Η Αστυνομία μπορεί να κάνει ελέγχους στους δρόμους!

Εχει τη δυνατότητα η Ελληνική Αστυνομία σήμερα – μετά την εφαρμογή του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας – να σταματάει ένα αυτοκίνητο για να ελέγξει εάν έχει πλαστές πινακίδες; Ή για να διερευνήσει εάν ο οδηγός του μεταφέρει ναρκωτικές ουσίες;

Η απάντηση είναι σίγουρα ναι (και χωρίς την παρουσία δικαστικού λειτουργού)! Και είναι πραγματικά εκπληκτική η κακή «ερμηνεία» των υφιστάμενων διατάξεων που γίνεται στο έγγραφο το οποίο συντάχθηκε από περιφερειακές υπηρεσίες της ΕΛ.ΑΣ. (και έφερε στη δημοσιότητα η εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»).

Τι εννοώ; Η Ελληνική Αστυνομία έχει μεταξύ των άλλων και μια σημαντική «προληπτική αποστολή». Τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια; Σημαίνει ότι μπορεί να λαμβάνει όλα εκείνα τα απαραίτητα μέτρα τα οποία στοχεύουν στην αποτροπή διάπραξης των εγκλημάτων, στη διατήρηση της «ευταξίας» στους δημόσιους χώρους (αεροδρόμια) κ.λπ.

Η ανωτέρω προληπτική δράση της Αστυνομίας δεν θίγεται ούτε επηρεάζεται από αλλαγές που γίνονται στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Και για αυτό είναι άκρως απαραίτητο να δοθούν άμεσα από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη οι κατάλληλες οδηγίες προς τους αστυνομικούς, ώστε οι τελευταίοι να μη νιώθουν ότι «έχουν δεσμευμένα τα χέρια τους» και ότι δεν μπορούν να κάνουν ούτε ένα απλό έλεγχο στα νυκτερινά κέντρα, χωρίς την παρουσία δικαστικού λειτουργού!

Υπό την έννοια τούτη η ανωτέρω προληπτική δράση της Αστυνομίας εξακολουθεί να διέπεται και σήμερα από τα άρθρα 94 και 96 του ΠΔ 141/1991. Και επομένως οι αστυνομικοί μπορούν να κάνουν ό,τι έκαναν και προηγουμένως. Δηλαδή μπορούν να ελέγχουν εάν σε ένα αυτοκίνητο «μεταφέρονται» ναρκωτικές ουσίες, να κάνουν σωματικές έρευνες κ.λπ.

Βεβαίως είναι απαραίτητο κάποια στιγμή – όπως ισχύει και στη Γερμανία – να οριοθετήσουμε με νόμο ποιες ακριβώς προληπτικές ενέργειες μπορεί να κάνει η Αστυνομία (γιατί είχαν γίνει και πολλές επικίνδυνες καταχρήσεις στο παρελθόν)!

Αντίθετα ο νέος ΚΠΔ ρυθμίζει στο άρθρο 253 τον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι σωματικές και κατ’ οίκον έρευνες (μετά τη διάπραξη ενός εγκλήματος και την ενεργοποίηση μιας ποινικής διαδικασίας)!

Και σε ό,τι αφορά μεν την έρευνα στο σπίτι τα πράγματα είναι άκρως σαφή, γιατί ισχύει το άρθρο 9 του Συντάγματος το οποίο επιβάλλει την παρουσία δικαστικού λειτουργού κατά τη διενέργεια μιας τέτοιας πράξης (για τη μεγαλύτερη προστασία του οικιακού ασύλου).

Σε ό,τι αφορά όμως τις σωματικές έρευνες υπάρχει όντως μια «σύγχυση» (σε σχέση με την αναγκαιότητα παρουσίας ενός δικαστικού λειτουργού), γιατί άλλα μας λέει η αιτιολογική έκθεση και άλλα το άρθρο 253! Και αυτό πρέπει να διορθωθεί!

Το συμπέρασμα; Πρέπει να γίνει μια άμεση παρέμβαση, γιατί διαφορετικά η Αστυνομία δεν θα εκτελεί την αποστολή της (σε καιρούς έντονης ανομίας)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ