«Φάρσα περιέχει η ίδια η ζωή»

Στον πυρήνα της είναι μια κλασική κωμωδία. Γεμάτη απρόοπτα, δράση και φυσικά χιούμορ. Είναι μια φάρσα όπου η συζυγική απιστία γίνεται το εργαλείο για να «φωτιστούν» η κοινωνική υποκρισία, η σεμνοτυφία και τα μικροαστικά ήθη. Αλλά δεν εμπεριέχει άλλα μηνύματα. Γι’ αυτό και την επέλεξε ο Γιάννης Μπέζος. Ο δημοφιλής ηθοποιός σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στην παράσταση «Ράφτης κυριών» του Ζορζ Φεϊντό που ανεβαίνει στο θέατρο Προσκήνιο. Παρέα με τον Φοίβο Δεληβοριά, ο οποίος υπογράφει τη μουσική της παράστασης, επιστρέφει σ’ ένα θέατρο πιο πρωτογενές, έως και «αντιπνευματικό», για να προκαλέσει γέλιο, τη μεγάλη παρηγοριά στις ημέρες μας. Γι’ αυτό του το εγχείρημα μίλησε στο «Νσυν».

Πόσο απαιτητικά είναι τα έργα της φάρσας;
Είναι πολύ απαιτητικά ακριβώς επειδή είναι ελαφρά. Δεν έχουν τίποτα να στηριχτείς κι έχουν ως απαραίτητη προϋπόθεση την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα για δεξιοτεχνία του θεατρίνου. Αλλιώς δεν στέκονται. Είναι έργα του παταριού. Δηλαδή μπορεί να φαίνονται αυτοσχεδιαστικά, αλλά είναι πολύ έξυπνα γραμμένα και εμπεριέχουν το στοιχείο του παραλόγου πάντα. Αυτό που εμπεριέχει και η ίδια η ζωή. Απλώς αυτή η «τρέλα» για να αποκωδικοποιηθεί και να πραγματωθεί σκηνικά δεν είναι το πιο εύκολο πράγμα. Και βεβαίως να συμμετέχει και το κοινό με τη σκέψη και την καρδιά του.

Από πολλούς όμως η φάρσα αντιμετωπίζεται ως «δεύτερο», υποδεέστερο είδος…
Αυτά είναι ελληνικά σουσούμια. Αν ανατρέξετε στα μεγάλα κεντρικοευρωπαϊκά θέατρα, θα δείτε ότι υπάρχει παντού στο ρεπερτόριο. Αυτά όμως γίνονται γιατί εμείς εδώ θέλουμε πολύ μήνυμα στο έργο, ερωτικά πάθη ή συμπεριφορές παραβατικές. Μας αρέσει αυτό γιατί είμαστε ένας λαός ο οποίος αγαπάει πολύ την πόρνη, τον ληστή, τον κλέφτη. Στην Ελλάδα αν έχεις πάει φυλακή και είσαι καλλιτέχνης, έχεις εξασφαλισμένη καριέρα. Δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτε άλλο. Η φάρσα τι είναι; Ενα υποείδος της κωμωδίας, ένα είδος το οποίο έχει κι αυτό τη θέση του στη σκηνή. Δηλαδή δεν μπορείς να ζεις μόνο με τον Κάφκα και τον Μπρεχτ. Χρειάζεσαι και κάτι άλλο στη ζωή σου. Η φάρσα υπάρχει όχι επειδή τους έπιασε τους ανθρώπους να κάνουν τους φαρσοκωμωδιογράφους, αλλά επειδή αυτό είναι στοιχείο το οποίο το εμπεριέχουμε, το έχει η ίδια η ζωή. Και επειδή οι μεγάλοι δημιουργοί δεν παγιδεύονταν σε κλισέ, έγραφαν ό,τι έλεγε η καρδιά τους, γι’ αυτό έχουμε αυτά τα αριστουργήματα.

Το ελαφρύ είναι για εσάς παρεξηγημένο;
Παρεξηγημένο δεν είναι από το κοινό. Εγώ παίρνω πάντα ως δεδομένο ότι το κοινό δεν έχει την όρεξη τη δική μας. Το τελευταίο που το ενδιαφέρει πριν κοιμηθεί είναι τι θ’ ανεβάσω εγώ. Το ενδιαφέρει όταν θα έρθει και θα μας φέρει το ωραίο του αντίτιμο να είμαστε παρόντες. Το παρεξηγημένο είναι για δική μας χρήση. Δηλαδή των καλλιτεχνών, των δημοσιογράφων και των φίλων του θεάτρου. Ολοι αυτοί δηλαδή που βράζουμε στο ζουμί μας και πολλές φορές τολμώ να πω ότι είμαστε λίγο στην κοσμάρα μας επειδή ο κόσμος είναι αλλού. Και θα σας έλεγα ότι είμαστε και λίγο πίσω του μερικές φορές, αντί να είμαστε εμπρός του, ενώ θα έπρεπε. Κανείς δεν ασχολείται με το αν είναι παρεξηγημένο είδος. Οταν έρχεσαι και κοιτάς από κάποιον να σου δημιουργήσει δύο ώρες μιας διάθεσης χαρούμενης, καταλαβαίνεις γιατί έρχεσαι. Δεν το παρεξηγείς. Οταν παίζουμε τον Τσέχοφ, έχουμε άλλη αποστολή, δεν είναι το ίδιο πράγμα, ή όταν παίζουμε αρχαία τραγωδία. Επομένως δεν μειώνεται η αξία του έργου, μειώνεται όταν δεν καταπιανόμαστε μ’ αυτά σοβαρά και όταν τα κάνουμε χωρίς να τα αγαπάμε πραγματικά και να τα πιστεύουμε.

Εσείς τον ρόλο σας πώς τον χειρίζεστε;
Θεωρώ τον εαυτό μου καλύτερο από τους ρόλους που κάνω. Επειδή δεν υπάρχουν οι ρόλοι, γι’ αυτό το λέω. Είναι κάτι λόγια γραμμένα σε χαρτιά και είναι μια πρωτογενής δημιουργία του ποιητή μέσα στο κεφάλι του και στην καρδιά του. Εάν ήταν ένα πράγμα ο ρόλος, δεν θα είχε νόημα να επαναλαμβάνεται. Το βλέπουμε όμως, ότι με αυτά καταπιανόμαστε εκατό χιλιάδες φορές διότι ακριβώς αυτό που έχει σημασία στο θέατρο είναι τι φέρει ο άνθρωπος και όχι ο ρόλος. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο προσπαθώ κάθε φορά να δημιουργήσω μια σύμβαση στην οποία, είναι παράδοξο, μπαίνει ο θεατής αλλά πολλές φορές δεν μπαίνουμε εμείς. Δηλαδή ο θεατής πολλές φορές ξέρει ότι δεν είμαι ο ήρωας αλλά είμαι ο άνθρωπος και κάνει πως δεν ξέρει. Το καταπληκτικό είναι πως νομίζουμε εμείς ότι είμαστε οι ήρωες. Δείχνεις μ’ έναν τρόπο, μιμείσαι με μια πράξη ολόκληρη, η οποία αν τη μιμηθείς με τρόπο γοητευτικό κι έξυπνο, έχει ενδιαφέρον. Αλλιώς όχι.