Οι καλλιτέχνες πήραν τ’ όπλο τους

«Δεν θα παίξεις φάκινγκ παιχνίδια με το μέλλον των παιδιών μου. Δεν θα καταστρέψεις τις ελευθερίες που για την υπεράσπισή τους ο πατέρας μου πολέμησε σε δύο παγκόσμιους πολέμους. Αντε φακ υπερπροβεβλημένο λαστιχένιο παιχνίδι μπάνιου. Η Βρετανία είναι αηδιασμένη με σένα και τη μικρή συμμορία σου από τα φάκινγκ τσιράκια σου». Με αυτό το τουίτ ο Χιου Γκραντ σήκωσε τα φλάμπουρα του διαδικτυακού πολέμου εναντίον του Μπόρις Τζόνσον. Και η ανάρτηση του δημοφιλούς βρετανού ηθοποιού είχε το ίδιο, αν όχι μεγαλύτερο, επικοινωνιακό αποτύπωμα με τις περισσότερες από ένα εκατομμύριο υπογραφές που συγκεντρώθηκαν τις πρώτες κιόλας ώρες μετά την ανακοίνωση της απόφασης του Πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας να κλείσει το κοινοβούλιο ώστε να επισπευσθούν οι διαδικασίες που θα οδηγήσουν στο Brexit. Ή τις χιλιάδες των διαδηλωτών που αποφάσισαν να δίνουν κάθε μέρα ραντεβού διαμαρτυρίας έξω από τη Βουλή.

Λίγες ώρες πριν, ο Στινγκ, με το βλέμμα στραμμένο στις πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, κατηγορούσε, με ποστ του στο Facebook τον Ζαΐρ Μπολσονάρο ότι με την πολιτική στάση και τις αποφάσεις του ανοίγει τον δρόμο για την αποψίλωση του τροπικού δάσους με στόχο την εμπορική εκμετάλλευση. Ενώ στο ίδιο ποστ κατήγγειλε την απαξιωτική και ρατσιστική αντίληψη του προέδρου της Βραζιλίας προς τους ιθαγενείς της περιοχής.

Πριν από έναν, περίπου, χρόνο, στην τελετή απονομής των θεατρικών βραβείων Tony, ο Ρόμπερτ ντε Νίρο από τη σκηνή του Radio City στη Νέα Υόρκη κατακεραύνωσε, για άλλη μια φορά τα τελευταία χρόνια, τον Ντόναλντ Τραμπ και την πολιτική του. Χωρίς να στρογγυλεύει τις λεκτικές γωνίες αφού το fuck, σε όλες του τις παραλλαγές, ήταν το λαϊτμοτίβ στον σύντομο αλλά οξύ λόγο του. Κάλεσε μάλιστα τον Μπρους Σπρίνγκστιν να ξεσηκώσει τα πλήθη όχι μόνο ως ακροατές των τραγουδιών του αλλά και ως ψηφοφόρους. Κάτι που ο «Boss» ξέρει να κάνει πολύ καλά αφού ήδη από το 2004 είχε διοργανώσει περιοδεία υπέρ του Δημοκρατικού υποψηφίου Τζον Κέρι και εναντίον του Ρεπουμπλικανού Τζορτζ Μπους Τζούνιορ με τίτλο Vote for Change. Και πριν από δύο χρόνια, σε συνεργασία με τον ρόκερ Τζο Γκρασέκι, κυκλοφόρησε το τραγούδι «That’s What Makes Us Great» (Αυτό που μας κάνει μεγάλους). Σαφής παράφραση του «Να ξανακάνουμε την Αμερική μεγάλη» που ήταν το κεντρικό αποτέλεσμα της προεκλογικής εκστρατείας του αμερικανού προέδρου. Που στους στίχους αναφέρεται ως απατεώνας: «Μην καυχιέσαι ότι δεν έχεις διαβάσει ούτε ένα βιβλίο. Δεν εμπιστεύομαι ποτέ έναν απατεώνα».

ΠΙΣΩ ΣΤΑ 60s. Δύο επικοινωνιακά υπερόπλα, το Διαδίκτυο και η διαδραστικότητα των μεγάλων σταρ στη μουσική και το τραγούδι συντονίζονται εναντίον των ακροδεξιών και συντηρητικών ηγετών και τάσεων. Δεν πρόκειται ούτε για φαινόμενο ούτε για κάτι καινούργιο. Στη δεκαετία του ’60, πρώτα αμερικανοί καλλιτέχνες, με προεξάρχοντες τότε τον Τζον Λένον και την Τζόαν Μπαέζ, είχαν σηκώσει μαζί με τους φοιτητές τα αντιπολεμικά πανό στα πανεπιστημιακά campus. Ο «Μάης του ’68» βρήκε στους παριζιάνικους δρόμους, τον Ιβ Μοντάν μπροστάρη στις διαδηλώσεις που ζητούσαν «φαντασία στην εξουσία». Και τη Βανέσα Ρεντγκρέιβ σε πορείες διαμαρτυρίας σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

Μεσολάβησαν τριάντα, πάνω – κάτω, χρόνια αποπολιτικοποίησης για να πάρουν και πάλι οι καλλιτέχνες, ακόμη και του Χόλιγουντ, το «όπλο» της επιρροής που τους χαρίζει η φήμη τους. Και να το στρέψουν εναντίον των δογμάτων και της νέας τάξης πραγμάτων που άρχισε να αναδύεται από τις αρχές του 21ου αιώνα. Η 11η Σεπτεμβρίου, ο πόλεμος στο Ιράκ και οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ το 2004 συσπείρωσαν το καλλιτεχνικό ανφάν γκατέ της Νέας Υόρκης εναντίον του Μπους. Είναι χαρακτηριστικό το Imagine Festival of Arts, Issues and Ideas που διοργανώθηκε στην αμερικανική μητρόπολη τις μέρες που ο Μπους έπαιρνε το προεδρικό χρίσμα και στο οποίο συμμετείχαν, πλην του «συνήθους υπόπτου» Σον Πεν, καλλιτέχνες και δημιουργοί όπως ο Λου Ριντ, ο Μόμπι, ο Σπάικ Λι, ο Ρόμπερτ Αλτμαν, η Μαρίζα Τομέι, η Καθλίν Τέρνερ, ο Αλεκ Μπόλντουιν, ακόμη και η 80χρονη τότε Λορίν Μπακόλ.

Ο ΤΥΦΩΝΑΣ ΤΡΑΜΠ. Πού να φαντάζονταν εκείνη την εποχή ότι λίγα χρόνια αργότερα θα ενέσκηπτε ο πορτοκαλί τυφώνας Τραμπ που συσπείρωσε εναντίον του την πλειοψηφία της καλλιτεχνικής κοινότητας εντός και εκτός ΗΠΑ. Από την εκλογή του έως και σήμερα, σχεδόν κάθε επίσημη καλλιτεχνική εκδήλωση μετατρέπεται με κάποιον τρόπο σε μικρή ή μεγάλη φιέστα εναντίον του. Τον Ιανουάριο του 2017, λίγες ώρες μετά το διάταγμα για το κλείσιμο των συνόρων, στην απονομή των βραβείων SAG, δεν νομίζω ότι υπήρξε κάποιος καλλιτέχνης από αυτούς που ανέβηκαν στη σκηνή που να μη στηλίτευσε την πολιτική Τραμπ.

Προς το παρόν όμως το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην Ευρώπη, στα έργα και τις ημέρες του αλλοπρόσαλλου Μπόρις Τζόνσον. Ο Χιου Γκραντ έκανε την αρχή. Είναι σίγουρο, έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί οι νόρμες της επικοινωνίας, ότι θα υπάρξει συνέχεια. Εξάλλου οι Βρετανοί, γενικώς, είναι και πιο αθυρόστομοι και πιο δηκτικοί.