Πώς ήταν η Γη στις {LF}20 Σεπτεμβρίου 1519;

«Η Υψηλότητά σας θα ξέρει ότι αυτό που περισσότερο εκτιμούμε και φοβόμαστε είναι πως έχουμε ανακαλύψει και διασχίσει όλη την καμπύλη του κόσμου, πηγαίνοντας στα δυτικά κι ερχόμενοι στα ανατολικά». Με αυτή τη φράση, ο Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, ανακοίνωσε στον ισπανό βασιλιά Κάρολο, ότι ύστερα από τρία χρόνια περιπλάνησης στους ωκεανούς, το εγχείρημα που ξεκίνησε με πρωταγωνιστή τον Φερδινάνδο Μαγγελάνο για να φτάσει ως τα νησιά Μολούκες της Ινδονησίας, εξελίχθηκε τελικά στον πρώτο περίπλου της γης.  Αυτή η επιστολή με ημερομηνία 6 Σεπτεμβρίου 1522, είναι ένα μόνο από τα κειμήλια της έκθεσης «El viaje mas largo» (Το πιο μακρύ ταξίδι) που εγκαινιάστηκε πρόσφατα στο Γενικό Αρχείο των Ινδιών στη Σεβίλλη.

Στις 20 Σεπτεμβρίου συμπληρώνονται ακριβώς 500 χρόνια από την αναχώρηση του πορτογάλου θαλασσοπόρου Μαγγελάνου για την εξερεύνηση του κόσμου, μια αποστολή που άλλαξε για πάντα την ιστορία της ανθρωπότητας. Τιμώντας λοιπόν η Ισπανία αυτή την επέτειο παρουσιάζει μια σειρά εκδηλώσεων, ανάμεσά της κι αυτήν την έκθεση που συγκεντρώνει αρχειακό υλικό και τεκμήρια από εκείνο το ταξίδι (κάποια βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας). Μέχρι τις 23 Φεβρουαρίου, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει βήμα βήμα την πορεία του στόλου του Μαγγελάνου, μέσα από 106 εκθέματα, εθνογραφικά έργα και οπτικοακουστικές μαρτυρίες που ανασυνθέτουν την περίοδο εκείνη αλλά κι αποτείνουν φόρο τιμής στο ανήσυχο πνεύμα της αναζήτησης του ανθρώπου.

Ο άθλος του περίπλου της Γης έγινε πραγματικότητα χάρη στο όραμα και τη φιλοδοξία του Μαγγελάνου. Στη διαίσθησή του ότι μπορούσε να υπάρξει ένας θαλάσσιος δρόμος που ένωνε τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό. Στο πείσμα του να πείσει τον βασιλιά Κάρολο για να του χρηματοδοτήσει το ταξίδι προς τα νησιά Μολούκες. Σύμφωνα με το συμβόλαιο που είχαν άλλωστε υπογράψει οι άρχοντες της Ιβηρικής Χερσονήσου (7/6/1494) οι κατακτήσεις στον Νέο Κόσμο έπρεπε να χωριστούν ανάμεσα στα βασίλεια της Καστίλλης, της Αραγώνας και της Πορτογαλίας.

Συγκεκριμένα, η αποστολή που πλήρωνε η Ισπανία και θα έφτανε μέχρι τα νησιά και την Ασία, αφορούσε μόνο στη δυτική πορεία των καραβιών, γι’ αυτό και ο Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο, διάδοχος του Μαγγελάνου όταν εκείνος έφυγε από τη ζωή το 1521, στο ταξίδι της επιστροφής δεν σταμάτησε σε κάποιο λιμάνι, προσπαθώντας να τηρήσει τη συμφωνία.

ΑΓΕΛΑΔΕΣ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Στην έκθεση, συναντάται η αναλυτική λίστα με τις προμήθειες που είχαν οι ναυτικοί εν πλω, προκειμένου να επιβιώσουν στη μάχη της θάλασσας. Ανάμεσα στα υπόλοιπα, έβαλαν στα αμπάρια τους βέλη, τόξα, κράνη αλλά κι έξι αγελάδες, τις οποίες άρμεγαν για να παίρνουν το γάλα τους και να το πίνουν τα πληρώματα των καραβιών με εντολή του καπετάνιου τους. Ξεχωριστή θέση είχε το «Βιβλίο της ειρήνης των Μολούκων», ένα χειρόγραφο του 1521 όπου περιγράφεται αναλυτικά όλη η εμπορική και διπλωματική δράση της αρμάδας στην περίοδο της εξερεύνησης, μέχρι τον θάνατο του Μαγγελάνου στις 27 Απριλίου 1521 στις παραλίες  του νησιού Μακτάν στις Φιλιππίνες από τα χέρια των ιθαγενών, πολύτιμο στοιχείο μια και σήμερα είναι το μοναδικό σωζόμενο έγγραφο που δημιουργήθηκε στη διάρκεια του διάπλου εν πλω. Ο γύρος του κόσμου που ξεκίνησε με 239 άνδρες και πέντε πλοία, ολοκληρώθηκε τελικά με μόλις 18 ναύτες στο πλοίο Victoria, οι οποίοι έφτασαν τόσο εξαντλημένοι που δεν είχαν κουράγιο ούτε να κάνουν κουπί μέχρι το λιμάνι. Μια άλλη βάρκα τελικά τους ρυμούλκησε στη Σεβίλλη μέσω του ποταμού Γουαδαλκιβίρ. Ο κόσμος, όπως τον ήξεραν μέχρι τότε, άλλαξε μόλις αυτοί πάτησαν το πόδι τους στη στεριά στις 8 Σεπτεμβρίου 1522, ανατρέποντας παράλληλα και τις εμπορικές σχέσεις. Πιστοί στο πνεύμα της φράσης «έκαναν το αδύνατο γιατί δεν ήξεραν ποιο ήταν», κατάφεραν να αποδείξουν πως η Γη όχι μόνο είναι στρογγυλή αλλά και πλεύσιμη και να ενώσουν τον παλιό με τον νέο κόσμο.