Ο εκδότης {LF}ήταν πράκτορας {LF}της Στάζι

Η Γερμανία γιόρτασε πριν από δέκα ημέρες τα 30 χρόνια της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου που έφερε την κατάρρευση της κομμουνιστικής Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας και την επανένωση της χώρας. Ωστόσο η Στάζι, η υπηρεσία κρατικής ασφαλείας, ρίχνει τη σκιά της και σήμερα. Το πιο πρόσφατο κρούσμα είναι ο νέος εκδότης δύο παραδοσιακών εφημερίδων του Βερολίνου που αποκαλύφθηκε ότι ήταν πληροφοριοδότης της Στάζι.

Πρόκειται για τον επιχειρηματία-εκδότη Χόλγκερ Φρίντριχ, γεννημένο το 1966, που με τη σύζυγό του Σίλκε αγόρασαν στα μέσα Σεπτεμβρίου από τον όμιλο των μίντια «DuMont-Mediengruppe» τον εκδοτικό οίκο «Berliner Verlag» στον οποίο ανήκουν μεταξύ άλλων οι εφημερίδες «Μπερλίνερ Τσάιτουνγκ» (Berliner Zeitung) και Μπερλίνερ Κουρίερ (Berliner Kurier). Μόλις την περασμένη Παρασκευή αποκαλύφθηκε όμως ότι ο Φρίντριχ είχε χρηματίσει κατά διαστήματα καταδότης της Στάζι.

«Πέτερ Μπερνστάιν» ήταν το ψευδώνυμο που είχε ο Χόλγκερ Φρίντριχ ως «ανεπίσημος συνεργάτης» της Στάζι, όπως έγραψε η κυριακάτικη εφημερίδα «Βελτ αμ Ζόνταγκ». Με τον όρο αυτό περιγράφονται πληροφοριοδότες που χρησιμοποιούσε η Στάζι, οι οποίοι δεν ανήκαν στο μόνιμο προσωπικό της μυστικής υπηρεσίας. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 600.000 «ανεπίσημοι συνεργάτες» υπηρέτησαν τη Στάζι στη διάρκεια της DDR. Ο Φρίντριχ άσκησε τον ρόλο του «ανεπίσημου συνεργάτη» στη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας στον Εθνικό Λαϊκό Στρατό δίνοντας πληροφορίες για άλλους στρατιώτες επιβαρύνοντας σημαντικά κάποιους από αυτούς.

Ο νεώτερος αδερφός του στρατιώτη Φρίντριχ, σύμφωνα με την εφημερίδα «Βελτ», σχεδίαζε να υποβάλει αίτηση να εγκαταλείψει τη ΛΔΓ και να περάσει στην Ομοσπονδιακή Γερμανία. Οσοι υπέβαλλαν τέτοια αίτηση έχαναν θέσεις και αξιώματα και περίμεναν για χρόνια την έγκρισή της, απαγορεύονταν δε η επιστροφή τους στη ΛΔΓ ακόμα και για επίσκεψη. Δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχουν 12 χειρόγραφες ως επί το πλείστον εκθέσεις του Φρίντριχ που αφορούν πάνω από 20 πρόσωπα για τα οποία έδινε πληροφορίες στη Στάζι.

Η εξήγηση που δίνει ο Φρίντριχ είναι ότι δέχτηκε να συνεργαστεί με τη Στάζι και υπέγραψε τη σχετική δήλωση συνεργασίας ευρισκόμενος υπό πίεση, καθώς είχε συλληφθεί ως ύποπτος να εγκαταλείψει τη ΛΔΓ και κινδύνευε να τιμωρηθεί με πολυετή φυλάκιση. Υποστηρίζει ότι δεν επεδίωξε «ενεργά» τη συνεργασία με τη Στάζι και με την πρώτη ευκαιρία όταν εξέλειπε πλέον η αρχική πίεση, αρνήθηκε να συνεχίσει τη συνεργασία με τη Στάζι.

Αναπάντητο όμως μένει το ερώτημα: γιατί ο Φρίντριχ δεν αποκάλυψε ο ίδιος τη συνεργασία που είχε με τη Στάζι όταν αγόρασε τις δύο εφημερίδες;

«Θα ρωτήσουμε για αυτό τον εκδότη μας, θέλουμε να μάθουμε τα κίνητρά του και να καταλάβουμε πώς έφτασε στην απόφαση αυτήν», γράφουν οι δύο διευθυντές των εφημερίδων Γιόχεν Αρντς και Ελμαρ Γιεν που ανακοίνωσαν ότι θα προχωρήσουν σε ανεξάρτητη και σε βάθος δημοσιογραφική έρευνα. Διασφάλισαν μάλιστα τη συνδρομή στην έρευνα και επεξεργασία των αρχείων της Στάζι δύο από τους σημαντικότερους ειδικούς επί του θέματος που διαθέτει η Γερμανία: την πρώην διευθύντρια της Υπηρεσίας για τα αρχεία της Στάζι, Μαριάνε Μπίρτλερ και τον ιστορικό Ιλκο-Σάσα Κοβάλτσουκ. «Θα συγκεντρώσουμε τα δεδομένα, θέλουμε τους φακέλους – των θυμάτων και των πρακτόρων», τόνισαν οι δύο διευθυντές σε κοινή ανακοίνωση στην ηλεκτρονική έκδοση των εφημερίδων τους. «Η δημοσιογραφική σύνταξη των εφημερίδων θέλει να αποκτήσει πλήρη εικόνα», προσθέτουν, «και ο Χόλγκερ Φρίντριχ έδωσε τη ρητή διαβεβαίωση ότι θα παράσχει κάθε υποστήριξη».

Εκτός από το μακρινό παρελθόν, προβληματικό είναι και το πρόσφατο για τον Φρίντριχ. Σύμφωνα με το «Σπίγκελ», η εφημερίδα «Μπερλίνερ Τσάιτουνγκ» που αγόρασε, δημοσίευσε ιδιαίτερα θετικό άρθρο για μία εταιρεία βιοτεχνολογίας, αποσιωπώντας όμως ότι ο Χόλγκερ Φρίντριχ συμμετέχει στην εταιρεία αυτήν.