Κυνηγώντας το θηρίο

Κάτι σαν ασθένεια ή μάστιγα, που καταπίνει τον άνθρωπο και τον μετατρέπει σε άγριο θηρίο, χωρίς επιστροφή: ο «Ρινόκερος» («Rhinoceros», 1959) του Ιονέσκο, ένα από τα κορυφαία θεατρικά του έργα, έρχεται να θυμίσει ότι η απειλή για τον καθένα από εμάς είναι πάντα εδώ, με όποια μορφή κι αν είναι ενδεδυμένη. Ακολουθώντας το ρεύμα, και χωρίς καμιά αντίσταση, ο άνθρωπος κινδυνεύει να αφανιστεί, να γίνει άγριο θηρίο…

Γεννημένος στη Ζλάτινα της Ρουμανίας, από πατέρα Ρουμάνο και μητέρα Γαλλίδα, ο Ευγένιος Ιονέσκο (Eugene Ionesco, 1909-1994) έζησε στις δύο χώρες, επιλέγοντας τελικά τη Γαλλία, όπου και εγκαταστάθηκε πλήρως μετά την απελευθέρωση (1944). Η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού τον έβρισκε πάντα αντίθετο και τον έθετε σε αντιπαράθεση με τον πατέρα του που συνήθιζε να ταυτίζεται με το εκάστοτε καθεστώς. Η αγάπη του στα γράμματα δεν άργησε να τον οδηγήσει στις αντίστοιχες σπουδές και τελικά στο θέατρο.

Με αφορμή τα μαθήματα αγγλικών ο Ιονέσκο συνειδητοποίησε το παράλογο της γλώσσας και ως εκ τούτου το παράλογο της ύπαρξης και της ζωής. Το 1950 παρουσιάστηκε στο Παρίσι το πρώτο του θεατρικό, που δεν είναι άλλο από τη «Φαλακρή τραγουδίστρια» (γράφτηκε το 1948) και παρά την αποδοκιμασία έργου και παραγωγής, ο ίδιος ήξερε ότι είχε βρει τον δρόμο του. Εκ των θεμελιωτών του Θεάτρου του Παραλόγου, μαζί με τον Μπέκετ, ο Ιονέσκο άφησε ισχυρή παρακαταθήκη.

Ο Γιάννης Κακλέας μεταφέρει στη σκηνή του θεάτρου Κιβωτός τον «Ρινόκερο», επιχειρώντας μια μετατόπιση της προβληματικής του έργου στο σήμερα. Επηρεασμένος από την τηλεοπτική σειρά «Black Mirror» και από την κλασική πλέον εικόνα των ανθρώπων, κυρίως των νέων, απόλυτα απορροφημένων από το κινητό τους, ο σκηνοθέτης επιλέγει να μιλήσει για τη μη επικοινωνία και την αποξένωση, αυτόν τον σύγχρονο φασισμό. Οπως επιλέγει να μιλήσει για την εσωτερική μεταμόρφωση των ανθρώπων σε ρινόκερους.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ. Οι ήρωες του Κακλέα δουλεύουν σε ένα γραφείο μαζί με τον Μπερανζέ -σύμβολο και πρωταγωνιστής, o oποίος μοιάζει σαν να μην μπορεί να χωρέσει πουθενά, γιατί δεν ταιριάζει με το τρέχον μοντέλο. Κι όταν ένας-ένας μεταμορφώνονται σε ρινόκερο, εκείνος πεισματικά αντιστέκεται. Η απειλή, όσο απόλυτη κι αν είναι, δεν θα τον απορροφήσει. Επιλέγοντας την εσωτερική μεταμόρφωση, ο σκηνοθέτης στερεί από το έργο και την παράσταση τη δύναμη και τη θεατρική πρόκληση που θέτει ο Ιονέσκο. Η ανάγνωση του έργου από τον Κακλέα δεν μειώνει ωστόσο την «επαναστατική» διάσταση του «Ρινόκερου», αφού σύντομα το κείμενο επιβάλλεται της σκηνοθεσίας.

Ο Αρης Σερβετάλης μοιάζει να ανήκει στον κόσμο αυτού του Παραλόγου, του «λογικού» παραλόγου: Η ερμηνεία του ακολουθεί την εξέλιξη του ρόλου. Με τη σωματικότητα που τον χαρακτηρίζει, απορροφά όλους τους κραδασμούς, για να καταλήξει σε ένα σύμβολο αντίστασης – εξαιρετικός στον μονόλογο του τέλους.

Ελλη Τρίγγου, Πάνος Παπαδόπουλος, Στέλιος Ιακωβίδης, Θάνος Μπίρκος συνθέτουν, έκαστος ξεχωριστά, τα κομμάτια αυτού του παραδομένου κόσμου.

Ενδιαφέρον το σκηνικό, με τις τάβλες που δημιουργούν επικλινή επίπεδα επί σκηνής. Ασύνδετα τα κοστούμια, πετυχαίνουν τον στόχο τους.

Ταλέντο χωρίς λόγια

Ο Γιώργος Χρυσοστόμου περιγράφει το «Mute», την καινούργια παράσταση που ετοιμάζει στο Θέατρο του Νέου Κόσμου (πρεμιέρα την Πέμπτη, 17 Οκτωβρίου), με τρόπο που δεν επιτρέπει ουσιαστικά να αντιληφθείς το περιεχόμενό της. Ισως γιατί Mute σημαίνει σιωπηλός, αθόρυβος, βουβός, μουγγός. Θέατρο δίχως λόγια; Ετσι φαίνεται.

Ο 39χρονος ηθοποιός, από τα ξεχωριστά ταλέντα της γενιάς του και όχι μόνο, είναι φύσει καλλιτέχνης. Οχι μόνο γιατί κουβαλάει τη (γνωστή) τρέλα που χαρακτηρίζει το σινάφι του. Ούτε γιατί συχνά-πυκνά εκπλήσσει με τις υποκριτικές του ικανότητες και δυνατότητες. Κυρίως γιατί τον αφορά βαθιά αυτό που κάνει.

Ο ροδίτης ηθοποιός, που δεν άργησε να ξεχωρίσει είτε κάνοντας τηλεόραση είτε θέατρο, είναι ένας άνθρωπος των άκρων. Στη ζωή του, όπως το έχει ο ίδιος παραδεχθεί, φλέρταρε πολλές φορές με μικρούς και μεγάλους κινδύνους, και αποφάσισε να μην το ξανακάνει. Μπήκε με υποτροφία στη Δραματική Σχολή του ΚΘΒΕ και από το νησί του βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη. Και έπεσε με τα μούτρα στην τέχνη του χαρίζοντας στο κοινό κορυφαίες στιγμές υποκριτικού οίστρου -όπως στο «Mistero

Buffo» του Ντάριο Φο, ως Ζαν στον «Ρινόκερο» του Ιονέσκο, αμφότερα σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου, ερμηνείες που τον οδήγησαν, αυτονοήτως, στο βραβείο Χορν, ή πρόσφατα στο «Πέτρες στις τσέπες του», όπου μοιράστηκε τη σκηνή με τον Μάκη Παπαδημητρίου.

Τώρα προτείνει κάτι δικό του, διαφορετικό, που μοιάζει να αποτελεί κομμάτι της προσωπικότητάς του. Μια παράσταση «με μουσική χωρίς μουσικούς, με λέξεις χωρίς λέξεις». Σαν να καλεί το κοινό να ανοίξει την πόρτα του δωματίου του και μαζί, ίσως, την πόρτα της ψυχής του.

Ο Γιώργος Χρυσοστόμου κρύβει μέσα του έναν κλόουν, σαν τον κλόουν που έκανε νεότερος σε παιδικά πάρτι. Γιατί κάπου εκεί βρίσκεται και η ψυχοσύνθεση του θεατρίνου – κάπου ανάμεσα στο γέλιο, το δάκρυ, το έντονο μακιγιάζ, την υπερβολή που περιμένουν τα παιδιά για να γελάσουν.

Το «Mute», μια παράσταση που φέρει την υπογραφή και τη σφραγίδα του, μοιάζει να συμπυκνώνει όλα όσα φέρει μέσα αυτός ο ηθοποιός. Αλλωστε το ταλέντο δεν χρειάζεται πολλά λόγια.