Η χρυσή λεκάνη των ρεκόρ

Η χρυσή λεκάνη του Μαουρίτσιο Κατελάν που εγκαταστάθηκε στο μουσείο Γκουγκενχάιμ της Νέας Υόρκης πρόκειται να μετακινηθεί και να μετεγκατασταθεί για ένα σύντομο διάστημα στο βασιλικό ανάκτορο Μπλένχαϊμ στην Οξφόρδη. Ο ιταλός καλλιτέχνης ονόμασε το γλυπτό από ατόφιο χρυσό 18 καρατίων «America» και έγινε πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες της Νέας Υόρκης το 2016, δύο μήνες πριν από την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ. Το έργο του είναι διαθέσιμο προς χρήση τριών λεπτών από κάθε επισκέπτη του βασιλικού ανακτόρου που θα ήθελε να το δει τοποθετημένο κοντά στο δωμάτιο όπου γεννήθηκε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ.

«Η τουαλέτα είναι ένα μέρος όπου όλοι συχνάζουν στη διάρκεια της μέρας. Καθώς άρχισα να σκέφτομαι αυτό το έργο, αυτή η σκέψη ήταν πολύ εμπνευστική. Μετά προστέθηκε το υλικό: ο χρυσός είναι η κατ’ εξοχήν θρησκευτική ύλη, καθώς και ο πυρήνας του καπιταλισμού. Γέλασα στην ιδέα, μίλησα με μερικούς φίλους και αστειευτήκαμε με αυτό. Τότε συνειδητοποίησα ότι θα ήταν ενδιαφέρον να συνδυάσεις το πιο σπάνιο υλικό με τον πιο κοινό χώρο», εξηγεί ο Μαουρίτσιο Κατελάν. Και προσθέτει ότι κόστισε πολύ ακριβά επειδή η χύτευση της τουαλέτας σε χρυσό δεν είχε γίνει ποτέ πριν και χρειάστηκε εξειδικευμένες γνώσεις μηχανικού και ικανότητες έμπειρων τεχνιτών. «Την ονόμασα “America” επειδή εκπροσωπεί το 1% της τέχνης για το 99%. Διασφαλίζει την υπόσχεση της πεμπτουσίας του αμερικανικού ονείρου – την πρόσβαση σε ευκαιρία και ανάπτυξη για όλους – ενώ καθιστά ορατό αυτό που δεν είναι εφικτό για τους περισσότερους: ο χρυσός».

Στη Νέα Υόρκη, συνεχίζει ο ιταλός καλλιτέχνης, «υπήρξε μια ουρά από την ώρα έναρξης μέχρι το κλείσιμο του μουσείου σε όλη τη διάρκεια της έκθεσης. Η Αμερική δίνει τη δυνατότητα να είσαι μπροστά σε ένα νέο αντικείμενο λατρείας. Πρόκειται για μια πνευματική στιγμή καθαρού, μοναχικού προβληματισμού στο λιγότερο προφανές σημείο ενός ιερού τόπου, ενός μουσείου. Αυτό είναι κάτι που δεν συμβαίνει τόσο συχνά».

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΩΣ ΤΕΧΝΗ. Ο Κατελάν στον κόσμο της σύγχρονης τέχνης θεωρείται ένας φαρσέρ που χρησιμοποιεί το σαρκαστικό χιούμορ του στα έργα του για να σχολιάσει την πραγματικότητα. Ο ίδιος απαντά: «Το χιούμορ λειτουργεί σαν ένα καλό έργο τέχνης: και τα δύο προορίζονται να σας κάνουν να κοιτάξετε και να σκεφτείτε δύο φορές. Το γέλιο μπορεί να έχει δύο πτυχές: μπορεί να είναι μια απόδραση από μια ενοχλητική κατάσταση ή μια στιγμή σαφήνειας».

Τι άλλαξε όμως την απόφαση που είχε πάρει το 2011 ανακοινώνοντας ότι θα αποσυρθεί από την τέχνη; «Ας πούμε ότι για λίγο προσποιήθηκα ότι είμαι νεκρός. Αλλά όπως και ο Δάντης μετά την περιπλάνησή του στην κόλαση, επέλεξα να επανέλθω στη ζωή. Αν είναι αλήθεια ότι ποτέ δεν έχεις ζήσει πραγματικά μέχρι να πεθάνεις, τώρα είμαι έτοιμος να ξεκινήσω τη νέα μου ζωή! Για να μιλήσω σοβαρά, έψαχνα έναν τρόπο για να πάρω απόσταση από ένα σύστημα που έγινε ασφυκτικό. Η “σύντομη παύση” ήταν αυτό που βρήκα να λειτουργεί».

Και μετά τη χρυσή τουαλέτα, ποιο είναι το επόμενο βήμα; «Οι δύο πιο σημαντικές ημέρες της ζωής μας είναι η ημέρα που γεννιόμαστε και η ημέρα που καταλαβαίνετε τι εννοώ. Ακόμη επεξεργάζομαι αυτήν την τελευταία ημέρα».