Η μεγάλη συζήτηση για τη φορολόγηση του πλούτου

Το 1990 δώδεκα ανεπτυγμένες οικονομίες φορολογούσαν τα εύπορα νοικοκυριά. Σήμερα μόνο τέσσερις εξακολουθούν να τα φορολογούν μετά την απόφαση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να καταργήσει τη γαλλική εκδοχή του συγκεκριμένου φόρου το 2017. Και όμως, ζωηρές συζητήσεις έχει πυροδοτήσει στις ΗΠΑ η πρόταση της γερουσιαστού και υποψήφιας για το χρίσμα των Δημοκρατικών Ελίζαμπεθ Γουόρεν να φορολογήσει με συντελεστή 2% τους εκατομμυριούχους Αμερικανούς και με συντελεστή 3% τους δισεκατομμυριούχους.

Οι οικονομολόγοι Εμάνουελ Σάες και Γκάμπριελ Ζάκμαν του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ, που είναι σύμβουλοι της Γουόρεν, υποστηρίζουν ότι ο φόρος που προτείνει θα ανακόψει τη συγκέντρωση όλο και μεγαλύτερου πλούτου σε όλο και λιγότερους ανθρώπους και θα αποφέρει στην κυβέρνηση περί τα 250 δισ. δολάρια (ή 1,2% του ΑΕΠ) ετησίως. Οι διαφωνούντες με ένα τέτοιο φόρο ωστόσο, όπως ο πρώην υπουργός Οικονομικών του Κλίντον, Λάρι Σάμερς, και ο πρώην σύμβουλος του Τζορτζ Μπους του νεότερου, Γκρεγκ Μάνκιου, υποστηρίζουν ότι ο φόρος στον μεγάλο πλούτο θα αποφέρει ελάχιστα κρατικά έσοδα, θα αναστατώσει τους επενδυτές και δεν θα καταφέρει να χαλιναγωγήσει την ισχύ των υπερπλουσίων.

Σύμφωνα με τους Σάες και Ζάκμαν, το 1% των πλουσιότερων αμερικανικών νοικοκυριών κατέχει σήμερα το 40% του πλούτου στη χώρα, ενώ το 90% των λιγότερο ευκατάστατων κατέχει μόνο το 25%. Το έτος 1980 συνέβαινε ακριβώς το αντίστροφο. Η συγκέντρωση πλούτου μοιάζει αναπόδραστη, αλλά κάποιοι υποστηρίζουν ότι η φορολόγηση δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα. Οπως υποστηρίζει ο Μάνκιου, σημαίνοντα ρόλο διαδραματίζει ο τρόπος ζωής ενός πλουσίου. Γιατί κάποιος που αποταμιεύει και επενδύει να φορολογείται περισσότερο από κάποιον που πηγαίνει για σκι με το ιδιωτικό του τζετ; Ο πρώτος συμβάλλει περισσότερο στην κοινωνική ευημερία, άρα θα πρέπει να φορολογηθεί περισσότερο ο σκιέρ.

Πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι χρειάζεται ένας συνδυαστικός και προοδευτικός φόρος εισοδήματος και ένας φόρος κληρονομιάς, παρά ένας φόρος στον πλούτο. Εν κατακλείδι, η άνιση κατανομή του πλούτου έχει προκαλέσει μια δημιουργική συζήτηση. Η φορολόγηση του πλούτου δεν αποτελεί πανάκεια και δεν θεραπεύει τις ανισότητες. Αλλά μπορεί να βοηθήσει ως συμπληρωματικός φόρος ενός καλύτερου και δικαιότερου συνολικού φορολογικού συστήματος.

Ο Ζαν Πιζανί – Φερί είναι επικεφαλής εταίρος του Ινστιτούτου Bruegel