22 κόμικ ματιές στην «Ορέστεια»

Eνας γυμνόστηθος άνδρας σιδηροδέσμιος, με αγριεμένο βλέμμα, είναι καθισμένος ανάμεσα σε αναπαραστάσεις αρχαιοελληνικού αμφορέα. Ανθρωπόμορφα όντα αναδύονται μέσα από το νερό προτάσσοντας τα γαμψά τους δάχτυλα. Ενας μάγκας, με το μπαγλαμαδάκι κρυμμένο στο μισοφορεμένο σακάκι του, καπνίζει το τελευταίο του τσιγάρο υπό το φως μιας λάμπας. Εικόνες ετερόκλητες μεταξύ τους που έχουν όμως κοινή αφετηρία: την τριλογία του Αισχύλου «Ορέστεια». Το Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης παρουσιάζει από τις 10 έως τις 22 Σεπτεμβρίου την έκθεση κόμικς «Oresteia Reversed».

Στο πλαίσιο των δράσεων του ερευνητικού και καλλιτεχνικού προγράμματος «Μεγάλες αφηγήσεις – Η επιστροφή», το οποίο διερευνά τη συνάντηση της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας με τις πολιτικές επιστήμες, 22 σύγχρονοι καλλιτέχνες δημιουργούν πρωτότυπες ιστορίες από την «Ορέστεια», με έμφαση στις Ευμενίδες. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται καταξιωμένοι αλλά και ανερχόμενοι καλλιτέχνες, όπως οι Θανάσης Καραμπάλιος, Θωμάς Κεφάλας, Ρενέ Αγγελίδου (Fokshee), No Budget Epics, Νίκος Τσουκνίδας και Μαρία Καραζάνου.

Καθένας απ’ αυτούς συμμετέχει στην έκθεση με ένα έργο, το οποίο ωστόσο συχνά αναπτύσσεται σε δισέλιδες ή τρισέλιδες ιστορίες, καταλήγοντας να παρουσιάζονται συνολικά γύρω στις 60 εικόνες διαφορετικού ύφους.

«Κάποιοι σχεδίασαν με μολύβι περνώντας τα έργα για επεξεργασία στον υπολογιστή, κάποιοι με λαδοπαστέλ, άλλοι με πολύ λιτές γραμμές και ασπρόμαυρες αποχρώσεις. Ολοι συνέθεσαν όμως ένα πολύ ενδιαφέρον αποτέλεσμα αναδεικνύοντας μια τέχνη, το κόμικ, που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε σε εκθεσιακούς χώρους πέρα από τα σχετικά φεστιβάλ» αναφέρει μιλώντας στο «Νσυν» η Καλλιόπη Λιαδή, ειδικός και καλλιτεχνική σύμβουλος του προγράμματος.

Στην έκθεση, καλλιτέχνες από τον χώρο των κόμικ συναντούν συναδέλφους με αφετηρία τους τις εικαστικές τέχνες και τη γραφιστική, για να επανεξετάσουν έννοιες όπως το δίκαιο, η δικαιοσύνη, η πόλις, ο πολίτης, η αυτοδικία, η Νέμεσις, η ύβρις, η δημοκρατία, η ισονομία και ισοτιμία αλλά και η προσωπική και η συλλογική ευθύνη. «Επιλέξαμε την “Ορέστεια” γιατί εκεί πρώτη φορά παγκοσμίως αναφέρεται η ίδρυση του Αρείου Πάγου. Οπότε τη θεωρήσαμε μια ιδανική περίπτωση για να αξιοποιηθεί στην έκθεση, για να θίξουν οι δημιουργοί θέματα όπως το δίκαιο και η σύγκρουση του νόμου με το ηθικό δίκαιο» τονίζει η Λιαδή.

ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Σε όλη τη δημιουργική τους πορεία, οι καλλιτέχνες ήταν ελεύθεροι να διαλέξουν το υλικό με το οποίο θα συνομιλήσουν, αλλά η προτεινόμενη κατεύθυνση από τους υπευθύνους της έκθεσης ήταν η αναφορά στις Ευμενίδες.

Ετσι, αντλώντας πάντα έμπνευση από την «Ορέστεια», τους πρωταγωνιστές και τα παθήματά τους, κατέληξαν να υποβάλουν τις δικές τους προτάσεις ανοίγοντας έναν διάλογο με βάση την εικόνα. «Τα έργα δεν αποτελούν εικονογράφηση της τραγωδίας ή αποσπασμάτων της. Μέσα από την επαφή με το έργο ο κάθε δημιουργός εμπνεύστηκε και έφτιαξε προσωπικές ιστορίες για διαφορετικά πρόσωπα, πράγματα και γεγονότα. Κάποιοι έφτασαν έμμεσα να θίξουν και στοιχεία της επικαιρότητας, όπως η δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου και η κακή χρήση της νομοθεσίας για θέματα περιβάλλοντος» προσθέτει η Λιαδή.

Μαζί της συμφωνεί και η Νικόλ Λεβέντη, ιστορικός τέχνης, η οποία εντοπίζει μια διαφορετική λειτουργία των κόμικ της έκθεσης.

«Οι συμμετέχοντες δημιουργοί πειραματίζονται με χρώματα, έντονες φωτοσκιάσεις, ρεαλιστικό και υπερρεαλιστικό σχέδιο, αποδομούν την τραγωδία και εντοπίζουν σε αυτή διαχρονικά ζητήματα, τα οποία μεταφέρουν στο σήμερα και στο φανταστικό μέλλον μέσα από τις δικές τους ιστορίες. Οι νέες ιστορίες καθρεφτίζουν σε συχνές περιπτώσεις τον σύγχρονο Ορέστη και υπενθυμίζουν ότι οι ίδιοι προβληματισμοί παραμένουν αέναοι μέσα στην κοινωνία και σε πολλές περιπτώσεις τη δομούν» επισημαίνει η ίδια.