Δύσκολος Σεπτέμβριος για την καγκελάριο

Ολα τα μάτια είναι στραμμένα στην ανατολική Γερμανία, εκεί όπου αύριο διεξάγονται εκλογές στα κρατίδια της Σαξονίας και του Βρανδεμβούργου. Για πρώτη φορά στη γερμανική ιστορία, το ξενοφοβικό και ευρωσκεπτικιστικό AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) φαίνεται ότι έχει τη δυνατότητα να κερδίσει και στις δύο αναμετρήσεις – κάνοντας πολύ δύσκολο στα κόμματα του πολιτικού κατεστημένου να σχηματίσουν κυβέρνηση. Ο Σεπτέμβρης προβλέπεται δύσκολος για την Ανγκελα Μέρκελ.

Τις εκλογές της 1ης Σεπτεμβρίου παρακολουθεί με κομμένη ανάσα το Βερολίνο, εκεί όπου ο μεγάλος συνασπισμός των Χριστιανοδημοκρατών της καγκελαρίου Μέρκελ και των Σοσιαλδημοκρατών ήδη τρίζει. Η ίδια συμμαχία κυβερνά και τη Σαξονία, οπότε μια ήττα εκεί θα έχει πανεθνικό αντίκτυπο και κόστος τόσο για την ίδια την καγκελάριο όσο και για τη συνεργασία των δύο κομμάτων που κυβερνούν από κοινού τη χώρα τα 10 από τα 14 τελευταία χρόνια που κυβερνά η 65χρονη πολιτικός. H απώλεια του Βρανδεμβούργου, ένα κρατίδιο το οποίο κυβερνούν οι Σοσιαλδημοκράτες από την επανένωση του 1990, θα εντείνει τις φωνές μέσα στο κόμμα για αποχώρηση από τον κυβερνητικό συνασπισμό και την ανασυγκρότησή του στην αντιπολίτευση, καθώς τα ποσοστά του είναι παντού χαμηλά. Αντίστοιχα, ήττα στη Σαξονία για τους Χριστιανοδημοκράτες, όπου κυβερνούν τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, θα αυξήσει την πίεση προς τη διάδοχο της Μέρκελ, τη σημερινή υπουργό Αμυνας Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ. Που ήδη είναι μεγάλη.

Αφότου έχασε 1 εκατομμύριο ψηφοφόρους που διέρρευσαν προς το κόμμα των Πρασίνων στις ευρωεκλογές, η Καρενμπάουερ έστρεψε το κόμμα προς το Κέντρο, ζητώντας εθνική συναίνεση για την κλιματική αλλαγή και αρνούμενη κατηγορηματικά οποιονδήποτε διάλογο με το AfD. Ομως η δεξιά πτέρυγα των Χριστιανοδημοκρατών, γνωστή ως «Ενωση Αξιών» με προεξάρχοντα τον εκδιωχθέντα επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών Χανς-Γκεοργκ Μάασεν συνεχίζουν δημόσια να επικρίνουν την απόφαση της Μέρκελ το 2015 για την υποδοχή μεταναστών στη Γερμανία. Η αντιπαράθεση γίνεται πλέον σε δημόσιες εκδηλώσεις, γεγονός που έχει κουράσει πολλούς ψηφοφόρους των Χριστιανοδημοκρατών.

Το Afd βρήκε πρόσφορο έδαφος για το αντιμεταναστευτικό του μήνυμα στα δύο σχετικά φτωχά ανατολικά κρατίδια που μοιράζονται μια μεγάλη περιοχή ορυχείων τα οποία απειλούνται από τα κυβερνητικά σχέδια να σταματήσει η χρήση του λιθάνθρακα στη Γερμανία. Η προπαγάνδα του AfD γίνεται με αφίσες που γράφουν: «Λεφτά για τους συνταξιούχους, όχι για παράνομους μετανάστες». Το άλλο σλόγκαν είναι «Wende 2.0». Τo Wende περιγράφει την περίοδο της πολιτικής αλλαγής όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου και επανενώθηκε η Γερμανία. Πολλοί ασκούν κριτική στο κόμμα διότι εκμεταλλεύεται τη γερμανική ιστορία προς ίδιον όφελος.

Με συνθήματα όπως «Ας ολοκληρώσουμε την αλλαγή», το κόμμα υπονοεί πως εάν οι ψηφοφόροι το επιλέξουν, μπορεί να τελειώσει τη δουλειά εκείνων που ηγήθηκαν της Ειρηνικής Επανάστασης. Το AfD δέχεται επιθέσεις επίσης επειδή χρησιμοποιεί στις προεκλογικές του αφίσες την εικόνα του πρώην καγκελάριου Βίλι Μπραντ που ανήκε στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Οι αφίσες συνοδεύονται από τα λόγια του: «Ας τολμήσουμε να είμαστε πιο δημοκρατικοί». Και από κάτω η προτροπή: «Ψηφίστε AfD». Και στα δύο πρώην ανατολικογερμανικά κρατίδια η Εναλλακτική για τη Γερμανία δείχνει να έρχεται πρώτη στις δημοσκοπήσεις. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Πέρσι, όταν στο Κέμνιτς γίνονταν καθημερινά πορείες ακροδεξιών, η υπουργός ενσωμάτωσης της Σαξονίας Πέτρα Κέπινγκ, που προέρχεται από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, επιχείρησε να δώσει απάντηση μέσα από το βιβλίο της «Ενσωματώστε πρώτα εμάς».

Οπως αναφέρει η Ντόιτσε Βέλε, όταν οι πολιτικοί επιστήμονες επιχειρούν να εξηγήσουν τις ιδιαιτερότητες της ανατολικής Γερμανίας αναφέρονται συχνά σε αισθήματα φόβου και σε ανεκπλήρωτα όνειρα. «Η κρίση εμπιστοσύνης συνδέεται άρρηκτα και με το γεγονός ότι μετά το 1990 δεν εκπληρώθηκαν οι προσδοκίες πολλών ανθρώπων», τονίζει ο πολιτικός επιστήμονας Χανς Φρορλέντερ. «Αλλαξε όλος ο κόσμος για τους Ανατολικογερμανούς, με έναν τρόπο που τους δημιούργησε έλλειψη εμπιστοσύνης, ανησυχία για το μέλλον και ανασφάλεια». Χαρακτηριστικό του κλίματος αυτού είναι και το σύνθημα που επέλεξε για την προεκλογική του καμπάνια το κόμμα της Αριστεράς: «Σεβασμός, αξιοπρέπεια και αναγνώριση».

Ακόμα πάντως και εάν οι εθνολαϊκιστές του AfD αναδειχθούν πρώτη δύναμη, είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα αναλάβουν κυβερνητικές ευθύνες, αφού κανένα κόμμα δεν προτίθεται να συνεργαστεί μαζί τους. Ομως μια εκλογική τους επιτυχία θα στείλει ηχηρότατο μήνυμα στην πολιτική ζωή της Γερμανίας και βέβαια θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στο γειτονικό, με το Βρανδεμβούργο, Βερολίνο.

Σε μια ύστατη προσπάθεια να περιορίσει τις απώλειες το υπουργικό συμβούλιο της Ανγκελα Μέρκελ ενέκρινε την Τετάρτη νομοσχέδιο για τη χορήγηση μεγάλων κονδυλίων στις κοινότητες που θα πληγούν από τον περιορισμό της χρήσης του λιθάνθρακα, όπως είναι περιοχές στα δύο κρατίδια που ψηφίζουν αύριο, όπου χιλιάδες θέσεις εργασίας εξαρτώνται από τον τομέα παραγωγής ενέργειας. Προβλέπονται 40 δισ. ευρώ για τις επόμενες δύο δεκαετίες. Το εάν αυτά τα μέτρα αποδειχθούν ικανά για να αποτρέψουν μια μεγάλη ήττα για την καγκελάριο θα το ξέρουμε σε μερικές ώρες.