Η Φιόνα Σο, η «Ορέστεια», ο «Οιδίποδας»

«Ποτέ δεν ξέρεις τα πάντα, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι ό,τι καλύτερο μπορείς». Η σκηνογράφος Χίλντεγκαρντ Μπέχτλερ, αν και χαμηλών τόνων άνθρωπος, έχει αφήσει τη σφραγίδα της σε μερικές από τις πιο αξιοσημείωτες θεατρικές παραγωγές. Μεγάλωσε στη Στουτγάρδη, μετακόμισε στο Λονδίνο τη δεκαετία του ’70 και ξεκίνησε να κάνει σπουδές περί την τέχνη. Εν συνεχεία εργάστηκε στον κινηματογράφο και τη γοητεύει η ιδέα να φέρνει μια ξενόφερτη ματιά στο βρετανικό θέατρο. «Το να είσαι σκηνογράφος απαιτεί να αλλάζεις διαρκώς ανάλογα με τους ανθρώπους με τους οποίους δουλεύεις» λέει. «Ιδανικά, ξεχνάς τα πάντα. Οι συνεργάτες είναι ζωτικής σημασίας και η δεξιότητα του σκηνοθέτη είναι να μπορεί να δημιουργήσει μια ομάδα. Εχω μόνο μία κακή εμπειρία με σκηνοθέτη στα 30 χρόνια της καριέρας μου».

«ΗΛΕΚΤΡΑ». Η παραγωγή της Χίλντεγκαρντ Μπέχτλερ με την Ντέμπορα Γουόρνερ και τη Φιόνα Σο με αφορμή την τραγωδία του Σοφοκλή, το 1988, αποτέλεσε την απαρχή για μια συνεργασία που διήρκεσε μια δεκαετία. «Δεν ήμουν πολύ εξοικειωμένη με τη δουλειά της Ντέμπορα, αλλά μου άρεσε ο τρόπος που μίλησε. Οταν με ρώτησε για την “Ηλέκτρα”, είχα μόλις απορρίψει μια πρόταση για μια ταινία. Ηταν μια κρίσιμη απόφαση σε πολύ καλή χρονική στιγμή! Αυτό οδήγησε σε μια δεκαετή εργασιακή σχέση μαζί της και με τη Φιόνα. Ενα από τα πρώτα πράγματα που είπε η Φιόνα ήταν ότι θα μπορούσε να καπνίζει και η Ντέμπορα είπε ότι είδε σκουριασμένα κοντέινερ. Αυτό σήμαινε αυτομάτως ότι δεν θα χρειαζόταν να πάμε στην κλασική Ελλάδα! Αυτή ήταν ίσως η μόνη συνομιλία που είχα προτού καταθέσω κάποιες προτάσεις. Δεν βασιστήκαμε σε μεγάλες συζητήσεις ή σε αναλύσεις του κειμένου. Ηταν περισσότερο μια ενστικτώδης άφιξη σε κάτι απίστευτο.
Για την “Ηλέκτρα” είχα την ιδέα του νερού, της τέφρας και του βωμού, με τα ουσιώδη στοιχεία. Εκανα τα τείχη αυτής της περίκλειστης αυλής της φυλακής στο χρώμα της τέφρας. Η πόρτα στο πίσω μέρος ήταν από πραγματικό μέταλλο, το οποίο έδωσε εξαιρετικές δυνατότητες ήχου. Και υπήρχε ένα κανάλι νερού να τρέχει στο μπροστινό μέρος της σκηνής, στο οποίο τελικά έτρεξε κόκκινο νερό με αίμα. Θέλησα η Ηλέκτρα να είναι ντυμένη με μαύρο χρώμα και να είναι αρκετά ακάλυπτο το δέρμα της. Η Φιόνα έκοψε τα μαλλιά της πολύ κοντά και ήταν καταπληκτική. Σκίσαμε το φόρεμά της στη μία πλευρά, έτσι ώστε να είναι εκτεθειμένος ο ένας μηρός. Ηταν σαν να αυτοτραυματίζεται».

«ΟΡΕΣΤΕΙΑ». Η συνεργασία της Μπέχτλερ με τον Ρόμπερτ Ικ που συνεχίζεται ακόμη ξεκίνησε με την τριλογία του Αισχύλου το 2015. «Δεν ήξερα πολλά για το έργο του Ρομπ, αλλά αισθάνθηκα κάτι κατά τη διάρκεια μίας από τις πρώτες συνομιλίες μας. Ενα από τα βασικά σημεία συζήτησης ήταν η οικογένεια. Οταν σκέφτομαι μια γερμανική ή ιταλική οικογένεια, μου έρχεται στον νου η εικόνα να κάθονται όλοι γύρω από ένα τραπέζι και να τρώνε. Αυτό ήταν το σημείο εκκίνησης. Ηξερα ότι το τραπέζι έπρεπε να έχει νόημα, καθώς θα ήταν σχεδόν το μοναδικό έπιπλο. Θέλησα να κάνω έναν υπαινιγμό στην Ελλάδα χρησιμοποιώντας ένα υλικό που παρέπεμπε ελαφρώς σε μάρμαρο. Η καινοτομία μας ήταν το “ηλεκτρικό” γυαλί, το οποίο θα μπορούσαμε να το κάνουμε αδιαφανές ή διαφανές με το πάτημα ενός διακόπτη. Χρειαζόμασταν αυτό το γυαλί για να παρουσιάσουμε τον θάνατο της Ιφιγένειας όσο το δυνατόν πιο βάναυσα και συγκλονιστικά μπορούσαμε. Πήραμε μεγάλο ρίσκο – το γυαλί μάς κόστισε ολόκληρο τον προϋπολογισμό. Τα σχέδιά μου για την “Ορέστεια” περιλάμβαναν μια μεγάλη οθόνη βίντεο, την οποία ποτέ δεν χρησιμοποιήσαμε σε αυτή την παραγωγή».

«ΟΙΔΙΠΟΔΑΣ». Η εκδοχή της Μπέχτλερ και του Ικ για την τραγωδία του Σοφοκλή έκανε πρεμιέρα στο Διεθνές Θέατρο του Αμστερνταμ το 2018 και παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου το 2019. «Ο Οιδίποδάς μας είναι ένας πολιτικός το βράδυ των εκλογών. Προσεγγίσαμε το έργο με άξονα το αίσθημα ότι κάτι έφτασε στο τέλος, ότι είναι φθαρμένο και κουρασμένο. Μας ήρθε μια ιδέα να γεμίσουμε τη σκηνή με τα υπολείμματα του παλιού κόσμου. Θα συσκευάζονταν κατά τη διάρκεια της παράστασης και θα καταλήγαμε στο φινάλε με το τίποτα. Οταν πήραμε τα σχέδια του θεάτρου στο Αμστερνταμ, μας είπαν ότι είχαμε υπερεκτιμήσει σε μεγάλο βαθμό τον προϋπολογισμό μας! Καταλήξαμε να κάνουμε το αντίθετο. Κι Χανς Κέστινγκ ως Οιδίποδας – τι φαινόμενο, τι συνεργάτης…».