Ανορθολογική οργάνωση και λειτουργία του ΕΣΥ

Ο πρόσφατος θάνατος της 52χρονης γυναίκας κατά τη διάρκεια της διακομιδής της από τον Πύργο στα Ιωάννινα μπορεί να είχε αποφευχθεί εάν λειτουργούσε καρδιοχειρουργική κλινική στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Ρίου. Η μη λειτουργία της συγκεκριμένης κλινικής αποτελεί μία από τις πολλές περιπτώσεις ανορθολογικής οργάνωσης και λειτουργίας του ΕΣΥ.

Οταν το 1983 θεσμοθετήθηκε το ΕΣΥ, ο σχεδιασμός προέβλεπε την ύπαρξη ενός τουλάχιστον τριτοβάθμιου γενικού νοσοκομείου με όλες τις ειδικότητες σε κάθε Περιφέρεια, προκειμένου να μπορούν να αντιμετωπίζονται όλα τα νοσοκομειακά περιστατικά, ακόμα και τα πιο βαριά, χωρίς να χρειάζεται να διακομιστούν στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη. Προέβλεπε, επίσης, ένα δευτεροβάθμιο νοσοκομείο με τις βασικές ειδικότητες σε κάθε νομό της χώρας για τη νοσηλεία των λιγότερο βαριών περιστατικών.

Ο σχεδιασμός αυτός ποτέ δεν ολοκληρώθηκε. Από το 1983 μέχρι σήμερα, ενώ δημιουργήθηκαν τα αναγκαία τριτοβάθμια νοσοκομεία σε κάθε Περιφέρεια, λίγα μόνο απ’ αυτά κατάφεραν να αναπτύξουν όλες τις αναγκαίες κλινικές και εργαστήρια, όχι μόνο λόγω υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης, αλλά κυρίως λόγω παντελούς έλλειψης σχεδιασμού για την ορθολογική κατανομή των διαθέσιμων υλικών και ανθρώπινων πόρων ανάλογα με τις ανάγκες υγείας του πληθυσμού κάθε Περιφέρειας. Με αποτέλεσμα να συνωστίζονται ασθενείς από όλη την Ελλάδα στα τριτοβάθμια νοσοκομεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και τα περισσότερα από τα υπόλοιπα να υπολειτουργούν.

Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στα δευτεροβάθμια νομαρχιακά νοσοκομεία, όπου σε άλλους νομούς λειτουργούν δύο και τρία νοσοκομεία, όπως στο Λασίθι, στην Ηλεία, στη Βοιωτία κ.α., ενώ σε άλλους νομούς το μοναδικό νομαρχιακό νοσοκομείο υπολειτουργεί εξαιτίας σοβαρών ελλείψεων προσωπικού σε κρίσιμες ειδικότητες και εξαιτίας παλαιωμένης ιατροδιαγνωστικής τεχνολογίας.

Ακόμα πιο έντονη είναι η απουσία σχεδιασμού στην κατανομή των κλινικών και των εργαστηρίων ανά την επικράτεια. Για παράδειγμα, στο ΕΣΥ λειτουργούν 27 νευροχειρουργικές κλινικές, όταν με βάση πληθυσμιακά κριτήρια ο δημόσιος μαζί με τον ιδιωτικό τομέα θα έπρεπε να διαθέτει μόνο 13 νευροχειρουργικές κλινικές. Ο πληθωρισμός αυτός, που συναντάται και σε πολλές άλλες περιπτώσεις παράλληλα με το φαινόμενο των ελλείψεων, δεν αντανακλά μόνο την έλλειψη σχεδιασμού, αλλά και την επικράτηση πελατειακών σχέσεων και κομματικών κριτηρίων στην έγκριση λειτουργίας πολλών κλινικών και εργαστηρίων. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι αρκετές κλινικές του ΕΣΥ ιδρύθηκαν και λειτουργούν με αποφάσεις των ΔΣ των νοσοκομείων, χωρίς να έχει εκδοθεί ΦΕΚ και χωρίς να εμφανίζονται στο οργανόγραμμα, καθιστώντας έτσι αμφίβολη τη νόμιμη υπόστασή τους.

Προφανώς, αυτές ακριβώς οι πελατειακές σχέσεις και κομματικές επιλογές είναι που, μαζί με την έλλειψη οργανωμένης και σύγχρονης κεντρικής και περιφερειακής διοίκησης, δεν επέτρεψαν να γίνει μέχρι σήμερα ριζική ανασυγκρότηση του ΕΣΥ με ανακατανομή των νοσοκομειακών μονάδων και υπηρεσιών, καθώς και του νοσοκομειακού προσωπικού, προκειμένου να λειτουργήσει σε στέρεες και βιώσιμες βάσεις, και κυρίως για να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις ανάγκες περίθαλψης του πληθυσμού κάθε Περιφέρειας.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, διευθυντής του Κέντρου Μελετών Υπηρεσιών Υγείας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ