Ο χάρτης συμμαχιών του Δένδια

Μπορεί να εκσυγχρονισθεί η ελληνική διπλωματία; Μπορεί να ενεργήσει δημιουργώντας μία «ασπίδα» προστασίας μέσω συμμαχιών απέναντι στις προκλήσεις και υπέρ των συμφερόντων της χώρας; Είναι σε θέση η Αθήνα να κινηθεί με μία ανανεωμένη και εκσυγχρονισμένη διπλωματική πολιτική, που θα της φέρει επενδύσεις και θα της επιτρέψει να ρίξει γέφυρες από την Ουάσιγκτον μέχρι τη Μόσχα και το Πεκίνο; Και κατά πόσο μπορεί η ελληνική διπλωματία να αξιοποιήσει τον «εκνευρισμό» της Δύσης, την παρούσα περίοδο, απέναντι στην Τουρκία, προς όφελός της;

Να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα φαίνεται να επιχειρεί το – ομολογουμένως – φιλόδοξο πρόγραμμα του Νίκου Δένδια, που δείχνει να θέλει να δημιουργήσει ένα διπλωματικό δίκτυο διαλόγου και συνεργασίας, σε μία περίοδο κλιμακούμενων προκλήσεων από την πλευρά της Τουρκίας, εξελίξεων στα Βαλκάνια και εκρηκτικής κατάστασης στη Μέση Ανατολή. Το αν θα το καταφέρει είναι ένα ερώτημα που θα κριθεί εκ του αποτελέσματος και από το κατά πόσο η Αθήνα θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις των καιρών.

Η προσπάθεια που επιχειρεί να καταγράψει ο Δένδιας ξεκινά από τις ΗΠΑ και φιλοδοξεί να φτάσει μέχρι τη Ρωσία, με αρκετούς ενδιάμεσους σταθμούς στην ΕΕ, τα Βαλκάνια και την Τουρκία και με την ατζέντα να παραμένει σχεδόν σταθερή, περιλαμβάνοντας τα «καυτά θέματα» της επικαιρότητας. Τα ζητήματα που είναι πάγια στην κορυφή των συνομιλιών, είναι το Προσφυγικό – Μεταναστευτικό, η πολιτική της Τουρκίας, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι προκλήσεις της Αγκυρας, η τουρκική παραβατικότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι εξελίξεις στα Βαλκάνια, τα ενεργειακά, αλλά και τα όσα διαδραματίζονται στη Συρία. Παράλληλα με την παραπάνω ατζέντα η Αθήνα επιχειρεί να προωθήσει και ζητήματα οικονομικής εξωτερικής πολιτικής, θέτοντας ως στόχο την προσέλκυση επενδύσεων καθώς και την ανάπτυξη των ενεργειακών της συμφερόντων.

ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ. Το επόμενο προγραμματισμένο ταξίδι καθοριστικής σημασίας του Δένδια είναι στη Μόσχα στις 6 Νοεμβρίου, όπου θα έχει συνάντηση με τον ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ. Στόχος της Αθήνας η αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία, οι οποίες, υπενθυμίζεται, πέρασαν μία σοβαρή κρίση, λόγω της απέλασης των ρώσων διπλωματών το 2018. Ο υπουργός Εξωτερικών θα επιχειρήσει να αναθερμάνει τους δεσμούς των δύο χωρών, θέτοντας στο τραπέζι των συνομιλιών όλα όσα προαναφέρθηκαν, τις διμερείς σχέσεις και την επιθυμία της Ελλάδας για άμεση και ουσιαστική εξομάλυνσή τους. Η επίσκεψη στη Ρωσία και οι προοπτικές που θα μπορούσε να ανοίξει, τη στιγμή που η Τουρκία εμφανίζεται να ενισχύει συνεχώς τις μεταξύ τους σχέσεις, κρίνεται – σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές – ως ένας από τους σημαντικούς στόχους του Δένδια, καθώς όλα τα φλέγοντα θέματα θα είναι στην ατζέντα. Ρωσικές διπλωματικές πηγές από την πλευρά τους απαντούν ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί με την Αθήνα έως εκεί που η Ελλάδα θέλει να φτάσει, ανάλογα και με τις δεσμεύσεις της. Ενα ερώτημα κρίσιμο, με δεδομένη την ένταση ανάμεσα σε Ρωσία, ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ.

Της επίσκεψης Δένδια στη Ρωσία ενδέχεται να προηγηθεί, σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, επίσκεψη του ισραηλινού ΥΠΕΞ Ισραέλ Κατζ στην Αθήνα. Ως πιθανή ημερομηνία άφιξής του αναφέρεται η 31η Οκτωβρίου, χωρίς ωστόσο να έχει οριστικοποιηθεί και να μπορεί να ανακοινωθεί επισήμως. Και μπορεί το Ισραήλ να αντιμετωπίζει σοβαρά πολιτικά προβλήματα στο εσωτερικό του, ωστόσο οι συνομιλίες για θέματα ασφάλειας και περιφερειακής συνεργασίας εξακολουθούν να απασχολούν την Ελλάδα…

Ο Δένδιας θα ετοιμάσει βαλίτσες και για τη Σερβία, εντός Νοεμβρίου ή αρχές Δεκεμβρίου, με στόχο να προετοιμάσει το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας των δύο χωρών και επίκεντρο τις εξελίξεις στα Βαλκάνια, την ενταξιακή πορεία της χώρας και την περιφερειακή συνεργασία, σε μία περιοχή που έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα.

Στα μέσα Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί και η Σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, στην οποία η Αθήνα μπορεί να διεκδικήσει να θέσει ζητήματα, ανάλογα με την πορεία των εξελίξεων.

Στα ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η ελληνική διπλωματία είναι και οι εξελίξεις στη Βόρεια Μακεδονία και η συνέχεια της εφαρμογής της Συμφωνίας των Πρεσπών, μετά την απόρριψη της έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων από την ΕΕ, που ίσως να προκαλέσει σειρά προβλημάτων.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Τα ταξίδια και οι επαφές που προγραμματίζει το υπουργείο Εξωτερικών σε συνδυασμό με τα όσα προηγήθηκαν, μεταξύ των οποίων η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, η συνάντηση με τον τούρκο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, η επίσκεψη του επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μάικ Πομπέο, η επίσκεψη Δένδια στο Βατικανό, αλλά και οι συναντήσεις με ευρωπαίους υπουργούς Εξωτερικών, συνθέτουν τον «χάρτη» των συμμαχιών που επιχειρεί να οικοδομήσει και να εμβαθύνει η ελληνική διπλωματία. Η πρόκληση στην οποία πρέπει να απαντήσει η Αθήνα είναι να πετύχει να διεκδικήσει τον ρόλο στην περιοχή και να μπορέσει – στο μέτρο του δυνατού – να επηρεάσει τις εξελίξεις, κάτι που ποτέ δεν έκανε μέχρι σήμερα.