Σκηνικά παντρολογήματα

Ενα πάντρεμα είναι η παράσταση της Σμαράγδας Καρύδη: και όχι μόνο γιατί επέλεξε το έργο «Του Κουτρούλη ο γάμος» αλλά γιατί θέλησε να το ανεβάσει παντρεύοντας παλιό και νέο υλικό, κλασικό και σύγχρονο, παράδοση και παραδοσιακό στοιχείο. Στην πρώτη της σκηνοθεσία η ηθοποιός, που ανέλαβε και τη δραματουργική επεξεργασία του κειμένου, έκανε ορισμένες περικοπές, διατηρώντας ωστόσο τη γλώσσα του Ραγκαβή, την οποία και πάντρεψε με την τρέχουσα, με εμβόλιμες προσθήκες.

Ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής (1809-1892) υπήρξε μια φυσιογνωμία στον καιρό του και άφησε πίσω του σημαντικό έργο: στρατιωτικός, πολιτικός, διπλωμάτης, καθηγητής, ποιητής και συγγραφέας εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα στις αρχές της δεκαετίας του ’30, δημοσιεύοντας ποιήματα και διηγήματα στα περιοδικά της εποχής.

Σύμφωνα με την υπόθεση, ο ευκατάστατος ράπτης Μανόλης Κουτρούλης επιθυμεί να παντρευτεί την Ανθούσα, μια φιλόδοξη νεαρά. Μόνο που για να αποφύγει την πρόταση, καθώς αγαπάει άλλον, «απαιτεί» από τον Κουτρούλη να γίνει… υπουργός. Κι όταν εκείνος, με τη βοήθεια του υπηρέτη του, τα καταφέρνει, η Ανθούσα, με την ισχυρή παρότρυνση και του πατέρα της, ενδίδει στον γάμο, απολαμβάνοντας μαζί και τη ματαιοδοξία της εξουσίας. Ολα βαίνουν ομαλά, ως τη στιγμή που θα αποκαλυφθούν οι μηχανορραφίες και το ψέμα και τον λόγο θα έχει πλέον η Δικαιοσύνη.

Σαφώς επηρεασμένος από τον Μολιέρο, ο Ραγκαβής με τον «Κουτρούλη» του παραδίδει μια διαχρονική κοινωνικοπολιτική σάτιρα. Μέσα στο έργο θίγει όλα όσα αποτελούν μέχρι σήμερα την παθογένεια της πολιτικής: διαφθορά, διαπλοκή, ρουσφέτια, ξενομανία, αρχοντοχωριατισμός, αναξιοκρατία.

Με όχημα το κωμικό και σατιρικό στοιχείο και με καθοριστική την αρωγή της μουσικής και των τραγουδιών, που υπογράφει ο Μίνως Μάτσας, η Σμαράγδα Καρύδη φέρνει στη σκηνή έναν πολύχρωμο θίασο. Από την πρώτη κιόλας εμφάνιση της νεανικής ομάδας – χωρίς τους πρωταγωνιστές – διαφαίνεται ότι η σκηνοθεσία έχει στίγμα. Και αυτό επιβεβαιώνεται καθώς εξελίσσονται η ιστορία και η παράσταση, με την επιλογή του έργου και της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής να αποτυπώνει την ωριμότητα της ηθοποιού.

Τα στοιχεία: Πολυμορφικό σκηνικό με τα απαραίτητα στοιχεία κιτς που υποστηρίζουν τη συνολική οπτική της παράστασης. Φουστανέλες, τσαρούχια αλλά και Τ-shirts με στάμπες από ιστορικά πρόσωπα αλλά και την… Αλίκη Βουγιουκλάκη. Παιχνίδι με το κοινό μέσα από ένα χρονικό πηγαινέλα. Σάτιρα και αυτοσαρκασμός. Μέσα από αυτά τα στοιχεία η παράσταση αναμετριέται με τη σοβαρότητα και τη γελοιότητα, συνεπικουρούμενη από τις ερμηνείες των ηθοποιών. Ωστόσο η ορμή και η ένταση της εκκίνησης ξαναβρίσκουν τον ρυθμό τους αφού μεσολαβήσει ένα ενδιάμεσο φλύαρο και άνευρο διάστημα όπου η σκηνοθεσία έχει ανοίξει όλα της τα χαρτιά και κουράζει.

Ο Νίκος Κουρής – Κουτρούλης ξεδιπλώνει, με την ποιότητα και την ακρίβεια που τον διακρίνουν, την κωμική του πλευρά σε υψηλό επίπεδο. Η Ανθούσα της Σμαράγδας Καρύδη αποτελεί μια σκηνική έκρηξη της ηθοποιού που παίζει, χορεύει, τραγουδάει. Γύρω τους μια καλοκουρδισμένη ομάδα, δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω.

Εχει δύναμη αυτός ο «Κουτρούλης», είναι απολαυστικός, έχει άποψη και καλές ερμηνείες. Και παρά τις μικρές του αδυναμίες, δικαιώνει τις προθέσεις της δημιουργού του.

Η σημειολογία ενός χώρου

Λίγα θέατρα έχουν ταυτότητα, ονοματεπώνυμο και διεύθυνση. Λίγα, ελάχιστα, θέατρα ζουν και αφού έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος τους, αφού έχει φύγει από τη ζωή και ο ιδρυτής τους. Το Αμφι-Θέατρο ανήκει σε εκείνα τα ξεχωριστά: έχει αφήσει τη σφραγίδα του με το καλλιτεχνικό του έργο και προκαλεί συνειρμούς οκτώ χρόνια μετά το κλείσιμό του (2011) και, σχεδόν, τρία μετά τον θάνατο του ιδρυτή του, του Σπύρου Ευαγγελάτου (2017).
Η σημειολογία ενός χώρου έχει μεγάλη σημασία. Και δεν τη διαθέτουν όλοι. Στην οδό Αδριανού 111, στην Πλάκα, το φτιαγμένο από πέτρα και ξύλο θέατρο που ιδρύθηκε το 1975 και εγκαταστάθηκε στον συγκεκριμένο χώρο δέκα χρόνια μετά (1985) αποτυπώνει ένα κομμάτι από το ελληνικό θέατρο του 20ού αιώνα. Με ρεπερτόριο που κινήθηκε σε τρεις άξονες – το αρχαίο δράμα, τα μεγάλα παγκόσμια κείμενα και μια σειρά από χαμένα έργα της ελληνικής γραμματείας προηγούμενων αιώνων, ο σκηνοθέτης και θεατράνθρωπος Σπύρος Ευαγγελάτος συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης φυσιογνωμίας της τέχνης που υπηρέτησε. Οικονομικοί ήταν, κυρίως, οι λόγοι που δεν επέτρεψαν την επιβίωσή του, κάτι για το οποίο θα έπρεπε, τότε, να έχει μεριμνήσει η πολιτεία. Για χώρους που έχουν μνήμη δεν αξίζει το λουκέτο…
Γι’ αυτό και το άνοιγμα του Αμφι-Θεάτρου, έστω κι αν δεν έχει μόνιμο χαρακτήρα αλλά αφορά μόνο μία παράσταση, σηματοδοτεί ένα ξύπνημα της μνήμης, μια τιμητική αναφορά στο παρελθόν με σύγχρονο τρόπο. Και γίνεται με τον καλύτερο τρόπο, μέσα από την κόρη του, την Κατερίνα Ευαγγελάτου, η οποία, αν και διαγράφει τη δική της, προσωπική, καλλιτεχνική πορεία, γαλουχήθηκε εκεί όπου δούλεψαν ο πατέρας της και η μητέρα της, η ηθοποιός Λήδα Τασοπούλου.
Με τον «Αμλετ» του Σαίξπηρ, που θα κάνει πρεμιέρα στις αρχές Δεκεμβρίου, το Αμφι-Θέατρο θα ζωντανέψει μέσα από τα χαλάσματά του. Η πρωτοβουλία της Ευαγγελάτου, 28 χρόνια μετά το ανέβασμα του έργου από τον πατέρα της, μοιάζει σαν να συνδέει με μια αόρατη κλωστή το πριν με το τώρα. Και πέρα από τη χωροταξική σημειολογία και τη συναισθηματική φόρτιση που εμπεριέχει το εγχείρημα, είναι και μια ουσιαστική κίνηση για αυτό που σημαίνει συνέχεια στην τέχνη.

Σκηνοθεσία-δραματουργική επεξεργασία: Σμαράγδα Καρύδη.
Σκηνικά: Γιώργος Γαβαλάς.
Κοστούμια: Νίκος Χαρλαύτης.
Μουσική: Μίνως Μάτσας.
Στίχοι: Σοφία Καψούρου.
Χορογραφίες: Μπέττυ Δραμισιώτη. Φωτισμοί: Σίμος Σαρκετζής.
Ερμηνείες: Σμαράγδα Καρύδη, Νίκος Κουρής, Κώστας Κορωναίος, Ευγενία Σαμαρά, Σπύρος Χατζηαγγελάκης, Γιώργος Ψυχογιός, Βασίλης Παπαγεωργίου, Αλέξανδρος Τσώτσης, Γιώργος Σουλεϊμάν, Τάσος Ροδοβίτης, Αντώνης Κυριακάκης, Οδυσσέας Κωνσταντό-πουλος.
Πού: Στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου (Προφήτου Δανιήλ 3, τηλ. 211-0132.002), Τετάρτη (20.00), Πέμπτη-Παρασκευή (21.00), Σάββατο (18.00 & 21.00), Κυριακή (19.00)