Συντονισμένη στρατηγική

Μετά τις επισκέψεις του Πρωθυπουργού στις δύο μεγάλες πρωτεύουσες κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ), στο Παρίσι και στο Βερολίνο – αν και σκόπιμο θα ήταν οι επισκέψεις αυτού του είδους να αρχίζαν θεσμικά, δηλαδή από τις Βρυξέλλες, έστω κι αν οι τελευταίες βρίσκονται σε μεταβατική φάση την περίοδο αυτή – ένα από τα επόμενα βήματα της ελληνικής πλευράς σε σχέση με την ΕΕ θα πρέπει να είναι η επεξεργασία και παρουσίαση ολοκληρωμένης, συνολικής, συνεκτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη χώρα. Μια στρατηγική που ενώ θα μεγιστοποιεί τα συμφέροντα της χώρας, θα συμβάλλει ταυτόχρονα στην προώθηση των μεγάλων κεντρικών στόχων της ευρωπαϊκής ενοποίησης, εκκινώντας από τη θέση ότι η βαθύτερη ενοποίηση εξυπηρετεί τελικώς τα πάγια διαχρονικά συμφέροντα της χώρας. Οποιεσδήποτε άλλες «συμμαχίες», συμπράξεις όπως με τις Ηνωμένες Πολιτείες λ.χ. μπορεί να είναι χρήσιμες και αναγκαίες, αλλά δεν υποκαθιστούν τον ρόλο, τη θέση της χώρας και τα οφέλη που αντλεί από τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Επομένως οι συμμαχίες/ συμπράξεις αυτές έχουν (θα πρέπει να έχουν) σαφή όρια και περιορισμούς. Κάτι που η προηγούμενη κυβέρνηση δεν φάνηκε να το είχε κατανοήσει πλήρως.

Τα τελευταία χρόνια, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης αλλά και της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – η οποία τη μια μέρα ήταν υπέρ της Ευρώπης και την άλλη εναντίον, αρχικά μην αποκλείοντας ακόμη και την έξοδο απ’ αυτήν (Grexit) – η Ελλάδα «έχασε» την ευρωπαϊκή της στρατηγική στην ολοκληρωμένη της μορφή. Τη στρατηγική αυτή είχε αποκρυσταλλώσει σε πακέτο συγκεκριμένων αρχών και στόχων την περίοδο διακυβέρνησης του Κ. Σημίτη (1996-2004). Στη διάρκεια της κρίσης είχαμε ουσιαστικά επικεντρωθεί στην προβολή αιτημάτων παρά θέσεων στην Ενωση. Αυτό ίσως να ήταν κάπως αναπόφευκτο, αλλά τώρα θα πρέπει να αντικατασταθεί με ολοκληρωμένη στρατηγική. Τι σημαίνει όμως «ολοκληρωμένη στρατηγική»; Σημαίνει πολλά πράγματα όπως: πρώτα απ’ όλα ότι η χώρα θα πρέπει να έχει ένα ξεκάθαρο όραμα – στόχο για το ποια Ευρώπη, ποια Ευρωπαϊκή Ενωση θέλει (υπερεθνική, διακυβερνητική, ομοσπονδιακή, τι;). Χωρίς ένα τέτοιο όραμα – στόχο «δεν πας πουθενά». Δεύτερον, να έχει συγκεκριμένες θέσεις πάνω στο τρίπτυχο οικονομική ενοποίηση, πολιτική ενοποίηση, διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στο πεδίο της οικονομικής ενοποίησης, το κύριο (αλλά όχι μόνο) ζήτημα αναφέρεται στην ολοκλήρωση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ) για την οποία οι κεντρικές επιδιώξεις της Ελλάδας φαίνεται να συγκλίνουν με αυτές της Γαλλίας, αν και χρειάζονται κάποιες βαθύτερες και ουσιαστικότερες επεξεργασίες. Αναφέρεται επίσης στον ρόλο της Ενωσης στην επαναδρομολόγηση της διαδικασίας οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης (convergence) και καταπολέμησης των διευρυνόμενων ανισοτήτων, αλλά και μια δέσμη από άλλα ζητήματα. Στο πεδίο της πολιτικής ενοποίησης, στο οποίο αναμένεται να γίνουν πολλά και σημαντικά βήματα ιδιαίτερα ενόψει της επικείμενης εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου (Brexit) όπως λ.χ. στον χώρο της αμυντικής ενοποίησης (defence integration), η Ελλάδα οφείλει να επεξεργαστεί πολύ συγκεκριμένες θέσεις (που σήμερα δεν έχει) και για ευαίσθητες εθνικές πτυχές. Και τέλος για τη διεύρυνση, είναι προφανές το ελληνικό ενδιαφέρον για την ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και την αντιμετώπιση του μείζονος ζητήματος των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας που αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε ολοκληρωτικό τέλμα.

Ζητείται ευρωπαϊκή στρατηγική συνεπώς…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος ΥΠΕΞ