Ο… οδοστρωτήρας ξαναχτύπησε

Ενα εντυπωσιακό γκραφίτι προστέθηκε εδώ και περίπου δύο εβδομάδες στους τοίχους της Ρώμης. Απεικονίζει τον πρώην πρωθυπουργό και πρώην ηγέτη του ιταλικού Δημοκρατικού Κόμματος (PD) Ματέο Ρέντσι σαν φτερωτό θεό της αγάπης, να χτυπάει με το βέλος του όχι δύο, αλλά τρεις ήδη αγκαλιασμένους άνδρες: τον νυν πρωθυπουργό Τζουζέπε Κόντε, τον νυν ηγέτη του PD Νικόλα Τζινγκαρέτι και τον επικεφαλής του Κινήματος Πέντε Αστέρων (M5S) Λουίτζι ντι Μάιο. Μία από τις πιο σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ιταλικής ιστορίας, όπως την αποτύπωσε η τέχνη του δρόμου. Γιατί ο Ρέντσι έπαιξε οργανικό ρόλο στη συγκρότηση της «κυβέρνησης Κόντε ΙΙ», τον συνασπισμό Μ5S και PD, που ανέτρεψε, κόντρα σε κάθε προγνωστικό, τα σχέδια του Ματέο Σαλβίνι να σύρει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές και να αποκτήσει ο ίδιος την απόλυτη εξουσία. Απρόθυμα κάθισαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και ο Τζινγκαρέτι, και ο Ντι Μάιο, ο Ρέντσι τούς εξώθησε. Για ποιο λόγο αποχωρεί λοιπόν από το Δημοκρατικό Κόμμα; Με τι στόχο; Και κυρίως, γιατί τώρα, πάνω που έπαιρνε μια ανάσα και η Ιταλία και η Ευρώπη;

Το βιογραφικό του Ματέο Ρέντσι είναι λίγο – πολύ γνωστό, στην αναζήτηση των απαντήσεων όμως όλα μπορεί να βοηθήσουν. Γεννημένος το 1975 στη Φλωρεντία, ο δεύτερος τεσσάρων παιδιών, από πατέρα Χριστιανοδημοκράτη, σε μια πιστή καθολική οικογένεια, ο Ρέντσι σπούδασε Νομικά, κέρδισε στα 20 του 48 εκατομμύρια λιρέτες (κάπου 25.500 ευρώ σήμερα) στον τηλεοπτικό «Τροχό της Τύχης», εντάχθηκε αρχικά στο Ιταλικό Λαϊκό Κόμμα και κατόπιν στο κόμμα της Μαργαρίτας, έγινε το 2004 ο νεότερος περιφερειάρχης (της Φλωρεντίας) στην ιστορία της Ιταλίας, πέρασε στο Δημοκρατικό Κόμμα, διετέλεσε από το 2009 έως το 2014 δήμαρχος της Φλωρεντίας και στις 22 Φεβρουαρίου του 2014, στα 39 του χρόνια, έγινε ο νεότερος πρωθυπουργός στην ιταλική ιστορία. Εμεινε στο πόστο αυτό κάτι λιγότερο από δύο χρόνια, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016, οπότε αναγκάστηκε να παραιτηθεί, υπό το βάρος της ήττας στο δημοψήφισμα για τη συνταγματική μεταρρύθμιση που είχε ο ίδιος προκηρύξει. Παρέμεινε επικεφαλής του Δημοκρατικού Κόμματος από τον Δεκέμβριο του 2013 έως τον Μάρτιο του 2018 – με μια ολιγόμηνη διακοπή το 2017. Εκτοτε, τους τελευταίους 18 μήνες, ο Ματέο Ρέντσι, το άλλοτε τρομερό παιδί της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς, ο βαφτισμένος από τον Τύπο «Rottamatore» (κάτι σαν οδοστρωτήρας), που είχε βάλει στόχο να εκσυγχρονίσει τη χώρα του, ήταν ένας απλός γερουσιαστής, ουσιαστικά περιθωριοποιημένος στο κόμμα του, με ένα ποσοστό δημοτικότητας που δεν ξεπερνούσε το 20%. Και ξαφνικά, το πρόσωπό του γέμισε ξανά τα ιταλικά (και όχι μόνο) πρωτοσέλιδα.

Την περασμένη Τρίτη, μόλις δύο εβδομάδες αφότου το Δημοκρατικό Κόμμα επανήλθε στο προσκήνιο με εννέα υπουργούς στην κυβέρνηση Κόντε, ο Ρέντσι ανακοίνωσε ότι αποχωρεί προκειμένου να ιδρύσει έναν νέο, κεντρώο «οίκο» και να κάνει πολιτική «αλλιώς». Italia Viva ονομάστηκε ο νεοσύστατος «οίκος», υποδηλώνοντας μια ενθάρρυνση (Ζήτω η Ιταλία!) και μια επιθυμία ταυτόχρονα – τη συσπείρωση των «ζωντανών» δυνάμεων της χώρας. Οποιαδήποτε ομοιότητα με το En Marche!, το κίνημα του Εμανουέλ Μακρόν που έφερε τα πάνω κάτω την περίοδο 2016-2017 στη Γαλλία, μάλλον δεν είναι συμπτωματική. Ο Ρέντσι ανέκαθεν ονειρευόταν ένα κεντρώο, φιλελεύθερο κόμμα όπως το La République en Marche – Η Δημοκρατία Εμπρός, όπως μετονομάστηκε το κίνημα του γάλλου προέδρου. Ανέκαθεν – σημειώνει χαρακτηριστικά η Μαρτσέλε Παντοβάνι στο γαλλικό «L’Obs» – ήθελε ένα κόμμα όπου δεν θα ήταν σύνηθες να τραγουδάνε σε κάθε συνάντηση το «Bella Ciao» και το «Bandiera Rossa». Και επί Νικόλα Τζινγκαρέτι, το PD έκανε μια ξεκάθαρη (επι)στροφή προς τα αριστερά που δύσκολα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από τους κεντρώους, όπως ο Ρέντσι. «Υπάρχουν υπερβολικά πολλοί άνθρωποι στο PD που δεν σκέφτονται τίποτε άλλο παρά μόνο πώς να μου κάνουν πόλεμο… Δεν μπορώ να περνάω τον χρόνο μου αμυνόμενος στις επιθέσεις των υποτιθέμενων φίλων, αντί να πολεμάω τον Σαλβίνι» εξήγησε ο ίδιος.

Ο 44χρονος γερουσιαστής έσπευσε να υπογραμμίσει πως το διαζύγιο θα παραμείνει «συναινετικό», ότι ο ίδιος και οι περίπου 40 βουλευτές και γερουσιαστές του PD που θα τον ακολουθήσουν στο Italia Viva θα συνεχίσουν να στηρίζουν την κυβέρνηση Κόντε, ότι εχθρός του είναι ο Ματέο Σαλβίνι και μόνο, ότι στο τέλος της ημέρας η νέα κυβέρνηση μπορεί να διευρύνει χάρη σε αυτόν την κοινοβουλευτική της στήριξη. Βαδίζοντας για μία ακόμα φορά στα χνάρια του Μακρόν, ο Ρέντσι φιλοδοξεί να προσελκύσει τους (μετριοπαθείς) απογοητευμένους της Δεξιάς, τους «παλιούς» τού (καταρρακωμένου πια) Φόρτσα Ιτάλια που δυσκολεύονται να ψηφίσουν Λέγκα, αλλά δεν μπορούν να στηρίξουν και το PD. Υπάρχει πράγματι ένας κεντρώος χώρος «ορφανός» στην Ιταλία, το ερώτημα όμως είναι: τον θέλει για πατέρα του; Γιατί η Ιταλία δεν είναι Γαλλία. Και ο Ρέντσι δεν είναι Μακρόν. Οι πρώτες δημοσκοπήσεις δίνουν στο Italia Viva στην καλύτερη ένα 8%, στη χειρότερη ένα 3%. Και οι κριτικές ότι, υποκινούμενος από υπερβολικό ενθουσιασμό / πολιτικό κυνισμό / μικροπολιτικά κίνητρα κάνει μια ήδη εύθραυστη κυβέρνηση ακόμα πιο εύθραυστη αναπτερώνοντας τελικά τις ελπίδες του Σαλβίνι να επιστρέψει στην εξουσία, πέφτουν σαν βροχή. Οσο για τον γάλλο πρόεδρο, αυτός κατά τη σύντομη επίσκεψη που έκανε την Τετάρτη στην Ιταλία προκειμένου να αναθερμάνει τη σχέση του με τη Ρώμη συναντήθηκε, όπως ήταν φυσικό, με τον ιταλό ομόλογό του και τον ιταλό πρωθυπουργό – μόνο.