Ο αλγόριθμος του Μακρόν για να κατακτήσει την Ευρώπη

Σε ένα μινιμαλιστικό γραφείο στο 2^ο διαμέρισμα του Παρισιού, μία ομάδα συμβούλων του Εμανουέλ Μακρόν – σε συνεχή επαφή με το Ελιζέ μέσω Whatsapp και Telegram – περνούν τους τελευταίους μήνες υποβάλλοντας σε τεστ αντοχής όλες τις ιδέες και τις πρωτοβουλίες του: χρησιμοποιώντας ένα ειδικό σύστημα αξιολόγησης, κάθε μία από αυτές βαθμολογείται ανάλογα με την αντίδραση που θα συναντήσει – το πόσο δηλαδή θα ερεθίσει τους ευρωπαίους εταίρους του γάλλου προέδρου, και δη το Βερολίνο -, το κόστος που θα έχει, το μέγεθος της αλλαγής που προϋποθέτει, την προσοχή που θα του εξασφαλίσει.

Σύμφωνα μάλιστα με την πηγή του Bloomberg που αποκαλύπτει όλα τα παραπάνω, το μοντέλο περιλαμβάνει ανάλυση της επίπτωσης που θα έχει ένα «stop» σε κάθε νέα ένταξη στην ΕΕ, ο περιορισμός του δικαιώματος πρόσβασης στη ζώνη Σένγκεν και η συνεργασία σε θέματα άμυνας. Αν προσθέσει κανείς σε όλα αυτά και μία προκλητική προειδοποίηση για τις αδυναμίες του ΝΑΤΟ, το άθροισμα που προκύπτει δεν είναι άλλο παρά το δεύτερο στάδιο του σχεδίου του Εμανουέλ Μακρόν για την αναγέννηση της Ευρώπης.

Δυόμισι χρόνια μετά την α λα – οδοστρωτήρας άνοδό του στη γαλλική προεδρία, ο Μακρόν επιχειρεί να εδραιώσει τη θέση του ως κορυφαίος ηγέτης της ΕΕ. Απογοητευμένος από τις αποτυχημένες του προσπάθειες να κινητοποιήσει την Ανγκελα Μέρκελ, προχωράει εμπρός μόνος, αποφασισμένος να προκαλέσει και κάποιες ρήξεις στο διάβα του. «Πιστεύει ότι πρέπει να αναλάβουμε δράση κατεπειγόντως», δηλώνει ο Μάρτιν Κουένσεζ, αναπληρωτής διευθυντής του γραφείου του German Marshall Fund στο Παρίσι. «Ο Μακρόν θεωρεί ότι παρακολουθούμε την απαρχή ενός διπολικού κόσμου και θέλει την Ευρώπη πρωταγωνίστρια, όχι αντικείμενο σε αυτό το παιχνίδι».

Με τους ηγέτες των κρατών μελών του ΝΑΤΟ να συνέρχονται στο Λονδίνο την επόμενη εβδομάδα, η Ρωσία έχει γίνει – σύμφωνα πάντα με το Bloomberg – ένα θέμα που επανέρχεται συχνά στη σκέψη του Μακρόν. Οταν τα πρώην σοβιετικά κράτη της ΕΕ κοιτάζουν ανατολικά, βλέπουν μία αναδυόμενη δύναμη που ήδη αποσταθεροποιεί την Ουκρανία και αρέσκεται στις επιδείξεις δύναμης. Ο γάλλος πρόεδρος, όμως, βλέπει έναν εν δυνάμει σύμμαχο. Αν η Ευρώπη μπορούσε να τραβήξει τη Μόσχα στη δική της τροχιά αντί για εκείνη της Κίνας, η πλάστιγγα θα έγερνε υπέρ της ευρασιατικής υπερ-ηπείρου. Τον περασμένο μήνα, λοιπόν, η Γαλλία ανέθεσε σε έναν ειδικό απεσταλμένο να ανοικοδομήσει τη σχέση της ΕΕ με το Κρεμλίνο και να πείσει την υπόλοιπη ΕΕ ότι αυτό αξίζει τον κόπο. Ο Μακρόν έχει ήδη φιλοξενήσει δυο φορές τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον επόμενο μήνα πρόκειται να ηγηθεί συνομιλιών στο Παρίσι με τον Πούτιν, τη Μέρκελ και τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ώστε να σταματήσουν οι συνεχιζόμενες εχθροπραξίες στην ανατολική Ουκρανία.

Στην καρδιά του σχεδίου Μακρόν, βέβαια, δεν βρίσκεται η Ρωσία αλλά η ευρωπαϊκή ισχύς. Με την Κίνα να γίνεται όλο και πιο διεκδικητική και τις ΗΠΑ όλο και λιγότερο αξιόπιστες, ο γάλλος πρόεδρος θέλει να θεσπίσει η ΕΕ μηχανισμούς που θα της επιτρέψουν να γίνει ένας πιο συνεκτικός γεωπολιτικός παράγοντας. Αυτό σημαίνει όχι άλλα βέτο για μικροσκοπικά νέα μέλη στην Ανατολή και πίεση ώστε να γίνει απλούστερη η διαδικασία λήψης αποφάσεων∙ ο Μακρόν φέρεται παράλληλα να είναι έτοιμος να καταστήσει τη ζώνη Σένγκεν – βασικό συστατικό του ευρωπαϊκού ιδεώδους – ένα προνόμιο που θα εξαρτάται από την αλληλεγγύη στο Μεταναστευτικό.

Παρασκηνιακά, διπλωμάτες αρκετών ευρωπαϊκών κρατών δηλώνουν πως οι κυβερνήσεις τους είναι περισσότερο υποστηρικτικές στο όραμα του Μακρόν από ότι είναι έτοιμες να ομολογήσουν δημοσίως. Υπάρχουν βέβαια και αντιδράσεις.

Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε πως δεν είχε ξαναδεί τους Γερμανούς τόσο οργισμένους όσο μετά την επίθεση που έκανε ο γάλλος πρόεδρος, μέσω του Economist, στο ΝΑΤΟ. «Οι αξιωματούχοι της Ευρώπης είναι μάλλον δεκτικοί όσον αφορά στην ουσία του μηνύματος του Μακρόν. Τους απωθεί όμως το στυλ του», λέει ο Μπρινό Τερτρέ, αναπληρωτής διευθυντής του Ιδρύματος Στρατηγικών Ερευνών του Παρισιού. Ο ίδιος ωστόσο επισημαίνει πως ο γάλλος πρόεδρος είναι πιθανότατα ο μόνος δυτικός ηγέτης που έχει να προτείνει σήμερα μία συνεκτική γεωπολιτική θεώρηση του κόσμου.