«Ανέλαβα την ευθύνη και ενηλικιώθηκα»

Εχετε πει ότι οι ρόλοι σάς επιλέγουν, σας βρίσκουν. Δεν υπάρχει δηλαδή κάτι που να επιθυμείτε να παίξετε;

Οχι, ποτέ. Ξέρω συναδέλφους που σκηνοθετούν έργα για να παίξουν ρόλους που ονειρεύονται. Εγώ δεν το έχω κάνει, ούτε θα το κάνω. Ελπίζω. Βέβαια, όπως λέει η σοφή παροιμία, μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλο λόγο μην πεις. Αυτήν τη στιγμή που μιλάμε, όμως, ισχύει. Αλλωστε μόνο το τώρα υπάρχει, το τι θα κάνω αύριο δεν ξέρουμε, γιατί θα είμαι ούτως ή άλλως ένας άλλος Οδυσσέας.

Δεν είχατε όνειρο να παίξετε τον Αμλετ (σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου στο Αμφιθέατρο); Είναι ένας εμβληματικός ρόλος.

Οχι. Για μένα όλοι οι ρόλοι και όλα τα έργα είναι σημαντικά. Νομίζω ότι η ματαιοδοξία μάς κάνει να επιθυμούμε ρόλους. Τους τίτλους τους δηλαδή, όχι την ουσία τους. Είμαι 22 χρόνια ηθοποιός, έχω κατέβει ελάχιστες φορές στην Επίδαυρο, δεν έχω παίξει ένα έργο των Αισχύλου, Σοφοκλή, Μολιέρου, Μπέκετ, Πίντερ, Ιονέσκο, Τσέχοφ και παίζω Σαίξπηρ για πρώτη φορά. Η διαδρομή μου αποδεικνύει ότι δεν με ενδιέφερε να παίζω στα σπουδαία.

Κάποιος θα μπορούσε να το εκλάβει ως ήττα σας.

Ούτε για αστείο. Κανένα ρόλο και κανένα κείμενο δεν το καταλαβαίνω παρά μόνο όταν αρχίζω να δουλεύω πάνω σ’ αυτό. Για να είμαι ειλικρινής, δεν χρειάστηκε ποτέ να ζητήσω κάποιον ρόλο. Ισως αν η πιάτσα δεν ασχολούνταν μαζί μου και αν δεν έβλεπαν σε εμένα κάτι που τους ενδιέφερε, ν’ αναγκαζόμουν να εφεύρω όνειρα και επιθυμίες. Αλλά δεν χρειάστηκε. Για να κλείσω αυτό το κομμάτι, θέλω να πω ότι με ενδιαφέρουν οι ρόλοι με τους οποίους μπορώ να συνδεθώ προσωπικά μαζί τους.

Πώς το επιτυγχάνετε αυτό;

Φαντάσου μια εικόνα όπου υπάρχει κάποιος που βουτάει μέσα στη θάλασσα και ένας άλλος που τον παρατηρεί. Αλλά είναι το ίδιο πρόσωπο. Δύτης και παρατηρητής ταυτόχρονα.

Δύσκολο ακούγεται.

Οχι, δεν είναι. Το να χειρουργήσεις ασθενή είναι δύσκολο. Αν η βουτιά σου ή η παρατήρησή σου είναι  αποτυχημένη δεν θα πάθει κανείς τίποτα. Ούτε η μεγάλη επιτυχία ενός έργου προκαλεί κάτι συνταρακτικό, ούτε η αποτυχία. Δεν χρειάζεται να μυθοποιούμε οτιδήποτε για να το κάνουμε σημαντικό. Αυτή η ατραπός σκέψης μάς στερεί την ελευθερία μας. Αντιμετωπίζουμε τα κείμενα λογοκρίνοντας τον εαυτό μας, γιατί θέλουμε να είμαστε όσο πιο σημαντικοί μπορούμε. Είναι πιο εύκολο να παίξεις ένα σπουδαίο έργο από κάποιο που θεωρείται λιγότερο σημαντικό. Ο ηθοποιός δεν κρίνεται στα σπουδαία έργα.

Πού κρίνεται;

Οταν λέει το απλό «Καλησπέρα, τι κάνετε;». Αν το πει με έναν τρόπο ικανό που θα σε πάει σε άλλον χρόνο και να σε ενδιαφέρει να θέλεις να συνεχίσει να μιλάει. Να πει αυτή την απλή φράση με πνευματικότητα, δηλαδή και να σημαίνει κάτι. Αυτό είναι πιο δύσκολο από το να πεις «Να ζει κανείς ή να μη ζει». Είμαστε σημαντικοί όχι αν παίξουμε σημαντικούς ρόλους, αλλά επειδή θα τους παίξουμε σημαντικά.

Ποιος προσδιορίζει την ποιότητα;

Διάφοροι και πολλοί παράγοντες που σηκώνει πολλή κουβέντα πόσο έγκυροι είναι.

Η εμπορική επιτυχία, τα εισιτήρια;

Εχουν κάτι αντικειμενικό και μετρήσιμο. Δεν υπάρχει καλός και  κακός στο θέατρο – όπως και σε πολλά πράγματα στη ζωή. Υπάρχει το «μου αρέσει» και «δεν μου αρέσει κάτι». Τα δικά μας κριτήρια δεν είναι η αντικειμενική πραγματικότητα. Εχουμε βγει 300 άτομα από μια αίθουσα και έχουμε δει όλη την ίδια παράσταση; Οχι. Ο καθένας έχει δει την παράσταση που του αξίζει.

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει αντικειμενικά καλή παράσταση;

Είμαστε αναγκασμένοι να καταλήξουμε στη συνθήκη της πλειονότητας. Αν είχαμε σταματήσει ν’ αναρωτιόμαστε τι είναι αντικειμενικά καλό, θα ήμασταν απείρως πιο υπεύθυνοι, πιο ώριμοι, πιο ενήλικοι. Ετσι θα μπορούμε να σταθούμε απέναντι σε ένα έργο αθώοι και ειλικρινείς. Δεν χρειάζεται να  αναλύουμε γιατί μας συγκινεί ή μας αρέσει κάτι. Το ίδιο ισχύει στις σχέσεις μας με τους ανθρώπους. Εκτός βέβαια αν αυτός που μας αρέσει μας βλάπτει. Η γνώμη μας δεν είναι η αντικειμενική αλήθεια. Αν έχουμε αποφασίσει κάτι τέτοιο, πλησιάζει ο εσωτερικός θάνατος με γοργά βήματα. Αποκλείεται κάτι να μας εκπλήξει, να μας διαταράξει, να μας διαπεράσει. Η ζωή είναι φρικτή αν τα ξέρει όλα. Η περιέργειά μας μας τροφοδοτεί.

Εχετε αγωνία αν θα είστε καλός στον Αμλετ;

Αν αποτύχω ολοκληρωτικά, αν η ερμηνεία μου είναι για πέταμα ή η σκηνοθεσία μου, κανείς δεν θα πάθει, όπως είπα ξανά, τίποτα. Το ίδιο ισχύει για όλες τις τέχνες. Εξαιρώ το τραγούδι που ενδεχομένως – τουλάχιστον ισχύει για εμένα – να έχει άμεσα ευεργετικά αποτελέσματα. Κάποιος μπορεί να έχει θεραπευτεί ή να τον έχει συγκινήσει όσο τίποτε άλλο. Το βλέμμα στη ζωή εξηγείται ή λύνεται πολλές φορές μέσα από τα τραγούδια. Η μουσική είναι το καταφύγιό μου. Η δύναμη της καλής τέχνης, ναι, μπορεί να είναι μεγάλη. Η καλή, όχι, δεν έχει τόσο καταστροφική δύναμη. Το πολύ πολύ να διαταράξει την αισθητική μας.

Κινείστε έντονα και μιλάτε με πάθος «αμλετικό» για να επιστρέψω στην ερώτηση στην οποία δεν μου απαντήσατε ξεκάθαρα.

Για κάποια περίοδο μου έδιναν ρόλους επειδή είχαν κάτι τα μάτια μου, το πρόσωπό μου κ.λπ. Με τον  Αμλετ είναι σαν να παίζεις δυο-τρεις ρόλους μαζί και αυτό έχει ενδιαφέρον για μένα. Είναι ελαφρύς και διασκεδαστικός. Ολη η τρέλα, η μπούρδα και η σαχλαμάρα, η ουσία και το βάθος του θεάτρου. Οχι απαραίτητα βαρύ και ασήκωτο. Σαν να ισχυριζόμαστε ότι κάποιος για να είναι πνευματικός άνθρωπος πρέπει να είναι 120 κιλά! Την ελαφρότητα τη φοβούνται μόνο οι σοβαροφανείς – γεμάτος ο τόπος από δαύτους. Αυτά όλα τα στηλιτεύει ο Σαίξπηρ.

Είναι εύκολο δυο άνθρωποι ίδιας γενιάς – όπως είστε με την Κατερίνα Ευαγγελάτου – να υπηρετήσουν το ίδιο όραμα και ο ένας να βρίσκεται σε θέση ισχύος;

Οι θέσεις των ανθρώπων είναι πολύ βασικό πράγμα για την ομαλή λειτουργία της συνύπαρξης. Το πρόβλημα αναδύεται όταν αυτός που βρίσκεται στην όποια θέση εξουσίας εκτρέπεται και αντίστοιχα ο συνεργάτης εκ προοιμίου δεν τον αποδέχεται. Αυτές οι διαστρεβλώσεις είναι σοβαρά προβλήματα μιας κοινωνίας. Πρέπει να είναι όλα καθαρά. Γι ‘αυτό και 9,5 στις 10 φορές είχα καλές συνεργασίες.

Θέλω να μου πείτε γι’ αυτήν τη μισή.

Οταν ξεπερνάει κάνεις το όριο της ασχετοσύνης και περνάει στη χυδαιότητα. Εκεί δυσκολεύομαι και δεν είμαι καλό παιδί. Εχω έρθει σε ρήξη αρκετές φορές. Οχι για την ικανότητα αλλά για την προσπάθεια που γίνεται.

Λέτε δηλαδή την άποψή σας;

Κάνω ό,τι θέλει ο σκηνοθέτης αλλά δεν σταματάω να λέω την άποψή μου.

Οταν είστε σκηνοθέτης όπως, για παράδειγμα, στο «Master class»;

Δεν αλλάζει τίποτα. Το έργο και μόνο με αφορά. Εκείνο που θέλω να τονίσω ότι αν έχεις περάσει έστω και μια φορά από τη θέση του σκηνοθέτη, έστω και μια φορά, είσαι πολύ καλύτερος ηθοποιός –  συνεργάτης. Γιατί ξέρεις πολύ καλά πώς να είσαι διαθέσιμος. Η γνώμη μου είναι πάντα συγχρονισμένη στη ματιά του σκηνοθέτη. Αν θέλει π.χ. να πάμε προς το μπλε, θα πω απλώς μερικούς τρόπους δικούς μου που θα μας οδηγήσουν εκεί. Δεν θα δείξω διαδρομή προς το πράσινο. Θέλω να υπηρετήσω το όραμά του.

Θα μου πείτε τις σκέψεις που αναδύθηκαν μέσα από την ενασχόλησή σας στα δύο αυτά έργα;

Αν γίνουν η ζωή μου ο Αμλετ και η σκηνοθεσία στο «Master Class», την πάτησα άσχημα. Και υπάρχει παράδειγμα: η Κάλλας. Συνειδητοποιεί ότι η μοναδική απόπειρά της να ζήσει ήταν όταν ερωτεύτηκε τον Ωνάση. Μέχρι τότε ήταν όλες κινήσεις στρατηγικής και πεθαίνει αβοήθητη  και μόνη – όπως είχε πεθάνει βέβαια και ο Ωνάσης. Ηταν ολομόναχοι στις δύσκολες στιγμές τους.

Τη δική σας ζωή πώς θα τη χαρακτηρίζατε; Οι δικές σας δύσκολες στιγμές;

Δεν μου φέρθηκε η ζωή με σκληρότητα. Είναι εσωτερικές, η ταραχή του εαυτού μου από εμένα τον ίδιο.  Συνειδητοποίησα ότι για πολύ καιρό «κουβαλούσα» πράγματα ερήμην μου. Κάποια στιγμή θέλησα ν’ απαλλαγώ από αυτά. Να μεταβώ στην ενήλικη ζωή – όχι μέσα από το ψευδές όριο των 18 χρόνων.  Η μετάβαση αυτή συνδέεται με τη συνείδηση και με την ανάληψη της ευθύνης. Τώρα αισθάνομαι ότι ενηλικιώνομαι.

Πότε και πώς αισθανθήκατε αυτή την ανάγκη;

Μέσα από την ψυχοθεραπεία. Μια σειρά από συμπεριφορές και χαρακτηριστικά μου – που εντόπιζα μέσα στα χρόνια – δεν ήταν πραγματικά αλλά «φορτωμένα» στην πλάτη μου από άλλους. Ενιωσα ότι δεν μπορούσα να συνεχίσω. Επαναπροσδιορίστηκα. Δεν έχει τίποτα ηρωικό η ζωή μου. Ανήκει σε έναν άνθρωπο μικρό που θέλει να κάνει κάτι μεγάλο: ν’ αναλάβει τον εαυτό του.