Θετική ανισότητα

«Κάθε σώμα βυθισμένο σε ρευστό δέχεται άνωση ίση με το βάρος του ρευστού που εκτοπίζει» σύμφωνα με την Αρχή του Αρχιμήδη, που στην προκειμένη περίπτωση έδωσε τον τίτλο στο έργο του 42χρονου καταλανού συγγραφέα Ζουζέπ Μαρία Μιρό (Josep María Miró, 1977), με την παράσταση να επιστρέφει, για δεύτερη χρονιά, στο Skrοw Theater.

Ολα σχετίζονται με το νερό, καθώς το έργο εξελίσσεται στα αποδυτήρια ενός κολυμβητηρίου και η υπόθεση αφορά παιδιά που κάνουν μαθήματα κολύμβησης και τους δασκάλους-προπονητές τους. Μέσα από αυτό το έξυπνο εύρημα ο καταλανός συγγραφέας σχολιάζει ένα από τα μεγάλα θέματα της σύγχρονης ζωής: τη σεξουαλική παρενόχληση, και μάλιστα μέσα από το μικροσκόπιο του ενηλίκου προς τον ανήλικο, του δασκάλου προς τον μαθητή, άρα της επιβολής εξουσίας.

Στην «Αρχή του Αρχιμήδη» ο Μιρό συνδυάζει πλήρως αυτά που έχει σπουδάσει: τη δραματουργία και τη δημοσιογραφία. Το θεατρικό του, στη μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ, είναι ένα πυκνό σχόλιο πάνω στο φλέγον ζήτημα που συχνά πυκνά κινδυνεύει να μετατραπεί σε παγίδα. Και αυτό είναι που εξετάζει ο καταλανός συγγραφέας.

Ο Τζορντί, ο προπονητής μιας ομάδας παιδιών, στην προσπάθειά του να εμψυχώσει έναν μαθητή του και να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τον φόβο του για το νερό, του κάνει μια αγκαλιά και του δίνει ένα φιλί. Είναι ένα αγόρι που δεν θέλει να πέσει στην πισίνα χωρίς σωσίβιο και εκείνος προσπαθεί να το ενθαρρύνει. Τρυφερή και προστατευτική κίνηση από τον δάσκαλο προς τον μαθητή ή υποβόσκουσα σεξουαλική πρόθεση που ένα τρίτο μάτι θα μπορούσε να παρατηρήσει και να «παρεξηγήσει».

Κάπου εκεί ξεκινά και η πλοκή: Η διευθύντρια του κολυμβητηρίου το μαθαίνει και προσπαθεί σιγά σιγά, στην αρχή, και υπό την πίεση των εξελίξεων, στη συνέχεια, να καταλάβει τι πραγματικά έχει συμβεί. Ο συγγραφέας παρακολουθεί και καταγράφει τα περιστατικά μέσα από στιγμιότυπα, χωρίς χρονική αλληλουχία: κάθε σκηνή έχει μια αυτονομία, με την επόμενη να έχει προηγηθεί στην αλυσίδα των γεγονότων. Τελικά όλες οι σκηνές συνδέονται. Λύση δεν υπάρχει ούτε σαφής απάντηση. Και αυτό δεν είναι μια αδυναμία του συγγραφέα, είναι μια ρεαλιστική προσέγγιση του θέματος. «Φοβάμαι…» είναι η τελευταία λέξη που εκστομίζει ο Τζορντί.

Ο Βασίλης Μαυρογεωργίου ακολουθεί τους παλμούς και τους κραδασμούς του έργου, χωρίς ωστόσο να καταφέρνει, σκηνοθετικά, να μεταδώσει την ένταση της ατμόσφαιρας. Οι ηχογραφημένες φωνές των παιδιών, οι, σχεδόν απειλητικοί, ήχοι, που ντύνουν κάθε κρίσιμη καμπή του έργου, το ημίγυμνο (με μαγιό) σώμα του ένοχου(;) δασκάλου, τα υπονοούμενα αλλά και οι σεξουαλικές κινήσεις, αν και λειτουργούν, μένουν στην επιφάνεια.

Από την παράσταση λείπει η εσωτερική αγωνία των ηρώων, που αν και προσπαθούν, δεν καταφέρνουν να εναρμονιστούν μεταξύ τους: η διευθύντρια του κολυμβητηρίου, ο φίλος και, επίσης, προπονητής του Τζορντί και ο πατέρας ενός άλλου αγοριού που ανησυχεί…

Την παράσταση εξισορροπεί η ερμηνεία του Μιχάλη Συριόπουλου, ο οποίος μεταδίδει εξαρχής την αμφιβολία, την απορία, το διττό της προσωπικότητάς του, μια που είναι συγχρόνως και ένοχος και αθώος, και θύτης και θύμα. Αγωνιά, ιδρώνει, θυμώνει. Υπερασπίζεται τον εαυτό του και παράλληλα φοβάται. Ο ρεαλιστικός τρόπος που προσεγγίζει τον ρόλο του μπορεί να δημιουργεί ανισότητα στην παράσταση, αλλά είναι και ο βασικός λόγος για να την παρακολουθήσει κανείς.

Κομματικές ιστορίες πολιτισμού

Η απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη να ορίσει νέο καλλιτεχνικό διευθυντή και νέο Διοικητικό Συμβούλιο στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος προκάλεσε έκπληξη. Η θητεία των προηγούμενων έληγε σε δύο χρόνια. Χωρίς καμιά προειδοποίηση ή ενημέρωση, όλοι -διοίκηση, δημοσιογράφοι, πολίτες – το έμαθαν στις 31 Οκτωβρίου από μια ανακοίνωση.

Τα ερωτήματα πολλά, όσες και οι απορίες, σε εναλλαγή με την απογοήτευση, την αγανάκτηση, τα παράπονα, ίσως και την οργή, πλημμύρισαν τα μέσα, κοινωνικά και μη, από αναρτήσεις, άρθρα, απόψεις. Η δουλειά του μέχρι πρότινος καλλιτεχνικού διευθυντή του ΚΘΒΕ Γιάννη Αναστασάκη είχε θετικό πρόσημο, ξεκινώντας από το οικονομικό κομμάτι που βασίζεται σε συγκεκριμένα στοιχεία και συνεχίζοντας στο καλλιτεχνικό. Γιατί λοιπόν όλα αυτά;

Δύο είναι τα ζητήματα που προκύπτουν: Το πρώτο έχει να κάνει με τον τρόπο και τη συμπεριφορά του ΥΠΠΟ. Ναι, δεν το χειρίστηκε με σεβασμό, με ευγένεια. Αλλωστε αυτό είναι που καθορίζει, επιλέγει, αποφασίζει. Θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί λοιπόν αυτός ο άκομψος χειρισμός.

Το δεύτερο όμως και σημαντικότερο αφορά την ουσία. Βάσει νόμου οι θέσεις αυτές είναι κρατικές, άρα πολιτικές, δηλαδή κυβερνητικές, καλώς ή κακώς. Αρα;

Μια ενδιαφέρουσα και εμπεριστατωμένη άποψη εξέφρασε με μια μακροσκελή του ανάρτηση ο Γιώργος Κιμούλης. Και έχει δίκιο. Από τη στιγμή που στις θέσεις αυτές οι επικεφαλής διορίζονται από την πολιτική ηγεσία, σημαίνει πως εκείνος που διορίστηκε έχει αποδεχθεί και το πολιτικο-κυβερνητικό κομμάτι της υπόθεσης. Αρα θα έπρεπε να θέτει τον εαυτό του σε παραίτηση από τη στιγμή που αλλάζει το σκηνικό και βάσει αυτού να αποφασίζεται η συνέχεια.

Αυτό δεν συμβαίνει και αν συμβαίνει αποτελεί εξαίρεση – μετά τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, εξ όσων γνωρίζω, μόνο ένα μέλος του ΔΣ του Εθνικού Θεάτρου, ο Ρήγας Αξελός που ήταν αντιπρόεδρος, έστειλε την παραίτησή του στη Λίνα Μενδώνη. Αντιθέτως, οι υπόλοιποι, σε Εθνικό και ΚΘΒΕ, θέλησαν να παραμείνουν στις θέσεις τους, «για να ολοκληρώσουν το έργο τους».

Μετά τις εξελίξεις στο ΚΘΒΕ, το Εθνικό, με νέο καλλιτεχνικό διευθυντή τον Δημήτρη Λιγνάδη, δεν άλλαξε ΔΣ και τα μέλη του δεν φαίνεται να θέλουν να αποχωρήσουν. Αγνωστο παραμένει αν αναμένονται σχετικές ανακοινώσεις από την υπουργό.

Αν όμως δεν μας αρέσουν αυτά που γίνονται, τότε ας τα αλλάξουμε. Και ας αποσυνδεθεί ο πολιτισμός από τον κομματικό μηχανισμό. Αλλιώς η ιστορία θα επαναλαμβάνεται.