Η σημασία {LF}της οικονομικής κανονικότητας

Η άρση των capital controls σηματοδοτεί αναμφίβολα ένα σημαντικό βήμα στην αποκατάσταση της κανονικότητας στην οικονομική μας ζωή. Σε έναν κόσμο που στηρίζεται στην ελευθερία κίνησης κεφαλαίων, οι χώρες που έχουν σε μεσοπρόθεσμη βάση ανάγκη τέτοιους περιορισμούς εκ των πραγμάτων τίθενται στο περιθώριο της οικονομικής προόδου. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να επισημανθεί ότι η κοινωνία μας έδειξε μία προβληματική απάθεια απέναντι σε αυτό το φαινόμενο. Στοιχείο το οποίο μας προσκαλεί να αναρωτηθούμε αν, εν τέλει σε πολιτισμικό επίπεδο, έχουμε κατανοήσει τη σημασία της κανονικότητας στη λειτουργία των οικονομικών δομών.

Η επιβολή των capital controls, ανεξαρτήτως της αναγκαιότητάς τους υπό τις περιστάσεις, ανατρέπει ριζικά το μικρο-περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν πιστωτικά ιδρύματα, ιδιώτες και επιχειρήσεις. Για τις επιχειρήσεις, πέραν των διοικητικών εμποδίων, διαταράσσεται συθέμελα η πίστη που έχουν έναντι τρίτων. Είτε πρόκειται για εγχώρια επιχείρηση που έχει ανάγκη πρώτες ύλες, είτε για εξωστρεφή επιχείρηση που χρειάζεται σταθερές σχέσεις με αλλοδαπούς πελάτες της ή που ενδιαφέρεται να συνεργασθεί με αλλοδαπή επιχείρηση σε από κοινού επένδυση, οι συνέπειες είναι δραματικές. Και διαχέονται στους εργαζομένους και τους δικούς της εγχώριους προμηθευτές και πελάτες.

Εδώ λοιπόν ανακύπτει το ερώτημα: Ως κοινωνία κατανοήσαμε τη σημασία τέτοιων επιδράσεων; Αντιληφθήκαμε ότι καμία ανάπτυξη δεν μπορεί να έρθει εάν δεν στηριχθεί στην αξιοπιστία των επιχειρήσεών μας – μικρών και μεγάλων; Ή μήπως επιδείξαμε ανοχή στη, συνήθη για το δημόσιό μας δίκαιο, εργαλειοποίηση του ιδιωτικού τομέα; Ενδεχομένως υπό την επήρεια της αποστροφής μας στις διεθνείς αγορές, τις οποίες με απατηλή ευκολία επικαλούμαστε ως αιτία της κακοδαιμονίας μας.

Η αίσθησή μου είναι ότι παραδοσιακά παραγνωρίζουμε τους μικροοικονομικούς όρους της ανάπτυξης και τη σημασία των ανοιχτών οικονομικών δομών. Η πολιτισμική ανοχή των capital controls είναι μία ακραία έκφανση αυτού του φαινομένου. Αντίστοιχα, το χρέος των κυβερνώντων είναι να εμπνεύσουν πίστη στη σημασία της πίστης στην επιχειρηματική και οικονομική ζωή. Του προγραμματισμού, της συνέπειας, της επένδυσης στη δημιουργικότητα, της τήρησης των συμπεφωνημένων, του σεβασμού σε κάθε λογής κεφάλαιο που έχει αποκτήσει ένας ιδιώτης ή μία επιχείρηση. Και φυσικά, για να το πετύχουν αυτό, οφείλουν να καλλιεργούν συναινετικό κλίμα και να επιδεικνύουν ευαισθησία στην ανάγκη μηχανισμών πρόνοιας έναντι των εγγενών ασταθειών ενός ανοιχτού οικονομικού συστήματος.

Ο Νίκος Παπασπύρου, διδάκτωρ Nομικών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, είναι επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ