Δύο αυταρχικοί πρόεδροιπου αλληλοσυμπαθιούνται

Στα εγκαίνια του ουρανοξύστη Trump Towers στην Κωνσταντινούπολη, ο μεγιστάνας των ακινήτων Ντόναλντ Τραμπ επαίνεσε επί μακρόν τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λέγοντας προς ένα κυρίως τουρκικό κοινό ότι ο ηγέτης τους, πρωθυπουργός εκείνη την εποχή, έχαιρε «μεγάλου σεβασμού» σε όλον τον κόσμο. «Είναι καλός άνθρωπος. Και σας εκπροσωπεί πολύ καλά» είπε ο Τραμπ στη διάρκεια της τελετής.

Από τότε που έγινε πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τραμπ επαινεί διαρκώς δημοσίως τον Ερντογάν και το επιθετικό του στυλ, αποκαλώντας τον «φίλο» και «πολύ καλό ηγέτη». Η τόση συμπάθεια του Τραμπ για τον τούρκο πρόεδρο, που συναντάται σήμερα μαζί του στον Λευκό Οίκο, θεωρείται από πολλούς ως ο μοναδικός λόγος για το ότι οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας δεν έχουν καταρρεύσει εντελώς, καθώς έχουν πληγεί από απανωτές έντονες διαφωνίες σε διάφορα ζητήματα.

«Οι δύο ηγέτες έχουν μεγάλη συμπάθεια ο ένας προς τον άλλον ως αυταρχικοί πρόεδροι» σχολιάζει ο Σόνερ Τσαγκαπτάι, διευθυντής του Τουρκικού Ερευνητικού Προγράμματος στο Ινστιτούτο Μεσανατολικής Πολιτικής της Ουάσιγκτον, ενώ προειδοποιεί για την έντονη εχθρότητα που επικρατεί ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ. «Η σχέση Ερντογάν – Τραμπ στο πλαίσιο της σχέσης ΗΠΑ – Τουρκίας αποτελεί το μοναδικό σημείο που είναι λειτουργικό αυτήν τη στιγμή» προσθέτει. «Η εμπιστοσύνη μεταξύ των κυβερνητικών υπηρεσιών των δύο χωρών έχει φθαρεί και υπάρχει μεγάλη οργή προς τις ΗΠΑ στην Τουρκία και αντίστροφα».

Μεταξύ Ουάσιγκτον και Αγκυρας ξέσπασε νέα κρίση τον περασμένο μήνα σχετικά με τη Συρία, αφότου ο Ερντογάν εισέβαλε στρατιωτικά στις βόρειες περιοχές με στόχο να χτυπήσει τους κούρδους μαχητές που αποτελούσαν τους πιο στενούς συμμάχους των αμερικανικών στρατευμάτων στον πόλεμο εναντίον των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους. Μήνες νωρίτερα, οι ΗΠΑ είχαν εξοργιστεί με την απόφαση του Ερντογάν να αγοράσει τα ρωσικά πυραυλικά συστήματα S-400.

Η Τουρκία έδειξε να μη φοβάται τις απειλές για αμερικανικές κυρώσεις και ξεκίνησε την παραλαβή των S-400 στον Ιούλιο. Σε απάντηση, η Ουάσιγκτον αποπέμφθηκε από το πρόγραμμα παραγωγής των μαχητικών αεροσκαφών F-35 στο οποίο η Αγκυρα ήταν και κατασκευαστής και αγοραστής. Τον προηγούμενο μήνα η αμερικανική Βουλή επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία για την εισβολή στη Συρία και αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Ο Ερντογάν μέχρι στιγμής απέφυγε περαιτέρω κυρώσεις, αλλά την Κυριακή ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Ρόμπερτ Ο’ Μπράιαν τις επανέφερε στη συζήτηση. «Εάν η Τουρκία συνεχίσει με τους S-400, τότε θα επιβληθούν κυρώσεις… Η Τουρκία θα αισθανθεί τις επιπτώσεις αυτών των κυρώσεων» ανέφερε.

Για τη σημερινή συνάντηση, σύμφωνα με το Ρόιτερ, οι βασικοί στόχοι της κυβέρνησης Τραμπ είναι να πειστεί ο Ερντογάν να εγκαταλείψει το πρόγραμμα των S-400 και να συμφωνήσει σε μόνιμη κατάπαυση του πυρός στη Συρία, σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου. «Θέλουμε να τελειώνουμε με αυτά τα δύο θέματα». Εάν η Τουρκία συμφωνήσει, σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουάσιγκτον θα επιτρέψει στην Αγκυρα να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 και θα υπογραφεί εμπορική συμφωνία ύψους 100 δισ. δολαρίων. Ομως ο Ερντογάν δεν δείχνει καμία διάθεση υπαναχώρησης. «Δεν βρίσκεται καν στην ατζέντα μας οποιαδήποτε πιθανότητα να σταματήσει η αγορά των S-400» σχολιάζει τούρκος αξιωματούχος. Προσθέτει ότι οι αμερικανοί στρατιώτες μπορεί να αποχώρησαν από τη Βόρεια Συρία, όμως βρίσκονται στα ανατολικά της χώρας, στις πετρελαιοπηγές, και εκεί συνεργάζονται με κούρδους μαχητές, κάτι στο οποίο αντιδρά έντονα η Αγκυρα.