Νεκρή γυναίκα, μόνη, ψάχνει

Είναι ο τόπος όπου αποσύρθηκε ο Ρενουάρ στο λυκόφως της ζωής του, με την ελπίδα να απαλύνει το μεσογειακό κλίμα την αρθρίτιδά του. Μία γραφική πόλη 50.000 κατοίκων και πολύ περισσότερων τουριστών λίγο έξω από τη Νίκαια, στη γαλλική Ριβιέρα, γνωστή για τα δάση, τις βοτσαλωτές παραλίες της, τις παραθαλάσσιες χάρες της και το ιπποδρόμιό της. Εκεί, σε αυτό το ειδυλλιακό περιβάλλον, κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό του Καν-σιρ-Μερ, κάτω από έναν σωρό από κομμένα κλαδιά και άλλα απορρίμματα, ξεπρόβαλε το μεσημέρι του Σαββάτου ένα άψυχο γυναικείο πόδι. Το αντιλήφθηκε ένας γείτονας, από το παράθυρό του, και ειδοποίησε την αστυνομία. Ανήκε σε μία κοπέλα 21 χρόνων, που είχε ξυλοκοπηθεί μέχρι θανάτου, το προηγούμενο βράδυ, από τον 26χρονο σύντροφό της.

Το όνομα της νεαρής γυναίκας δεν έχει γίνει ακόμα γνωστό, οι τελευταίες γραμμές της ιστορίας της, όμως, έχουν. Υπάρχουν άλλωστε και αυτόπτες μάρτυρες, μία μητέρα με τον γιο της, κάτοικοι της οδού Γκαριλιανό του Καν-σιρ-Μερ, που άκουσαν γύρω στις 2 το πρωί του Σαββάτου κραυγές και ήχους από χτυπήματα στην αυλή του κτιρίου όπου διαμένουν και βγήκαν να δουν τι συμβαίνει. «Την ξυλοκόπησε μέχρι θανάτου, πηδούσε πάνω της σαν να ήταν τραμπολίνο». Η γυναίκα διαβεβαιώνει πως  περιέγραψε τα πάντα στην αστυνομία, από το τηλέφωνο. «Τους τα εξηγούσα όλα λέγοντάς τους. Μα έχει τελειώσει το πράγμα! Μα πού είστε; Δεν την βλέπω πλέον, πέθανε η κακόμοιρη κοπέλα, πέθανε!». Ο γιος της προσπάθησε να προκαλέσει τον 26χρονο, να αποσπάσει την προσοχή του. Εκείνος τον απείλησε, του είπε πως έχει επάνω του μαχαίρι. Oταν πια έφτασε η αστυνομία, όλα ήταν ήρεμα. «Αποχώρησαν λέγοντάς μας, “Oχι, όχι, δεν υπάρχει τίποτα”… Το πτώμα δεν το βρήκαν παρά την επομένη». Με το πρόσωπο και το κορμί τόσο παραμορφωμένα από τα χτυπήματα, που ήταν επισήμως αδύνατη η άμεση αναγνώρισή του.

Hταν, σύμφωνα με την οργάνωση Nous toutes, η 100ή γυναικοκτονία που διαπράττεται στη Γαλλία από τις αρχές του έτους. Εκατό ακτιβίστριες, μέλη της οργάνωσης, συγκεντρώθηκαν το βράδυ της Κυριακής στην πλατεία του Τροκαντερό στο Παρίσι, μπροστά στον Πύργο του Αϊφελ, κραδαίνοντας πανό αφιερωμένα σε κάθε ένα από τα θύματα, αγγέλλοντας με τη σειρά τα ονόματά τους: «Σελίν, Σαρά, Μαγκί, Κλοτίλντ, Ελιάν, Εφεμί…». Σήμερα ξεκινάει στη γαλλική πρωτεύουσα, με πρωτοβουλία της Μαρλέν Σιαπά, της γαλλίδας υφυπουργού για την Ισότητα Ανδρών και Γυναικών και την Καταπολέμηση των Διακρίσεων, μία «Grenelle», μία στρογγυλή τράπεζα δηλαδή, αφιερωμένη στην καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής βίας. Την περασμένη Πέμπτη, ανακοινώθηκε η αποδέσμευση ενός εκατομμυρίου ευρώ για την ενίσχυση των τοπικών οργανώσεων που πρωτοστατούν σε αυτή τη μάχη. Φεμινιστικές οργανώσεις όπως η Nous toutes, ωστόσο, καταγγέλλουν το ποσό αυτό ως θλιβερά ανεπαρκές, αξιώνουν ένα δισεκατομμύριο, επισημαίνουν πως η ενδοοικογενειακή βία κοστίζει κάθε χρόνο στη Γαλλία τα τριπλάσια χρήματα και πως αν δεν υπήρχαν τόσες δυσλειτουργίες, τα θύματα θα ήταν πολύ λιγότερα. Οσες οργανώσεις δεν έχουν προσκληθεί μάλιστα να συμμετάσχουν στην Grenelle, την απορρίπτουν ως ένα επικοινωνιακό τέχνασμα.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, 137 γυναίκες δολοφονούνται καθημερινά σε όλο τον κόσμο από πρώην ή νυν συζύγους ή συντρόφους ή από κάποιο μέλος της οικογένειάς τους. Κάπου 50 γυναίκες δολοφονούνται κάθε εβδομάδα στην ΕΕ, από πρώην ή νυν σύντροφό τους. Για τις Ευρωπαίες μεταξύ 15 και 44 χρόνων, η ενδοοικογενειακή βία έχει καταστεί η πρώτη αιτία αναπηρίας και θανάτου. Και το πρόβλημα κάθε άλλο παρά σημάδια υποχώρησης δείχνει: τέτοια εποχή την περασμένη χρονιά στη Γαλλία οι φεμινιστικές οργανώσεις είχαν καταγράψει συνολικά 83 γυναικοκτονίες, το υπουργείο Εσωτερικών είχε «μετρήσει» 121 γυναικοκτονίες για όλο το 2018.

Η Μαρλέν Σιαπά χρησιμοποιεί ανοιχτά αυτόν τον νεολογισμό που τόσο είχε ερεθίσει κάποιους στην Ελλάδα το σύντομο διάστημα που έγινε μια κάποια (ο Θεός να την κάνει) συζήτηση, μετά τις δολοφονίες της Ελένης Τοπαλούδη στη Ρόδο και της Αγγελικής Πέτρου στην Κέρκυρα. Ο γαλλικός Τύπος επίσης τον χρησιμοποιεί καθημερινά, φροντίζει απλώς να επισημάνει την ιστορία του όρου, πως εισήχθη το 1992 από τη φεμινίστρια συγγραφέα και ακτιβίστρια Νταϊάνα Ράσελ, πως υποδηλώνει «τη δολοφονία μίας γυναίκας επειδή είναι γυναίκα», πως χρησιμοποιείται από διεθνείς οργανώσεις όπως ο ΟΗΕ και ο ΠΟΥ, πως έχει ήδη αναγνωριστεί νομικά από πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής, πως οι περισσότεροι νομικοί στη Γαλλία θεωρούν περιττή την ενσωμάτωσή του στη γαλλική νομοθεσία καθώς η δολοφονία «από τον σύζυγο ή τον σύντροφο του θύματος» θεωρείται ήδη επιβαρυντική περίσταση αλλά οι αρχές ενθαρρύνουν τη χρήση του στη δημόσια σφαίρα, κοκ.

Τι είναι σε ένα όνομα; Εκείνο που ονομάζουμε γυναικοκτονία, όποιο άλλο όνομα και αν είχε, την ίδια δυσωδία θα ανέδιδε. Και στην Ελλάδα δεν κάνουμε ούτε τα βασικά, οι αρχές δεν συλλέγουν καν στατιστικά στοιχεία για τα αίτια των ανθρωποκτονιών, δεν υπάρχει στα αρχεία ποιοτική περιγραφή τους.