Τέσσερις Σταύροι

Πέθανε ο πιο καλός μου φίλος, ο σκηνοθέτης Σταύρος Καπλανίδης. Με αυτή την αφορμή, κοίταξα λίγο πίσω μου και είδα τη ζωή μου – τουλάχιστον το κομμάτι της το συνυφασμένο με τη δημόσια σφαίρα. Είναι φοβερή σύμπτωση αλλά με καθόρισαν τέσσερις Σταύροι. Μετά τον θάνατο και του Καπλανίδη, δεν ζει πια κανείς τους.

Και οι τέσσερις Σταύροι ήσαν λαϊκοί, πλην ρηξικέλευθοι. Δεν συντάχθηκαν με το ρεύμα. Ηταν μοναδικοί. Και στην απολυτότητα των ιδεολογιών του καιρού τους, αντιπαρέθεταν τη βιοποικιλότητα των ανοιχτών κοινωνιών, τον πλουραλισμό, τη συνεισφορά του άλλου – και τη σκληρή δουλειά, ως προϋπόθεση της επιτυχίας και της προόδου. Μακάρι να τους μοιάσουμε.

Ο Σταύρος Τορνές (1932-1988) ήταν κινηματογραφιστής. Ιδιότυπος, βαθύς, αταξινόμητος. Μου έμαθε να πιστεύω βαθιά στις επιλογές μου, το πείσμα και τη διεκδίκηση της τεκμηριωμένης γνώμης μου ακόμα κι αν είναι απολύτως μειοψηφική, τη σύγκρουση με την ευκολία που συχνά εκπροσωπεί την κοινή γνώμη.

Ο Σταύρος Τσακυράκης (1951-2018) ήταν καθηγητής συνταγματικού δικαίου. Μαχητής των ελευθεριών, και ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης. Κατά σύμπτωση, από άλλους δρόμους, μου έμαθε τα ίδια. Απολύτως τα ίδια.

Ο Σταύρος Τσιώλης (1937-2019) ήταν κινηματογραφιστής, σεναριογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Ηταν ο ιδανικός σαρκαστής της σοβαροφάνειας, ο άνθρωπος που γεφύρωνε την έννοια του υψηλού με τη λαϊκότητα – μέσα σε περιτύλιγμα ανελέητου χιούμορ.

Ο Σταύρος Καπλανίδης (1945-2019) ήταν κινηματογραφιστής, έκανε κυρίως ντοκιμαντέρ. Ο πιο γνήσιος αντεξουσιαστής που γνώρισα, εργάστηκε προσπαθώντας να τα καταφέρει μόνος του, αρνούμενος σε ό,τι είχε την προσωπική σφραγίδα του οποιαδήποτε επιβολή. Πλήρωσε συχνά ακριβά τη διεκδίκηση της ανεξαρτησίας του – αλλά είναι τόσο ωραία η ανεξαρτησία όταν είσαι δημιουργικός.