Ιστορία, έρωτας, μπάλα

«Μη χαμηλώνεις το βλέμμα» (Werk ohne Autor, Γερμανία, 2019) του Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ. Η τρίτη μεγάλου μήκους κινηματογραφική δημιουργία του σκηνοθέτη της κλασικής πια ταινίας «Οι ζωές των άλλων» είναι εμπνευσμένη από τη ζωή και το έργο του γερμανού εικαστικού Γκέρχαρντ Ρίχτερ και σου δίνει την αίσθηση ότι φιλοδοξεί να γίνει ένα έπος της σύγχρονης γερμανικής ιστορίας διατρέχοντας με υπομονή και ξεπερνώντας τις τρεις ώρες (ίσως κάπως υπερβολικά) δύο καίριες περιόδους της: τον ναζισμό και τον κομμουνισμό.

Ο Ρίχτερ (που στην ταινία «μετονομάζεται» σε Κουρτ Μπαρνέτ και τον υποδύεται ο Τομ Σίλινγκ) έζησε και τις δύο αυτές περιόδους προτού τελικά βρει διέξοδο στη Δύση. Ωστόσο, ποτέ δεν έχασε το πάθος για την τέχνη του, την ανάγκη του να ανακαλύψει την εσωτερική φωνή την οποία και «μετέφερε» στο έργο του. «Μη χαμηλώνεις ποτέ το βλέμμα» του είχε πει η αγαπημένη θεία του όταν ο Κουρτ ήταν παιδί και οι ναζί την απομακρύνουν βίαια από κοντά του λόγω της ιδιαιτερότητάς της. Ακολούθησε την τελευταία συμβουλή της και διατήρησε το πάθος του ζωντανό και την αξιοπρέπειά του αμόλυντη μπροστά σε μια σειρά από δυσάρεστες εκπλήξεις που η ζωή τού επιφύλασσε. Κυριολεκτικά μια αλυσίδα από εμπόδια, εμπόδια όμως που τελικά δίνουν μεγαλύτερο νόημα στη ζωή και κάνουν την ταινία του Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ πιο πικάντικη, μια διαρκή πάλη ανάμεσα στο Καλό και το Κακό που έφτασε ως τις υποψηφιότητες των Οσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας φέτος. Ξεχωρίζει με άνεση ο εξαίρετος ηθοποιός Σεμπάστιαν Κοχ που υποδύεται έναν σκοτεινό επιστήμονα, έναν άνθρωπο παντός καιρού, ο οποίος θα παίξει τον σημαντικότερο ρόλο στη ζωή του νεαρού ζωγράφου.

Βαθμολογία: 7 ½

«Το πορτρέτο μιας γυναίκας που φλέγεται» (Portrait de la jeune fille en feu, Γαλλία, 2019) της Σελίν Σιαμά. Σιωπές αμηχανίας, ένταση στα βλέμματα που πλημμυρίζουν επιθυμία και μια σεξουαλικότητα που ηλεκτρίζει μονίμως την ατμόσφαιρα γαλήνης είναι ορισμένα από τα στοιχεία που διακρίνεις με ευχαρίστηση παρακολουθώντας αυτή τη θαυμάσια ταινία που απέσπασε το βραβείο σεναρίου στο φετινό Φεστιβάλ των Καννών (γραμμένο από την ίδια τη σκηνοθέτρια). Δύο γυναίκες σε πρώτο πλάνο, η κακομαθημένη, αυτοκαταστροφική αλλά και ευφυής αριστοκράτισσα Ελοΐζ (Αντέλ Ανέλ) και η Μαριάν (Νοεμί Μερλάν), ήρεμη αλλά ανήσυχη ζωγράφος που βρίσκεται στο κάστρο της σε κάποιο νησί της Βρετάνης για να ζωγραφίσει το πορτρέτο της. Το πορτρέτο καθυστερεί να τελειώσει, κάτι που εύκολα δικαιολογείται. Καμία από τις δυο γυναίκες δεν θέλει να τελειώσει, διότι, αν αυτό γίνει, τι δουλειά θα έχει η ζωγράφος στο νησί; Αργά, σταθερά και αποφασιστικά, η Σιαμά φέρνει τη μία γυναίκα κοντά στην άλλη και αυτή η διαδικασία είναι συναρπαστική, παρά τους αργούς ρυθμούς της ταινίας που αρχικώς ίσως κουράσουν. Η καταπίεση ορίζει τον δρόμο προς την απελευθέρωση και κάποια στιγμή η φωνή της καρδιάς απομακρύνει τις δύο γυναίκες από τον εφιάλτη των ταμπού απογειώνοντας κυριολεκτικά την ταινία. Την έλλειψη μουσικής ποτέ δεν τη νιώθεις, αντιθέτως ταιριάζει στο ασκητικό ύφος του «Πορτρέτου», ενώ κάθε πλάνο της ταινίας είναι κέντημα· ένας πίνακας ζωγραφικής τόσο προσεκτικά δομημένος που απλώς και μόνο η χρωματική σύνθεση αρκεί για να σε αφήσει άφωνο.

Βαθμολογία: 8

Θρίλερ που τα ξεχνάς

Ο ισχυρότερος αντίπαλος του μυστικού πράκτορα και ταλέντου στο να σκοτώνει κόσμο Γουίλ Σμιθ στο «Gemini Man» (ΗΠΑ, 2019) είναι ένας κατά πολλά χρόνια νεότερος… κλώνος του. Και το γεγονός ότι τον υποδύεται ο ίδιος ο Σμιθ, ψηφιακά επεξεργασμένος ώστε να φαίνεται 25 χρόνια νεότερος, έχει ως ένα σημείο γούστο – ιδίως στις σκηνές όπου παλεύουν λυσσασμένα. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι τα εφέ βοηθούν την ταινία να ξεφύγει από την πεπατημένη και τα κλισέ του είδους της, ανάμεσα στα οποία και ο εντελώς σχηματικός, «ευφυής κακός» εμπνευστής αυτού του πειράματος (Κλάιβ Οουεν). Κοσμοπολίτικη πάντως (γυρίσματα σε διάφορες πόλεις του κόσμου), ευκολοχώνευτη και με έναν Σμιθ σε φόρμα, ιδίως όταν κάνει χιούμορ για την ηλικία του – έχει πλέον περάσει τα 50. Σίγουρα πάντως όχι μια ταινία του επιπέδου ενός Ανγκ Λι («Το μυστικό του Brokeback Mountain», «Τίγρης και δράκος» κ.ά.)

Βαθμολογία: 5

Ο Χένρι Καβίλ θα βάλει και πάλι τα δυνατά του για να μας κάνει να ξεχάσουμε ότι κάποτε υπήρξε ένας βαρετός Superman, όμως το θριλεράκι του Ντέιβιντ Ρέιμοντ «Ο κυνηγός της νύχτας» («Nomis», ΗΠΑ/Kαναδάς, 2019) είναι τόσο ρουτινιάρικο και ασήμαντο, που σε λίγο καιρό δεν θα το θυμόμαστε καν στη φιλμογραφία του βρετανού ηθοποιού. Αστυνομικός στα ίχνη ψυχοπαθούς απαγωγέα και ίσως δολοφόνου κατά συρροή, ο Καβίλ θα βρεθεί προ εκπλήξεως όταν αντιληφθεί ποιος είναι ο «εγκέφαλος» που κινεί τα νήματα του υπόπτου που έχει συλλάβει (Μπρένταν Φλέτσερ). Ομως αυτή η έκπληξη, η ταυτότητα του «εγκεφάλου», είναι η μόνη σε μια άνευρη ταινία την οποία νιώθεις ότι έχεις ξαναδεί δεκάδες φορές και πολύ καλύτερα. Η παράπλευρη ιστορία του δικαστή – εκδικητή της νύχτας (Μπεν Κίνγκσλεϊ), ο οποίος βοηθά την αστυνομία στο έργο της, θα μπορούσε να λείπει και να στηρίζει από μόνη της μια άλλη, ενδεχομένως πιο ενδιαφέρουσα ταινία.

Βαθμολογία: 4

Latin ντοκιμαντέρ

Τόσο ο αργεντινός άσος του ποδοσφαίρου Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα, όσο και η δικτατορία του Πινοτσέτ στη Χιλή είναι θέματα που έχουν τροφοδοτήσει πολλές φορές το είδος του ντοκιμαντέρ, επομένως εύλογα αναρωτιέσαι τι μπορούν να προσφέρουν τα «Diego Μaradona» (Αγγλία, 2019) του Ασίφ Καπάντια και «Οροσειρά των ονείρων» (La cordillère des songes, Γαλλία/Χιλή) του Πατρίτσιο Γκουζμάν.

Το «Diego Μaradona» είναι σίγουρα καλύτερο, διότι χρησιμοποιεί ανέκδοτο υλικό από την περίοδο του Μαραντόνα στη Νάπολι, όπου κατάφερε να δώσει αίγλη σε μια ομάδα (και μια πόλη) που η υπόλοιπη Ιταλία θεωρούσε για τα σκουπίδια. Τίποτε δεν μένει κρυφό, από τα έξαλλα πάρτι με την κοκαΐνη μέχρι τη σχέση του Μαραντόνα με τη Μαφία. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια κολακευτική αγιογραφία του μεγαλύτερου ίσως ποδοσφαιριστή όλων των εποχών, αλλά για ένα σκληρό πορτρέτο ενός αυτοκαταστροφικού ταλέντου.

Βαθμολογία: 7

Η«Οροσειρά των ονείρων» είναι ένα ακόμη ντοκιμαντέρ του Γκουζμάν πάνω στον εφιάλτη της δικτατορίας Πινοτσέτ στη χώρα του, τη Χιλή (την οποία ο ίδιος ο Γκουζμάν εγκατέλειψε για τη Γαλλία όταν έγινε το πραξικόπημα). Το φιλμ αποτελεί μέρος μιας τριλογίας (προηγήθηκαν τα «Νοσταλγώντας το φως» και «Μαργαριταρένιο κουμπί») και παρά τη χρήση αρχειακού υλικού είναι εμφανές ότι ο σκηνοθέτης δεν έχει πολλά να προσθέσει. Η βασική ιδέα είναι ότι αυτή τη φορά προσανατολίζεται στη σύνδεση του θέματός του με την περίφημη οροσειρά των χιλιανών Ανδεων Κορντιγέρα, ο ορυκτός πλούτος της οποίας ανήκει πλέον σε ξένα χέρια, με αποτέλεσμα οι ίδιοι οι Χιλιανοί να μην μπορούν να επισκεφτούν κάποια σημεία της.

Βαθμολογία: 5