Παρεξηγημένος και ασυμβίβαστος

Μπορεί ο μάγκας «Πρόεδρος» της ποδοσφαιρικής ομάδας στην τηλεοπτική διαφήμιση – «Αγαπούλα» – να τον έκανε πασίγνωστο στη νεότερη γενιά, όμως ο Τάκης Σπυριδάκης δεν ήταν φυσικά μόνο αυτό. Τουναντίον, σε μια επικοινωνία που είχαμε πριν από μερικά χρόνια με αφορμή αυτή τη «διαφημιστική» του επιτυχία, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης δεν έκρυψε τη στενοχώρια του που ο κόσμος φαινόταν να τον περιορίζει μόνον στον ρόλο του Προέδρου.

Γνωστός στον κινηματογράφο έγινε χάρη σε δύο ταινίες που διανεμήθηκαν πολύ κοντά η μία με την άλλη: τη «Γλυκιά συμμορία» (1983) του Νίκου Νικολαΐδη και την «Λούφα και παραλλαγή» (1984), την κλασική στρατιωτική κωμωδία του Νίκου Περάκη όπου ο Σπυριδάκης υποδύθηκε τον Παναγιώτη Παλούρδο, τον λουφατζή αλλά καπάτσο φαντάρο που είχε όλα τα «μέσα» κι «έλυνε και έδενε» (πολλά χρόνια αργότερα ο Σπυριδάκης θα έκανε ένα τιμής ένεκεν πέρασμα και από τις «Σειρήνες στο Αιγαίο» του Περάκη). Ηταν η δεκαετία του 1980 όταν είχε αρχίσει να ωριμάζει ο νέος ελληνικός κινηματογράφος και ο Τάκης υπήρξε κομμάτι αυτού του «κύματος» ερμηνευτών, του οποίου όμως η διάρκεια δεν ήταν μεγάλη.

Στη «Γλυκιά συμμορία» μαζί με τον Τάκη Μόσχο (που επίσης έφυγε από τη ζωή τον περασμένο Απρίλιο), ο Σπυριδάκης έπλασε το αντρικό ντουέτο μιας τετραμελούς παρέας «αναρχικών» που μάχονταν, με τον τρόπο τους, κατά του «συστήματος». Ο αντίκτυπος της ταινίας στην εποχή της ήταν τεράστιος και το αποτέλεσμα ήταν να γίνει η πιο «mainstream cult» ταινία των eighties. Ο σκηνοθέτης έδωσε συνέχεια στη συνεργασία του με τον Σπυριδάκη και τον επέλεξε για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της μελλοντολογικής περιπέτειας «Πρωινή περίπολος», μια παράξενη μείξη των επιρροών του Νικολαΐδη από διάφορες ταινίες (Ταρκόφσκι, «Μπλέιντ Ράνερ» κ.ά.). Ο Σπυριδάκης ήταν συμπαθής παίζοντας τον φύλακα, επιζήσαντα μιας ανεξήγητης καταστροφής του κόσμου ο οποίος προσπαθεί να επιβιώσει μαζί με μια γυναίκα (Μισέλ Βάλεϊ).

ΝΕΟ ΚΥΜΑ. Εν τέλει το όνομά του, όπως και του Μόσχου, συνδέθηκε τόσο πολύ με το Νέο Κύμα, που όταν το Κύμα φάνηκε να κοπάζει, ο Σπυριδάκης φάνηκε να κοπάζει μαζί του. Σε αντίθεση με τον Μόσχο όμως, παρά τη χρόνια απουσία του από τον κινηματογράφο, βρήκε τελικά κάποιες διεξόδους και έτσι η καριέρα του ποτέ δεν αποσυντονίστηκε. Η παρουσία του στο σινεμά συνεχίστηκε με δεύτερους ρόλους ή με περάσματα σε ταινίες, οι οποίες – με εξαίρεση το «Αυτή η νύχτα μένει» του Νίκου Παναγιωτόπουλου και το «Αν…» του Χριστόφορου Παπακαλιάτη –  δεν έκαναν την αίσθηση των δύο πρώτων του (ενδεικτικά: «Μαύρο γάλα», «Οι ιππείς της Πύλου», «Ισοβίτες», «Η λιμουζίνα», «Κουράστηκα να σκοτώνω τους αγαπητικούς σου»).

Ο ίδιος σκηνοθέτησε τη μικρή μήκους «Βέρα Κρουζ» και τη μεγάλου μήκους «Ο κήπος του Θεού» (1994), ένα εξαιρετικά δυσάρεστο αλλά συγχρόνως έντιμο αλληγορικό δράμα φυλακής. Σ’ αυτό παρακολουθεί την πορεία τεσσάρων «φευγάτων» τύπων που για να ξεφύγουν από την καταπίεση των δεσμοφυλάκων και να ξαναβρούν τον εαυτό τους παίζουν μπάλα, πηγαίνουν στην εκκλησία, μαθαίνουν χορούς, απαγγέλλουν ποιήματα. Σκληρή ταινία, βουτηγμένη στην απόγνωση, την καταχνιά και το μαρτύριο, φτιαγμένη χωρίς αναστολές από έναν γνήσιο καλλιτέχνη, κάπως παρεξηγημένο, ίσως, γιατί άλλο ο κόσμος έβλεπε πάνω του και άλλο ήταν στην πραγματικότητα. Οταν με αφορμή τα υπέροχα και επίσης παρεξηγημένα «Τέσσερα μαύρα κοστούμια» (2010) του Ρένου Χαραλαμπίδη, είχα συναντήσει για κοινή συνέντευξη τους τέσσερις πρωταγωνιστές (Σπυριδάκης, Χαραλαμπίδης, Γιάννης Ζουγανέλης, Αλκης Παναγιωτίδης), θυμάμαι κάτι που είχε πει ο Σπυριδάκης: «Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα του κόσμου στην οποία η λέξη κουλτούρα είναι βρισιά». Νομίζω ότι είχε απόλυτο δίκιο.