσως έχει μεγάλο κόστος

Με το βλέμμα στραμμένο στις ΗΠΑ και στη διαδικασία παραπομπής του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ βρίσκονται οι Ουκρανοί καθώς το ενδεχόμενο απώλειας συμμάχων και από τα δύο πολιτικά στρατόπεδα των ΗΠΑ θα είχε μεγάλο κόστος για την εξωτερική πολιτική της Ουκρανίας. Ειδικά ενόψει της αναμενόμενης έναρξης ειρηνευτικής διαδικασίας στην Ανατολική Ουκρανία. Το να παίξει κάποιος με τα εσωτερικά των ΗΠΑ, όπως φαίνεται να επιχείρησε ο σημερινός πρόεδρος Ζελένσκι όσον αφορά την υπόθεση Μπάιντεν και την τηλεφωνική συνομιλία του με τον Τραμπ, αλλά και στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης, αποδείχθηκε πολύ κακή ιδέα.

Μετά την εξέγερση του Μαϊντάν το 2014 και την αλλαγή πολιτικού καθεστώτος στην Ουκρανία, οι υπάρχουσες σχέσεις ανάμεσα στην ηγεσία του κράτους και τους μεγαλοεπιχειρηματίες άλλαξαν σημαντικά. Και κυρίως σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις, οι δραστηριότητες των οποίων εξαρτώνται άμεσα από το κράτος, όπως ο τομέας εκμετάλλευσης ορυκτών. Η ομάδα επιχειρηματιών προσκείμενη στον έκπτωτο πρόεδρο Γιαννουκόβιτς εγκατέλειψε τις δραστηριότητές της ή και τη χώρα. Η Burisma, που έγινε «διάσημη» λόγω της εμπλοκής του Χάντερ Μπάιντεν, γιου του στελέχους των Δημοκρατικών Τζο Μπάιντεν (βασικού αντιπάλου του Ντόναλντ Τραμπ), ήταν μια από τις εταιρείες που πιέστηκαν την περίοδο διακυβέρνησης Ποροσένκο. Ο Χάντερ Μπάιντεν φέρεται ότι υπήρξε μέλος του ΔΣ της εταιρείας το διάστημα 2014 – 2019, με μισθό 50.000 δολαρίων τον μήνα. Δεν είναι ούτε το πρώτο ούτε το τελευταίο διεθνές στέλεχος που απασχολήθηκε σε ανάλογη θέση στην Ουκρανία.

Η εταιρία Burisma δραστηριοποιείται στην εξόρυξη φυσικού αερίου από τη δεκαετία του 1990, επικεφαλής είναι ο Νικολάι Ζλοτσέφκσι. Μελετώντας το βιογραφικό του φαίνεται ότι πρόκειται για άνθρωπο με πολύ ανεπτυγμένο ένστικτο πολιτικής και επιχειρηματικής επιβίωσης. Το 2003 – 2004 ο Ζλοτσέφκι, όντας ιδιοκτήτης της Burisma, υπήρξε παράλληλα επικεφαλής της Κρατικής Επιτροπής Ορυκτών της Ουκρανίας, με το δικαίωμα να εκχωρεί άδειες εξορύξεων σε εταιρείες όπως η δική του. Το διάστημα 2010 – 2012, ο ίδιος ανέλαβε καθήκοντα υπουργού Προστασίας Περιβάλλοντος, επίσης υπεύθυνου για τις άδειες εξόρυξης. Από το 2012 μέχρι το Μαϊντάν, ο Ζλοτσέφσκι περιορίστηκε στη θέση του αναπληρωτή επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Αμυνας.

Μια τέτοια «λαμπρή» πορεία και κυρίως το ασυμβίβαστο με την επιχειρηματική του δραστηριότητα τράβηξε αμέσως το ενδιαφέρον των νέων ουκρανικών Αρχών. Ξεκίνησε διερεύνηση, το 2014 ο Ζλοτσέφσκι θεωρήθηκε ύποπτος για το αδίκημα του παράνομου πλουτισμού ενώ στις αρχές του 2015 η Γενική Εισαγγελία τον κήρυξε καταζητούμενο. Ο ίδιος είχε φύγει από τη χώρα λίγους μήνες νωρίτερα. Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2017, η Burisma σε ανακοίνωσή της ανέφερε ότι όλες οι εκκρεμείς υποθέσεις κατά της εταιρείας και του επικεφαλής της έχουν κλείσει «ως αποτέλεσμα πολύμηνης συνεργασίας της Γενικής Εισαγγελίας της Ουκρανίας και της Burisma Group». Λίγο αργότερα, ο Ζλοτσέφσκι επέστρεψε στην Ουκρανία και συνέχισε τις δραστηριότητές του. Το ζήτημα ίσως να είχε ξεχαστεί αν δεν το επανέφερε ο ίδιος ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φέρεται ότι πίεσε τον ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι προκειμένου να ξανανοίξει η υπόθεση Burisma και ειδικότερα όσον αφορά τον ρόλο του υιού Μπάιντεν.

Η ύπαρξη του ονόματος Μπάιντεν στο ΔΣ της εταιρείας (όπως και άλλα τρανταχτά ονόματα διεθνών στελεχών) πιθανότητα να έπαιξε ρόλο στο «ξέπλυμα» του Ζλοτσέφσκι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο Χάντερ Μπάιντεν έκανε κάτι προς αυτή την κατεύθυνση ή ότι ο πατέρας του χρησιμοποίησε την υπηρεσιακή του θέση για να συμβάλει σε κάτι τέτοιο. Στην τηλεφωνική συνομιλία του Τραμπ με τον Ζελένσκι, ο αμερικανός πρόεδρος φέρεται ότι ζήτησε τη συνέχιση των ερευνών για τον Χάντερ Μπάιντεν ενώ εξετάζεται κατά πόσο το έθεσε ως όρο για την παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Από την πλευρά τους οι Ουκρανοί, ειδικά μετά τη δημοσιοποιημένη συζήτηση των δύο προέδρων, δεν φαίνονται πλέον διαθέσιμοι να προβούν σε κινήσεις που θα βοηθήσουν τη μια ή την άλλη πλευρά. Ενδεικτικά, πηγές του Εθνικού Γραφείου κατά της Διαφθοράς της Ουκρανίας (και όχι της Γενικής Εισαγγελίας) ανέφεραν ότι ενώ υπάρχουν δύο ανοιχτές υποθέσεις που διερευνώνται κατά της Burisma, αυτές αφορούν το διάστημα προτού ο Μπάινεν ο νεότερος εργαστεί σε αυτήν.